Makiawelizm i topos theatrum mundi w Makbecie

Makbet jako tekst O władzy i życiu

Makiwelizm i motyw theatrum mundi w Makbecie

Plan lekcji:1. Makbet jako władca makiaweliczny.2. Życie to teatr. Motyw theatrum mundi w Makbecie.

START

Ad. 1. Makbet jako władca makiaweliczny

Wykonaj polecenia:1. Przypomnij sobie, czym jest makwiawelizm?2. Uzasadnij tezę, że Makbet jest władcą makiwawelicznym.

A) Czym jest makiawelizm?

Makiawelizm - pojęcie związane z włoskim filozofem i historykiem, Niccolò Machiavellim, autorem dzieła pt. "Książę", w której wyłożył zasady sprawowania władzy,- pogląd, zgodnie z którym cele polityczne (zdobycie, utrzymanie władzy) uświęcają środki, tzn. można posunąć się do wszystkiego, - powiedzeniem, które wiąże się z makiawelizmem to "cel uświęca środki" lub "po trupach do celu".

Fragment portretu Niccola Machiavellego, Santi di Tito

B) Makbet to władca makiaweliczny - konspekt (plan) rozprawki.

TEKST

ELEMENT ROZPRAWKI

Teza:

Makbet to władca makiaweliczny.

Słowem-kluczem, a więc najważniejszym dla tezy, jest słowo makiaweliczny. We wstępie zatem należałoby wyjaśnić, czym jest makiawelizm (poprzedni slajd).

WSTĘP

A: Główny bohater zdobywa władzę w niemorlany sposób. P: Makbet wspólnie z żoną postanawiają zabić prawowitego władcę - Duncana. wiedząc, że czyn ten jest niemoralny, ale jedynym by sięgnąć po koronę. ZP: Zabicie legalnego władcy w celu zdobycia tronu wiąże się z makiaweliczną drogą ("cel uświęca środki") po władzę.

UZASADNIENIE 1.

A: Makbet utrzymuje swoją władzę, zabijając przeciwników. P: Na drodze do utrzymania się na tronie stają Banko i Makduff. Władca wydaje polecenie morderstwa pierwszego oraz jego syna, a drugiemu odbiera to, co najcenniejsze - żonę i dzieci, by zemścić się za nieposłuszeństwo. ZP: Władca Szkocji pragnie za wszelką cenę utrzymać władzę, sięgając przy tym do ostateczności - przelewania krwi ("po trupach do celu").

UZASADNIENIE 2.

Postać Mabeta to przykład władcy makiawelicznego, który w niemoralny sposób zdobywa władzę (morderstwo) i w taki sam sposób próbuje ją utrzymać (kolejne morderstwa).

PODSUMOWANIE

Ad. 2. Życie to teatr. Motyw theatrum mundi w Makbecie.

Wykonaj polecenia:A. Przypomnij sobie, czym jest motyw theatrum mundi (łac. teatr świata). B. Przykłady. W jakich dwóch poznanych tekstach się pojawia? C. Dokonaj analizy cytatu z Makbeta i odpiowiedz, na czym polega ten motyw w dramacie Szekspira?

A) Motyw theatrum mundi - przypomnienie definicji i przykładów

Definicja

Motyw theatrum mundi polega na porównaniu życia człowieka do przedstwienia teatralnego. Życie człowieka, który jest porównany do lalki, aktora, marionetki, kukiełki, jest zależne do kogoś, czegoś innego. Ludzie nie mają wpływu na swoje życie.

B) Przykłady

1.

tytuł: O żywocie ludzkim autor: Jan Kochanowski

W tej fraszce Kochanowskiego człowiek porównany zostaje do marionetki (łątka), a przedstawienie, w którym biere udział - życie, obserwuje "reżyser" z góry, którego bawią nasze wysiłki ("Naśmiawszy się nam i naszym porządkom"). Człowiek tak naprawdę nie decyduje sam o sobie, odgrywa tylko wyznaczoną rolę.

B)Przykłady

2.

tytuł: Człowiek Boże igrzyskoautor: Jan Kochanowski

Kochanowski w tej fraszce po raz kolejny sięga po motyw theatrum mundi - teatru świata. Człowiek nazwany zostaje błaznem. Ludzie są tylko aktorami (błaznami), którzy odgrywają przed Bogiem swoją rolę. Nie widzą tego, ponieważ zaślepia ich duma, pycha, miłość własna oraz błędne przekonanie, że stanowią centrum świata.

C) Motyw theatrum mundi w dramacie.

Polecenia:1. Zapisz cytat do zeszytu.2. Przeanalizuj słowa bohatera. Jak widzi świat główny bohater?

"Życie jest jedyniePrzelotnym cieniem; żałosnym aktorem, Co przez godzinę puszy się i miotaNa scenie, po czym znika; opowieściąidioty, pełną wrzasku i wściekłości, A nieznaczącą nic".

Michael Fassbender jako Makbet (2015)

Makbet, akt V, scena V

• Makbet porównuje swoje życie do przedstawienia teatralnego, a siebie samego do aktora ("żałosnym aktorem").

• Słowa głównego bohatera ewidentnie nawiązują do motywu theatrum mundi.

• Człowiek jest jedynie odtwórcą roli ("żałosnym aktorem"), nie ma wpływu na swoje życie, co jest stwierdzeniem pesymistycznym. Ludziom tylko wydaje się, że decydują o losie, który ich spotka.
• Słowa bohatera mają charakter uniwersalny, a więc dotyczący wszystkich ludzi, nie tylko jego samego.

Plakaty do Makbeta- jakie problemy dramatu eskponują?

Andrzej Pągowski

Leszek Żebrowski

Wiktor Sadowski