Sztuka ulicy

SZTUKA PRZESTRZENI SPOŁECZNEJ

graffiti

jako sztuka ulicy

Nauczysz się

Co to jest sztuka ulicy.

Poznasz przedstawicieli street artu.

graffiti

Zobaczysz ciekawe przykłady.

mural

11

Wyjaśnisz co to jest:

wlepka

Sztuka ulicy

Sztuka ulicy (ang. street art) to działania artystyczne realizowane w przestrzeni publicznej. Możemy wyróżnić kilka form prezentacji sztuki ulicy, takich jak: graffiti, murale, wlepki.

Ciekawostka

Skąd się wzięło graffiti?

Termin graffiti pochodzi od słowa sgraffito - techniki znanej już w starożytności, popularnej także w okresie renesansu przy dekorowaniu fasad obiektów włoskiej architektury. Sgraffito polega na wykonywaniu dwu - lub wielobarwnego wzoru dekoracyjnego, w wyniku nakładania kolorowych warstw tynku, a następnie zeskrobywaniu wybranych fragmentów zewnętrznych powierzchni jeszcze przed ich wyschnięciem.

Scratching

Współcześni artyści odwołują się także do innej techniki tzw. scratching, która w odróżnieniu od sgraffito jest często techniką autorską, eksperymentalną i polega na wydrapywaniu kształtów i różnych wzorów w surowym tynku. Czasami artyści wybierają powierzchnie pokryte farbą lub po zakończonym wydrapywaniu nanoszą farbę na powierzchnie zewnętrzne, które nie podlegały procesowi wydrapywania.

Scratching

Basquiat

Przedstawicielem sztuki graffiti, którego twórczość była prezentowana w przestrzeniach salonów sztuki współczesnej, jest Jean Michel Basquiat, który w wieku 17 lat wykonywał malowidła na murach Manhattanu, a od 1982 roku rozpoczął regularne pokazy swoich prac w galeriach Nowego Yorku.

Basquiat

Jean-Michel Basquiat, „Man from Naples”, 1982, Muzeum Guggenheima, Bilbao, Hiszpania,

Banksy

Pseudonim Banksy zna chyba każdy. To artysta z Wielkiej Brytanii, który ukrywa się pod pseudonimem. W swoich pracach podejmuje ważną i trudną tematykę polityczną i społeczną. Swoje prace wykonuje techniką szblonu. Jego prace są kolekcjonowane i licytowane na aukcjach dzieł sztuki.

Galeria

Ciekawostka

Style‑writing

Style‑writing (także writing lub tagowanie) oznacza pismo (litery i znaki) stanowiące główny element kompozycji graffiti.

Style‑writing

Tworzenie napisów złożonych najczęściej z imion (pseudonimów) służy oznaczeniu wybranych miejsc - jako określonych obszarów działań writerów. Autorzy style‑writing stosują własną estetykę, indywidualny, rozpoznawalny styl, przez co tagowane litery, wyrazy lub symbole mogą być bardzo złożone i trudne do odczytania przez osoby trzecie. Tagi to podpisy autorów, tak zwane ksywy, które są zamieszczane pod rozbudowaną kompozycją literniczą lub zamieszczane w postaci samodzielnego napisu, traktowanego jako znak rozpoznawczy w środowisku grafficiarzy.

Style‑writing

Style‑writing

Akt wandalizmu

Różne rodzaje graffiti (podpisy, napisy, rysunki) są tworzone anonimowo, często bez odpowiednich zezwoleń. Graffiti, szczególnie nielegalnie umieszczane w przestrzeni publicznej, na ścianach prywatnych budynków czy pociągów traktowane jest przez społeczeństwo jako akty wandalizmu.

Graffiti jako forma reklamy

W przestrzeni miejskiej można zobaczyć także malowidła wielkoformatowe, stylizowane na graffiti, zamieszczane jako forma reklamy na ścianach budynków, samochodach lub jako dekoracja, np. na fasadach kawiarni czy lokali gastronomicznych.

Graffiti 3D

Graffiti 3D inaczej określane jako graffiti anamorficzne. Obraz anamorficzny powstaje w wyniku celowego zniekształcenia proporcji przedstawianych obiektów w taki sposób, aby jego poprawny odczyt był możliwy przez spojrzenie na niego z ustalonej perspektywy.

graffiti 3D na chodniku

Prace Juliana Beever'a i Leona Keer'a powstają bezpośrednio na powierzchni ulic i chodników. Przechodnie nie przechodzą po takich dziełach obojętnie, ale robią sobie pamiątkowe zdjęcia.

Wlepki

Wlepka to niewielkich rozmiarów, samoprzylepny obraz w postaci grafiki, fotomontażu, fotografii, samego tekstu lub połączenia zarówno obrazu, jak i tekstu. Autorzy zamieszczają wlepki najczęściej nielegalnie z myślą o ingerencji w przestrzeń publiczną. Można je zobaczyć w środkach komunikacji masowej, miejscach publicznych, np. na ścianach przejść podziemnych, dworcach, przystankach, na znakach drogowych. Twórcy projektują wlepki o różnorodnej tematyce, np. filozoficznej, politycznej, religijnej, sportowej, muzycznej, a także humorystycznej. Celem tego rodzaju graffiti jest wzbudzanie refleksji nad zilustrowanym zagadnieniem, problemem. Istnieje także odmiana wlepek o charakterze czysto dekoracyjnym.

Pionierzy wlepek

Zapoznaj się z przykładami wlepek wykonanymi przez pionierów tej odmiany STREET ARTU.

Mural

Ciekawostka

Mural to dzieło zazwyczaj wielkoformatowe wykonane na ścianach budynków. Mural często ilustruje autorską, niezależną koncepcję twórcy, ale może on także pełnić funkcję reklamy danej instytucji.

Mural stanowi upamiętnienie ważnych wydarzeń lub jest dziełem wyłącznie dekoracyjnym, wypełniającym szare powierzchnie ścian bloków mieszkalnych lub kamienic. W Polsce w latach 60. i 70. XX wieku powstawały murale pełniące funkcję reklamy.

Ciekawostka

Murale w Łodzi

Ciekawostka

Polskim miastem, w którym można zobaczyć liczne murale, jest Łódź. Fundacja Urban Forms od 2009 roku stara się o tworzenie stałych ekspozycji sztuki ulicznej w publicznej przestrzeni tego miasta. Obecnie istnieje wiele murali malowanych bezpośrednio na elewacjach kamienic przez wybitnych reprezentantów z całego świata: Brazylii, Australii, Chile, Francji, Hiszpanii, Niemiec oraz Polski.

obejrzyj video

Rozmieszczenie murali w Polsce

Klikając na poniżej zaznaczone punkty zobaczysz przykłady murali znajdujących się w określonym miejscu w Polsce.

Nietrwałość street artu

Cechą charakterystyczną street artu jest nietrwałość, kruchość jego dzieł, gdyż służby sprzątające często je usuwają jako nielegalnie zamieszczane. Dlatego też ich twórcy najczęściej posługują się pseudonimami. Do znanych twórców street artu należą Banksy tworzący w Wielkiej Brytanii, John Fekner (uważany za pioniera ruchu) związany z Nowym Jorkiem, czy Mosko et Associes, a także BLU z Pragi. To tylko część przedstawicieli wśród wielu twórców street artu.

Video

Obejrzyj fim, który uzupełni treść o inne ciekawe informacje. Film powstał dzięki dofinansowaniu Narodowego Centrum Kultury, w ramach programu Kultura Interwencje 2015.