Zdania złożone współrzędnie

Zdania złożone współrzędnie

czyli jeden z typów zdań złożonych

Co już wiemy?

...że zdanie złożone ma więcej niż jedno orzeczenie

... oraz że zbudowane jest ze zdań składowych

Przyjrzyjmy się teraz zdaniom składowym...

W zdaniu złożonym współrzędnie:

• SĄ ONE JEDNAKOWO ISTOTNE
• Wzajemnie się uzupełniają

• KAŻDE Z NICH MOGŁOBY ISTNIEĆ SAMODZIELNIE

• nie da się postawić między nimi żadnego pytania

• najczęściej są połączone jednym z charakterystycznych spójników

Przykład:

Pójdę do kina albo obejrzę jakiś serial. Jak widać, orzeczenia są dwa: pójdę oraz obejrzę. Mamy więc dwa zdania składowe: 1. Pójdę do kina 2. obejrzę jakiś serial połączone spójnikiem ALBO Każde z nich to osobna informacja - osobny pomysł na to, co zrobić z wolnym popołudniem. Mogłabym postawić między nimi kropkę, mogłabym też zamienić je miejscami.

spójniki

Zdania współrzędnie złożone rozpoznajemy po spójnikach....

+info

W zależności od spójników zdania takie mają różne nazwy i rysujemy dla nich różne wykresy.

Zaczynamy:

Zdanie złożone współrzędnie łączne

charakterystyczne spójniki: i oraz a tudzież ani (ten ostatni w zdaniach przeczących) Przykłady: Świeciło słońce i wiał ciepły wiatr. Nie gram w gry ani nie oglądam telewizji.

+wykres

Kolejny typ zdania:

ZDANIE ZŁOŻONE WSPÓŁRZĘDNIE rozŁĄCZNE

charakterystyczne spójniki: albo lub bądź czy Przykłady: Zrobię surówkę albo zjem ogórki kiszone. Kupię mamie prezent lub zrobię coś własnoręcznie.

+wykres

Następne to...

Zdanie współrzędnie złożone przeciwstawne

charakterystyczne spójniki: ale lecz jednak natomiast a przykłady: Lubię pływać, ale dziś jest za zimno na kąpiel. Byli kumplami, jednak wciąż się kłócili.

Info

+wykres

I ostatnie:

Zdanie współrzędnie złożone wynikowe

charakterystyczne spójniki: więc toteż zatem dlatego Przykłady: Padało, więc nie poszłam na spacer. Był biedny, zatem nie mógł sobie pozwolić na samochód.

+wykres

A do czego to wszystko służy? Jak robić te wykresy?

Kliknij tu, aby zobaczyć przykłady:

Czyli po kolei:

NAjpierw Podkreślamy orzeczenia

Następnie rozdzialamy zdania składowe pionową kreską i je numerujemy. W zależności od spójnika, który łączy zdania składowe, dobieramy wykres. Podpisujemy zdanie pełną nazwą.

Uwaga! Może się zdarzyć sytuacja, kiedy w ogóle nie ma spójnika, a mamy zdanie współrzędnie złożone.

Dotyczy to zdań łącznych

Może się zdarzyć, że zdania składowe w zdaniu współrzędnie złożonym łącznym połączone są BEZSPÓJNIKOWO. Mówimy wtedy o tzw. łączności bezpośredniej. Przykład: Padał deszcz, wiał wiatr, było paskudnie. (3 orzeczenia, 3 zdania składowe, żadnego spójnika)

Przećwicz to. Uważaj, kilka odpowiedzi może być poprawnych!

Dziękuję za uwagę!