Praska nawijka2

LXII Liceum Ogólnokształcące im. gen. Jakuba Jasińskiego

Warsiaska nawijka i praski bajer

Jak gamza warsiawiak?

Dziś dowiesz się:

Sprawdzisz, czy jesteś rodowitym czy flancowanym warszawiakiem?

O co chodzi w Stolycy?

Dlaczego chodzisz po Skaryszaku?

Czemu dzyndzaj jeszcze nie jedzie?

Co to znaczy mieć cykora?

Gwara Syreniego Grodu

narodziła się w XVIII w. na kanwie gwary mazowieckiej. Wpłynęły na nią różne języki, dlatego w języku dawnej i współczesnej Warszawy często spotykamy zapożyczenia z:

Na pewno wiesz kim jest cwaniak i nie raz jadłeś schabowszczaka – dowiedz się skąd wzięła się gwara warszawska i jak rozpoznać warszawiaka?

jidysz, np. fajny, git, machlojka, cymes

Gwara warszawska

rosyjskiego – ustrojstwo, rozpiska,

niemieckiego, np. frajer czy nowicjusz

I tak po Prażce jeździły pragery (dorożki), spotkać można było piłata (robotnika wynajmującego się do obróbki drewna) lub kruka (bezrobotnego)

W XIX wieku gwara była niesłychanie zróżnicowana. Inne słowa, zabarwienie miał język Starego miasta inne Powiśla a jeszcze inną gwarą posługiwali się mieszkańcy Pragi.

Społeczeństwo Warszawy było rozwarstwione i niemal każda z grup posiadała swoją gwarę. Język dozorców różnił się od języka kucharek czy gazeciarzy, dorożkarzy, żebraków, ulicznych handlarzy czy przekupniów.

Czy wiesz, że nazwa naszej dzielnicy pochodzi od słowa „prażyć” czyli wypalać, ponieważ Praga powstała na terenach po wypalonym lesie?

„W ząbek czesany”

To bogactwo gwary warszawskiej ulicy doskonale odzwierciedlają felietony i humoreski zafascynowanego tym językiem Stefana Wiecheckiego „Wiecha”. Dziś trudno już powiedzieć, czy najbardziej znane powiedzonka jego bohaterów Wiech przejął od ulicy czy ulica przejęła od niego.

„Niech ja skonam”

„Przypuszczam, że wątpię”

05

01

Lorem Ipsum

Lorem Ipsum

06

02

Lorem Ipsum

Lorem Ipsum

07

03

Lorem Ipsum

Lorem Ipsum

08

04

Lorem Ipsum

Lorem Ipsum

tROCHĘ jĘZYKOZNAWSTWA

CZYLI PO CZYM POZNAĆ GWARĘ WARSZAWSKĄ

końcówka (sufiks)

zmiękczenia

patetyczność

- ak - aki

szadzenie

zdrobnienia

ke -kie ge-gie, twarde „l” i „k”

Warszawiak to Francuz Północy, a jego miasto to Syreni Gród. Zamiast spać – tonie w objęciach Morfeu-sza, a garnitur szyje u pracownicy igły (krawcowa)

bułeczka, ogóreczek, grzaneczka, stoliczek, spacerek, projekcik, serdeńko

Kurczak , prosiak i inne zwierzaki, uczniaki, okrąglaki, buziaka na pewniaka dostaniesz od kociaka

W stolycy zakłada się marynarkie.

warsiawiak tańczył walcza, do dziecka mówił szmyku, a w sklepie kupował szalczeszon

Ciekawostki

Pierwszy samochód na ulicach Warszawy to "smrodochód"

Najwcześniej wykształciła się gwara złodziejska

Od 2017 r. mamy Skwer Gwary Warszawskiej między ulicami Leszno, Młynarską i Al. Solidarności

Choć gwara warszawska powoli odchodzi do lamusa i coraz rzadziej można ją słyszeć na naszych ulicach, warto szukać jej śladów. Znakomitym źródłem jest twórczość literacka, publicystyczna i kabaretowa. Warto więc sięgnąć po najlepsze teksty Wiecha, prozę Tyrmanda, Nowakowskiego i najbardziej charakternego Grzesiuka.

„Gdy wszedłem, wyprostował się i spojrzeliśmy na siebie. Miał spuchnięty nos i usta, z których jeszcze sączyła się krew. Teraz już nie udawałem grzeczniaka. Zmierzyłem go oczami i powiedziałem:-Te, nygus, jak chcesz się odegrać, to ja dziesięć minut zaczekam przed bramą. Daję słowo, że dłużej czekać nie mogę, nie mam czasu i cholernie zimno. A jak chcesz później, to szukaj mnie na ulicy Tatrzańskiej. Nazywają mnie tam „Kozak”."Grzesiuk S., Boso, ale w ostrogach. , Warszawa 2005.

Gwara warszawska to twoja historia, budowanie lokalnej tożsamości, swego rodzaju moda. Dla młodszego pokolenia staje się źródłem inspiracji.

Bibliografia

1.Wieczorkiewicz B., Gwara warszawska dawniej i dziś, Warszawa 1968.2. Wieczorkiewicz B., Słownik gwary warszawskiej XIX wieku, Warszawa 1966.3. http://gwara-warszawska.waw.pl/4. https://kultura.wiara.pl/doc/591282.Warsiaska-nawijka5. https://all.accor.com/pl/polska/magazine/one-hour-one-day-one-week/gwara-warszawska-jak-mowia-warszawiacy-1a531.shtml

LXII Liceum Ogólnokształcące im. gen. Jakuba Jasińskiego

Zapraszamy na klawą zabawę z warsiaską nawijką!