Skróty i skrótowce

Na skróty przez język polski -

SKRÓTY I SKRÓTOWCE.

Cele naszej lekcji:1. poznasz typy skrótów i skrótowców oraz określisz ich funkcje, 2. utrwalisz zasady używania kropki w skrótach, 3. poćwiczysz zastosowanie reguł ortograficznych w praktyce.

Po co nam skróty i skrótowce?

W tekstach pisanych bardzo często możesz spotkać skrócone pojedyncze wyrazy. Dlaczego się pojawiają? Po prostu bardzo ułatwiają i skracają wypowiedzi - dzięki nim kilka wyrazów można zapisać w postaci kilku liter - to duża oszczędność czasu i papieru!

Gdzie są skróty i skrótowce?

Ze skrótami spotykamy się wszędzie - na wizytówkach, szyldach, w artykułach prasowych czy w słownikach. mgr Maria Nowakowska (magister) ul. Warszawska (ulica) itd. (i tak dalej) itp. (i tym podobne) 30 r.p.n.e. (30 rok przed naszą erą)

Są tez skróty, które zna każdy uczeń. :)

Czym się różnią skróty od skrótowców?

SKRÓTOWCE

SKRÓTY

to skrócone wielowyrazowe nazwy instytucji organizacji i urzędów. Zapisujemy je dużymi literami i odczytujemy w skróconej wersji, a nie jako całe wyrazy - np. PCK (czyt. peceka - Polski Czerwony Krzyż) PAN (czyt. pan - Polska Akademia Nauk) GOPR (czyt. gopr- Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratownicze) ONZ (czyt. oenzet - Organizacja Narodów Zjednoczonych)

to skrócone pojedyncze wyrazy pospolite i wyrażenia zapisane małymi literami - np. prof. (profesor) dyr. (dyrektor) st. insp. (starszy inspektor) lek. (lekarz) dr (doktor) nr (numer)

VS

Co sądzisz o skrócie zastosowanym w nazwie miasta Nakło nad Notecią? Stosowanie skrótów i skrótowców wymaga znajomości zasad pisowni.

W JAKI SPOSÓB TWORZY SIĘ SKRÓTOWCE?

Zadanie dla Ciebie:

NBP PAP MEN WSiP RP WOPR ZUS PKS

WSiP RP WOPR ZUS PKS MEN CPLiA CPLiANBP PAP

Zapisz w zeszycie pełne nazwy skrótowców. W razie wątpliwości skorzystaj z odpowiedniego źródła.

JAK ODMIENIAĆ SKRÓTOWCE?

PKOL - Polski Komitet Olimpijski PZMot- Polski Związek Motorowy Byłem dzisiaj w ZUS-ie. Muszę zapłacić składki ZUS-owi. Idę dziś do ZUS-u. Nie będę się procesował z ZUS-em. PKOL - Polski Komitet Olimpijski PZMot- Polski Związek Motorowy Byłem dzisiaj w ZUS-ie. Muszę zapłacić składki ZUS-owi. Idę dziś do ZUS-u. Nie będę się procesował z ZUS-em.

Zadaniedla Ciebie:

Przepisz zdania do zeszytu, uzupełniając luki podanymi wyrazami.

UWAGA

Skróty i skrótowce nie zawsze ułatwiają porozumiewanie się. Wyobraź sobie taka rozmowę:

Z KROPKĄ CZY BEZ? CZYLI CO NIECO O SKRÓTACH

Zadaniedla Ciebie:

gen. itd. nr br. wg cd. pt. dr

Podaj zasadę ortograficzną dotyczącą pisowni skrótów i wyjaśnij ich znaczenia. Zadanie wykonaj w zeszycie.

To, że skrót mgr Zieliński zapiszesz bez kropki jest jasne - przecież ostatnia litera skrótu jest jednocześnie ostatnią literą wyrazu magister. Ale co zrobić, kiedy chcesz zapisać skrót nie w Mianowniku liczby pojedynczej ale w innym przypadku - np. w Dopełniaczu - magistra? Masz wtedy dwie możliwości. Możesz dodać odpowiednią końcówkę fleksyjną- np. -Nie ma mgra (magistra) Zielińskiego. -Idę z mgrem (magistrem) Zielińskim. albo po skrócie postawić kropkę, która zastąpi odpowiednią końcówkę. List do mgr. Zielińskiego. Spotkanie z mgr. Zielińskim.

UWAGA!

Tabelka pokazuje trudną odmianę skrótu doktor - dr - w liczbie pojedynczej i mnogiej. Może ci się to wydawać skomplikowane tylko dlatego, że na co dzień rzadko spotykamy się z odmianą skrótów. Stosujemy raczej pełną formę: Mam egzamin u doktora Nowaka. Formę dra - spotkasz na zaproszeniach czy oficjalnych pismach: Mamy zaszczyt zaprosić dra Jana Nowaka na uroczystość rozpoczęcia roku akademickiego.

CIEKAWOSTKA

Obecnie stosujemy w naszym języku kilka skrótów z łaciny. PS (postscriptum) - dopisek na końcu listu vs (versus) - kontra, przeciw. Rzymianie takim skrótem kończyli pisanie listu - S.V.B.E.E.V. Si vales, bene est, ego valeo Jeżeli masz się dobrze, to szczęśliwie, ja czuję się dobrze.

A.D. (Anno Domini)- to skrót łaciński oznacza - roku pańskiego. W tym przypadku rok powstania budynku.

Zadanie dla Ciebie:

Przepisz zdania do zeszytu, uzupełniając luki podanymi wyrazami. W razie trudności skorzystaj z róznych źródeł wiedzy.

O SKRÓTACH Z PRZYMRUŻENIEM OKA

Bądźmy szczerzy, nie wszyscy znają znaczenie wszystkich skrótów. Stosujemy je codziennie - te polskie i te obce. Są skróty, które tak są popularne w naszym język, że nawet nie wiemy skąd pochodzą i co oznaczają. Widziałeś kiedyś UFO? Oglądałeś koncert w loży dla VIP-ów? Wiesz, co oznacza słowo SMS albo WC? Przecież stosujesz te słowa każdego dnia. Czasem ludzie wymyślają swoje zabawne wersje skrótów, często wesołe i nie mające nic wspólnego z właściwym znaczeniem.

O SKRÓTACH Z PRZYMRUŻENIEM OKA

Oczywiście wyjaśnienia tych skrótów są żartobliwe i czasem nieco złośliwe, ale świadczą o dużej wyobraźni ich twórców. Czy zdarzło ci się wymyślić jakiś skrót, który tylko ty i twoi znajomi rozumieli? W dzieciństwie moi koledzy często używali skrótu POM - czyli szli na Powolny Obchód Miasta - inaczej poszwędać się, powałęsać. Czy te słowa są dla ciebie zrozumiałe? To archaiczne formy oznaczające ,,spacerowanie".

Zadanie dla Ciebie:

Zapisz do zeszytu.

NA POŻEGNANIE...

Jeśli zainteresował cię ten temat i czujesz potrzebę większego zgłębienia tajemnic skrótów i skrótowców, to proponuję kilka ciekawostek. KLIKAJ W PLUSY.

UMIEM, BO ROZUMIEM - ODCINEK O KROPKACH W SKRÓTACH

GRA MEMORY

FILMIK

CIEKAWY ODCINEK - MÓWIĄC INACZEJ O ODMIANIE SKRÓTOWCÓW

ARTYKUŁ

UMIEM, BO ROZUMIEM - ODCINEK O SKRÓTOWCACH

I TAK JUŻ ZUPEŁNIE NA SAM KONIEC

Proponuję Ci wykonanie prostej gry-zabawy, podczas której można poćwiczyć znajomość skrótów. Jest bardzo prosta i nie wymaga zbyt wielu nakładów finansowych. Spójrz na obrazek. Może stworzysz własną wersję?

THANKS!