Tijdlijn van subculturen
Van de buikschuivende nozems tot hakkende gabbers.
Hippies
Artistiekelingen
Emo's
Post-punkers
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
1980
1950
1970
1960
1990
Nozems en kuiven
Provo's
Punkers
Grungers
Gabbers
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
Ines van den Adel
Artistiekelingen
jaren '50
Typisch artistiekeling:
- Jazz en chansons
- Nonchalante, zwarte kleding, het liefst van de kringloop (coltrui, houtje-touwtjejas en Clarks aan de voeten)
- Jongens dragen hun haar in korte stekeltjes, later is juist langer haar in de mode onder artistiekelingen.
- Meiden hebben hun haar gemillimeterd, of juist lang met een rafelige pony.
Andere benamingen:
- Modernisten (Haarlem)
- Pleiners (Amsterdam, vernoemd naar het Leidseplein, waar ze vaak komen)
Nadat studenten en middelbare scholieren zich in cafés aansluiten bij jazzmuzikanten, avant-gardekunstenaars en schrijvers ontstaat er een ware jongerencultuur. Deze subgroep filosofeert veel over het leven, zijn anti-autoriteit en voor gelijkwaardigheid tussen man en vrouw. Jongens en meiden staan dan ook op een gelijk niveau in de groep. Hun vrije tijd vullen artistiekelingen met het bezoeken van musea, espresso’s drinken in Italiaanse ijssalons en afreizen naar artistieke bestemmingen. Steden als Parijs, Stockholm en Amsterdam zijn zeer geliefd door de vooruitstrevende kunst en cultuur, maar ook het plukken van druiven in Franse wijngebieden en ontmoetingen op het strand passen goed bij deze leefstijl.
TERUG
Nozems en kuiven
jaren '50
Typisch kuif:
- Motorachtige brommer met een laag stuur, ook wel ‘buikschuiver’ genoemd
- Voor de jongens een leren motorjas, puntschoenen, flinke kuif, en bakkebaarden.
- Meiden touperen hun haar tot een suikerspin, gebruiken felroze lippenstift en groene of blauwe oogschaduw. Ze dragen extra wijde rokken met meerdere petticoats, strakke tops met een flinke decolleté, en naaldhakken.
- Rock-’n-roll muziek
- Machogedrag, knokpartijen en diefstal.
Andere benamingen:
- Jaffa’s (Utrecht)
- Bullen (Den Haag)
- Dijkers (Amsterdam)
Halverwege de jaren ’50 vormt er een tweede jongerencultuur, binnen de arbeidersklasse: kuiven, verwijzend naar het kapsel van de jongens. Een andere veelgebruikte naam is ‘nozems’, volgens journalist Jan Vrijman de afkorting van: ‘Nederlandse Onderdaan Zonder Enige Moraal’.Onder de leden zijn veel werkende jongeren. In tegenstelling tot de artistiekelingen heeft een groep kuiven een duidelijke mannelijke leider, met een eigen territorium. Ook zijn meisjes slechts randfiguren, die er pas echt bij horen als ze ‘de vriendin van’ zijn. Behalve in cafés, zijn de kuiven voornamelijk ook op straat te vinden. Prominent aanwezig op de hoek van de straat, luidruchtig en kletsend, tot grote angst van voorbijgangers.
TERUG
Provo's
jaren '60
Typisch provo:
- Lang haar: ‘liever langharig dan kortzichtig’
- Sterke anarchistische mening
- Tegen milieuvervuiling, oorlog, autoriteit, burgelijkheid
- Geweldloze, provocerende acties, vaak origineel en oplossingsgericht.
Bekende provo's:
- Roel van Duin
- Luud Schimmelpennick
- Robert Jasper Grootveld
De Provo’s kleurden het jaar 1965 wit. Ze wilden verandering: meer inspraak in de maatschappij, minder milieuvervuiling, en geen oorlogen. Sterke politieke meningen werden geuit met Witte Plannen.De bekendste is wel het Witte Fietsenplan: witte fietsen zonder slot door heel Amsterdam, gratis te gebruiken voor iedereen. De kritische houding van de Provo’s zorgde ook voor rellen. Een protest met lege, witte spandoeken leverde veel onrust en arrestaties op. Het gezag van de politie werd volledig op de proef gesteld.
TERUG
Hippies
jaren '60 & '70
Typisch hippie:
- Flower power: leven in harmonie met de natuur.
- Antikapitalisme, antimaterialisme en anti-autoriteit.
- Make love, not war: hippies zijn tegen oorlog, en voor vrije liefde.
- Leven in het hier en nu, en doen wat je wil: festivals hebben we aan de hippiecultuur te danken. Drugsgebruik, Oosterse religies, en leven binnen communes moeten dit versterken, en helpen om jouw diepste zelf te vinden.
Bekende hippies:
- Boudewijn de Groot
- John Lennon
- Bob Dylan
De hippiecultuur was de eerste subcultuur die zich over de hele wereld verspreidde, met een sterke eigen levensvisie. Gekleed in kleurrijke wijde broeken en jurken ging de protestgeneratie van naoorlogse kinderen los of psychedelische muziek, meestal onder invloed van drugs. Ze werden niet zoals hun ouders verslaafd aan alcohol, maar steken liever een joint op of slikken LSD.Ze zijn tegen het kapitalisme, tegen oorlog, en tegen de rollenverdeling tussen man en vrouw. Door hun haar te laten groeien willen genderverschil tegen te gaan. Je geen zorgen maken over carrière maken, want zin in een burgerlijk leven heb je toch niet. Turn on, tune in, drop out.
TERUG
Punkers
jaren '70
Typisch punker:
- Dr. Martens, gescheurde broeken en shirts, leren jasjes met veiligheidsspelden, buttons, hangslotjes, en riemen met studs.
- Haar in een geverfde hanenkam, stekels, of volledig skinhead
- Punkrock muziek
- Anti-alles: monarchie, kapitalisme, maatschappij, klassenverdeling en de gevestigde orde.
Bekende punkers:
- Vivienne Westwood
- Iggy Pop
- Patti Smith
Overgewaaid uit Groot-Brittannië begint de punkscene eind jaren ’70 ook in Nederland vorm te krijgen. Ruige kleding en rockmuziek, en eigenlijk anti-alles. Punkers zijn werkloos en ontevreden met hoe zij worden behandeld, en het lijkt erop dat er geen toekomst voor hen is. Make Love Not War maakt plaats voor Do It Yourself, want als je het zelf niet doet, gebeurt het ook niet.In het begin draait het vooral nog om plezier maken, maar als de economische situatie verder verslechterd in de jaren ‘80, slaat de stemming om. De scene wordt feller, en demonstratief apolitiek. De kledingstijl wordt meer uitgesproken, leegstaande panden worden gekraakt, en er ontstaan steeds vaker gewelddadige rellen.
TERUG
Postpunkers
jaren '80
Typisch postpunker:
- Het afkeuren van de commercie en (grote) corporaties en bedrijven .
- Innoveren, vernieuwen, experimenteren.
- Donkere kleding, blouse/jasje, minder uitgesproken dan hun punker-voorgangers.
Bekende postpunkers:
- Ian Curtis (Joy Division)
- Robert Smith (The Cure)
- Siouxsie Sioux (Siouxsie and the Banshees)
De economie trekt weer een beetje bij, en de punkers worden wat kalmer. Hiermee wordt ook de muziek iets rustiger: in plaats van het drie akkoordenschema van de punk, komt er bij postpunk wat meer melodie en emotie kijken. Nog steeds heerst er een DIY-klimaat. De ‘traditionele’ punk van voorheen was volgens postpunkers een parodie van zichzelf geworden: de stroming leek gecommercialiseerd en werd dus het tegenovergestelde van waar punk voor stond.Er wordt nieuwe inspiratie gehaald uit andere muziekstijlen, zoals funk, disco en jazz, en er worden steeds vaker synthesizers gebruikt. Het is dus niet heel gek dat er een soort ontploffing aan nieuwe stromingen ontstaat: new-wave, gothic-punk, indie-rock, alternative-rock…
TERUG
Grungers
jaren '80
Typisch grunge:
- Tweedehandskleding, geruite flanellen shirts, kapotte spijkerbroeken.
- Ongeschoren kin, en niet te kort, vaak vettig haar.
- Converse All Stars of Dr. Martens aan de voeten.
- Later zijn ook bandshirts erg populair.
Bekende grungers:
- Kurt Cobain (Nirvana)
- Eddie Vedder (Pearl Jam)
- Andrew Wood (Mother Love Bone)
Het werd booming in Seattle: houthakkersoverhemden, kapotte spijkerbroeken en korrelige zwart-wit videoclips. Platenmaatschappij Sub Pop gebruikt de term ‘grunge’ in 1988 als zij hun nieuwe band Green River omschrijven met de woorden: ‘gritty vocals, roaring Marshall amps, ultra-loose GRUNGE that destroyed the morals of a generation’. Overigens de band waarvan twee bandleden later Pearl Jam oprichten.Grunge is vooral een mannending. Zwetend en badend in het bier headbangen voor de speakers, als je niet zelf al op het podium staat. Albums worden nog steeds het liefst zelf uitgegeven, en je leert zelf je instrumenten spelen.
TERUG
Emo's
jaren '90
Typisch emo:
- Lang zwart haar met een lok die een oog bedekt, vaak is die geblondeerd of geverfd.
- Piercings in oren, wenkbrauwen, lippen en/of neus.
- Bandshirts of een shirt met tekstopdruk, skinny jeans en Converse All Stars.
- Riemen en andere sieraden met metalen studs.
- Duidelijke make-up: eyeliner, zwarte/donkere oogschaduw.
Bekende emo’s:
- Pete Wentz (Fall Out Boy)
- Davey Havok (AFI, A Fire Inside)
- Sonny John Moore (Skrillex/From First to Last)
De emo’s zijn een van de eerste jongeren die hun ‘stempel’ als beledigend ervaren. Ook al hebben ze een typisch emo-uiterlijk, ze willen liever niet zo genoemd worden. Er heerst dan ook een redelijk negatief beeld over hen: emo’s worden snel geassocieerd met depressiviteit en zelfmoord. Vaak zijn emo’s introverte mensen, die afgesloten van de maatschappij leven. Ze zijn meestal nachtuilen: ze leven liever 's nachts. Offline komen ze misschien introvert over, maar online zijn ze fanatieke Myspace gebruikers. Het is daarop heel gebruikelijk om selfies te posten waar zoveel filters overheen gaan, dat iemand bijna niet meer te herkennen is. Qua uiterlijk vervagen de grenzen tussen jongens en meiden: beide hebben lang, zwart haar, strakke broeken, donkere make-up en zwart gelakte nagels.
TERUG
Gabbers
jaren '90
Typisch gabber:
- Een Aussie: een trainingspak van Australian of Cavello, en een bomberjack.
- Nike Air Max aan de voeten.
- Blockhead, opgeschoren of kaal kapsel voor mannen.
- Vrouwen hebben hun haar strak naar achteren in een staart, en eventueel aan de onderkant opgeschoren.
Bekende gabbers:
- Sietse ‘Da Mouth of Madness’ van Daalen
- Richard ‘Opa Drokz’ Koek
- Piet van Dolen (‘Gabber Piet’)
Het begon als Rotterdamse subcultuur, maar verspreidde verder over Nederland en zelfs over de wereld. Zo veranderde een grootstedelijke working-class jeugdcultuur naar een subcultuur voor elke leeftijd, klasse, en regio. Gabbers (Bargoens voor vriend of maat) leren elkaar kennen door de hardcore. Met duizenden komen gabbers bij elkaar op festivals en evenementen. Hierbij wordt vaak XTC gebruikt, om zo lang mogelijk door te kunnen gaan. Defqon-1, Dominator en Thunderdome zijn een aantal van de grote Nederlandse hardcore-festivals. De gabberscene is a-politiek: het gaat om jezelf vermaken, lekker hakken en gelijkgestemden vinden. Je bent samen met jouw mede-gabbers één grote familie, en je moet jezelf niet klein laten maken door de harde maatschappij.
TERUG
Tijdlijn van subculturen (desktop)
i.vandenadel
Created on May 27, 2020
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Practical Timeline
View
Timeline video mobile
View
Timeline Lines Mobile
View
Major Religions Timeline
View
Timeline Flipcard
View
Timeline video
View
History Timeline
Explore all templates
Transcript
Tijdlijn van subculturen
Van de buikschuivende nozems tot hakkende gabbers.
Hippies
Artistiekelingen
Emo's
Post-punkers
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
1980
1950
1970
1960
1990
Nozems en kuiven
Provo's
Punkers
Grungers
Gabbers
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
+ lees meer
Ines van den Adel
Artistiekelingen
jaren '50
Typisch artistiekeling:
- Jazz en chansons
- Nonchalante, zwarte kleding, het liefst van de kringloop (coltrui, houtje-touwtjejas en Clarks aan de voeten)
- Jongens dragen hun haar in korte stekeltjes, later is juist langer haar in de mode onder artistiekelingen.
- Meiden hebben hun haar gemillimeterd, of juist lang met een rafelige pony.
Andere benamingen:Nadat studenten en middelbare scholieren zich in cafés aansluiten bij jazzmuzikanten, avant-gardekunstenaars en schrijvers ontstaat er een ware jongerencultuur. Deze subgroep filosofeert veel over het leven, zijn anti-autoriteit en voor gelijkwaardigheid tussen man en vrouw. Jongens en meiden staan dan ook op een gelijk niveau in de groep. Hun vrije tijd vullen artistiekelingen met het bezoeken van musea, espresso’s drinken in Italiaanse ijssalons en afreizen naar artistieke bestemmingen. Steden als Parijs, Stockholm en Amsterdam zijn zeer geliefd door de vooruitstrevende kunst en cultuur, maar ook het plukken van druiven in Franse wijngebieden en ontmoetingen op het strand passen goed bij deze leefstijl.
TERUG
Nozems en kuiven
jaren '50
Typisch kuif:
- Motorachtige brommer met een laag stuur, ook wel ‘buikschuiver’ genoemd
- Voor de jongens een leren motorjas, puntschoenen, flinke kuif, en bakkebaarden.
- Meiden touperen hun haar tot een suikerspin, gebruiken felroze lippenstift en groene of blauwe oogschaduw. Ze dragen extra wijde rokken met meerdere petticoats, strakke tops met een flinke decolleté, en naaldhakken.
- Rock-’n-roll muziek
- Machogedrag, knokpartijen en diefstal.
Andere benamingen:Halverwege de jaren ’50 vormt er een tweede jongerencultuur, binnen de arbeidersklasse: kuiven, verwijzend naar het kapsel van de jongens. Een andere veelgebruikte naam is ‘nozems’, volgens journalist Jan Vrijman de afkorting van: ‘Nederlandse Onderdaan Zonder Enige Moraal’.Onder de leden zijn veel werkende jongeren. In tegenstelling tot de artistiekelingen heeft een groep kuiven een duidelijke mannelijke leider, met een eigen territorium. Ook zijn meisjes slechts randfiguren, die er pas echt bij horen als ze ‘de vriendin van’ zijn. Behalve in cafés, zijn de kuiven voornamelijk ook op straat te vinden. Prominent aanwezig op de hoek van de straat, luidruchtig en kletsend, tot grote angst van voorbijgangers.
TERUG
Provo's
jaren '60
Typisch provo:
- Lang haar: ‘liever langharig dan kortzichtig’
- Sterke anarchistische mening
- Tegen milieuvervuiling, oorlog, autoriteit, burgelijkheid
- Geweldloze, provocerende acties, vaak origineel en oplossingsgericht.
Bekende provo's:De Provo’s kleurden het jaar 1965 wit. Ze wilden verandering: meer inspraak in de maatschappij, minder milieuvervuiling, en geen oorlogen. Sterke politieke meningen werden geuit met Witte Plannen.De bekendste is wel het Witte Fietsenplan: witte fietsen zonder slot door heel Amsterdam, gratis te gebruiken voor iedereen. De kritische houding van de Provo’s zorgde ook voor rellen. Een protest met lege, witte spandoeken leverde veel onrust en arrestaties op. Het gezag van de politie werd volledig op de proef gesteld.
TERUG
Hippies
jaren '60 & '70
Typisch hippie:
- Flower power: leven in harmonie met de natuur.
- Antikapitalisme, antimaterialisme en anti-autoriteit.
- Make love, not war: hippies zijn tegen oorlog, en voor vrije liefde.
- Leven in het hier en nu, en doen wat je wil: festivals hebben we aan de hippiecultuur te danken. Drugsgebruik, Oosterse religies, en leven binnen communes moeten dit versterken, en helpen om jouw diepste zelf te vinden.
Bekende hippies:De hippiecultuur was de eerste subcultuur die zich over de hele wereld verspreidde, met een sterke eigen levensvisie. Gekleed in kleurrijke wijde broeken en jurken ging de protestgeneratie van naoorlogse kinderen los of psychedelische muziek, meestal onder invloed van drugs. Ze werden niet zoals hun ouders verslaafd aan alcohol, maar steken liever een joint op of slikken LSD.Ze zijn tegen het kapitalisme, tegen oorlog, en tegen de rollenverdeling tussen man en vrouw. Door hun haar te laten groeien willen genderverschil tegen te gaan. Je geen zorgen maken over carrière maken, want zin in een burgerlijk leven heb je toch niet. Turn on, tune in, drop out.
TERUG
Punkers
jaren '70
Typisch punker:
- Dr. Martens, gescheurde broeken en shirts, leren jasjes met veiligheidsspelden, buttons, hangslotjes, en riemen met studs.
- Haar in een geverfde hanenkam, stekels, of volledig skinhead
- Punkrock muziek
- Anti-alles: monarchie, kapitalisme, maatschappij, klassenverdeling en de gevestigde orde.
Bekende punkers:Overgewaaid uit Groot-Brittannië begint de punkscene eind jaren ’70 ook in Nederland vorm te krijgen. Ruige kleding en rockmuziek, en eigenlijk anti-alles. Punkers zijn werkloos en ontevreden met hoe zij worden behandeld, en het lijkt erop dat er geen toekomst voor hen is. Make Love Not War maakt plaats voor Do It Yourself, want als je het zelf niet doet, gebeurt het ook niet.In het begin draait het vooral nog om plezier maken, maar als de economische situatie verder verslechterd in de jaren ‘80, slaat de stemming om. De scene wordt feller, en demonstratief apolitiek. De kledingstijl wordt meer uitgesproken, leegstaande panden worden gekraakt, en er ontstaan steeds vaker gewelddadige rellen.
TERUG
Postpunkers
jaren '80
Typisch postpunker:
- Het afkeuren van de commercie en (grote) corporaties en bedrijven .
- Innoveren, vernieuwen, experimenteren.
- Donkere kleding, blouse/jasje, minder uitgesproken dan hun punker-voorgangers.
Bekende postpunkers:De economie trekt weer een beetje bij, en de punkers worden wat kalmer. Hiermee wordt ook de muziek iets rustiger: in plaats van het drie akkoordenschema van de punk, komt er bij postpunk wat meer melodie en emotie kijken. Nog steeds heerst er een DIY-klimaat. De ‘traditionele’ punk van voorheen was volgens postpunkers een parodie van zichzelf geworden: de stroming leek gecommercialiseerd en werd dus het tegenovergestelde van waar punk voor stond.Er wordt nieuwe inspiratie gehaald uit andere muziekstijlen, zoals funk, disco en jazz, en er worden steeds vaker synthesizers gebruikt. Het is dus niet heel gek dat er een soort ontploffing aan nieuwe stromingen ontstaat: new-wave, gothic-punk, indie-rock, alternative-rock…
TERUG
Grungers
jaren '80
Typisch grunge:
- Tweedehandskleding, geruite flanellen shirts, kapotte spijkerbroeken.
- Ongeschoren kin, en niet te kort, vaak vettig haar.
- Converse All Stars of Dr. Martens aan de voeten.
- Later zijn ook bandshirts erg populair.
Bekende grungers:Het werd booming in Seattle: houthakkersoverhemden, kapotte spijkerbroeken en korrelige zwart-wit videoclips. Platenmaatschappij Sub Pop gebruikt de term ‘grunge’ in 1988 als zij hun nieuwe band Green River omschrijven met de woorden: ‘gritty vocals, roaring Marshall amps, ultra-loose GRUNGE that destroyed the morals of a generation’. Overigens de band waarvan twee bandleden later Pearl Jam oprichten.Grunge is vooral een mannending. Zwetend en badend in het bier headbangen voor de speakers, als je niet zelf al op het podium staat. Albums worden nog steeds het liefst zelf uitgegeven, en je leert zelf je instrumenten spelen.
TERUG
Emo's
jaren '90
Typisch emo:
- Lang zwart haar met een lok die een oog bedekt, vaak is die geblondeerd of geverfd.
- Piercings in oren, wenkbrauwen, lippen en/of neus.
- Bandshirts of een shirt met tekstopdruk, skinny jeans en Converse All Stars.
- Riemen en andere sieraden met metalen studs.
- Duidelijke make-up: eyeliner, zwarte/donkere oogschaduw.
Bekende emo’s:De emo’s zijn een van de eerste jongeren die hun ‘stempel’ als beledigend ervaren. Ook al hebben ze een typisch emo-uiterlijk, ze willen liever niet zo genoemd worden. Er heerst dan ook een redelijk negatief beeld over hen: emo’s worden snel geassocieerd met depressiviteit en zelfmoord. Vaak zijn emo’s introverte mensen, die afgesloten van de maatschappij leven. Ze zijn meestal nachtuilen: ze leven liever 's nachts. Offline komen ze misschien introvert over, maar online zijn ze fanatieke Myspace gebruikers. Het is daarop heel gebruikelijk om selfies te posten waar zoveel filters overheen gaan, dat iemand bijna niet meer te herkennen is. Qua uiterlijk vervagen de grenzen tussen jongens en meiden: beide hebben lang, zwart haar, strakke broeken, donkere make-up en zwart gelakte nagels.
TERUG
Gabbers
jaren '90
Typisch gabber:
- Een Aussie: een trainingspak van Australian of Cavello, en een bomberjack.
- Nike Air Max aan de voeten.
- Blockhead, opgeschoren of kaal kapsel voor mannen.
- Vrouwen hebben hun haar strak naar achteren in een staart, en eventueel aan de onderkant opgeschoren.
Bekende gabbers:Het begon als Rotterdamse subcultuur, maar verspreidde verder over Nederland en zelfs over de wereld. Zo veranderde een grootstedelijke working-class jeugdcultuur naar een subcultuur voor elke leeftijd, klasse, en regio. Gabbers (Bargoens voor vriend of maat) leren elkaar kennen door de hardcore. Met duizenden komen gabbers bij elkaar op festivals en evenementen. Hierbij wordt vaak XTC gebruikt, om zo lang mogelijk door te kunnen gaan. Defqon-1, Dominator en Thunderdome zijn een aantal van de grote Nederlandse hardcore-festivals. De gabberscene is a-politiek: het gaat om jezelf vermaken, lekker hakken en gelijkgestemden vinden. Je bent samen met jouw mede-gabbers één grote familie, en je moet jezelf niet klein laten maken door de harde maatschappij.
TERUG