Motywy literackie. Polska. Polacy.Patriotyzm.

POLSKA

Polacy

MOTYWY LITERACKIE

patriotyzm

Spis treści

7- MOTYW - PATRIOTYZM

1- ODKRYJ POLSKĘ !

2- POLSKA W KULTURZE

9- KOLUMBOWIE

LITERACKIE REALIZACJE MOTYWU POLSKA

10- PATRIOTYZM KAŻDEGO DNIA

4- LEKTURY Z MOTYWEM POLSKA

8- LEKTURY Z MOTYWEM PATRIOTYZM

5- MOTYW - POLACY

ODKRYJ POLSKĘ!

MOTYW POLSKI W KULTURZE

Polska jest bardzo nośnym tematem w literaturze, ale również w muzycei sztuce.

Ojczyzna to kraj dzieciństwa Miejsce urodzenia To jest ta mała najbliższa Ojczyzna Miasto miasteczko wieś Ulica dom podwórko Pierwsza miłość Las na horyzoncie Groby W dzieciństwie poznaje się Kwiaty zioła zboża Zwierzęta Pola łąki Słowa owoce Ojczyzna się śmieje Na początku ojczyzna Jest blisko Na wyciągnięcie ręki Dopiero później rośnie Krwawi Boli

POLSKA JAKO MOTYW LITERACKI WYSTĘPUJE POD RÓŻNYMI POSTACIAMI

OJCZYZNA

MAŁA OJCZYZNA

DOM

BEZDOMNOŚĆ

Tadeusz Różewicz, Oblicze ojczyzny

Aleksander Fredro, Ojczyzna nasza

Na długich górach czarne świerki rosną, Z wiatrem północy szumią pieśń żałosną, A dołem, dołem jak wzrok sięgnąć może, Złocistych kłosów kołysze się morze; Na morzu wyspy kwiecistéj murawy, I rozprószone jak wędrowne nawy Gdzieniegdzie domki bieleją z poddasza... To Polska!... Polska!... To Ojczyzna nasza! Ciemne błękity mleczna droga dzieli, Ziemia spoczęła w zroszonéj pościeli, Czasami tylko koń zarży na stepie, Lub na jeziorze ptak skrzydłem zatrzepie, Czasami tylko spływa z gór jak struga Trąby Juhasa nuta smętna, długa: Obudza czujność i napaść odstrasza... To Polska!... Polska!... To Ojczyzna nasza! Zima pokryła pola, lasy, skały, Nad strumieniami zawisły kryształy; Po srebrnych wstęgach przez białe doliny Suną się sanie, jak szare godziny; Liszka na słońcu czerni się z daleka, Gromada ptasząt pod strzechę ucieka; A dym w słup bije, w obłok się rozprasza... To Polska!... Polska!... To Ojczyzna nasza!

Dworek przy drodze, na słupach wystawa, Wrota otworem, na dziedzińcu trawa, Studnia z żurawiem, gołębnik przy stronie, Za gumnem w kwiecie bielą się jabłonie; Krzyczy na słotę paw w stercie schowany, A na lamusie klekocą bociany. Gospodarz wita do domu zaprasza — To Polska!... Polska!... To Ojczyzna nasza! Gdzie jeszcze mężne nie wygasło plamie, Co za swych Ojców wiarę, mowę, ziemię Ciągle nadstawia piersi, serca, głowy, Na miecze wrogów, najezdców okowy; Co póty działać, walczyć nie przestanie, Póty żyć będzie, póki tylko stanie Jednego męża, jednego pałasza — To Polska!... Polska!... To Ojczyzna nasza!

OJCZYZNA

PRZESTRZEŃ ISTOTNA DLA JEDNOSTKI (CZŁOWIEKA) I ZBIOROWOŚCI (NARODU )

KRAJ, W KTÓRYM SIĘ KTOŚ URODZIŁ, KTÓREGO JEST OBYWATELEM LUB Z KTÓRYM JEST ZWIĄZANY WIĘZIĄ NARODOWĄ

Pan Tadeusz A. Mickiewicz

MAŁA OJCZYZNA

Litwo! Ojczyzno moja! Ty jesteś jak zdrowie, Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie" Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem! Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem, (Gdy od płaczącej matki pod Twoją opiekę Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu Iść za wrócone życie podziękować Bogu), Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono. Tymczasem przenoś moją duszę utęsknioną Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych, Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych; Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem, Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem; Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała, Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała, A wszystko przepasane jakby wstęgą, miedzą Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą.

MIEJSCE , Z KTÓRYM KTOŚ JEST ZWIĄZANY EMOCJONALNIE, BO SIĘ W NIM URODZIŁ, WYCHOWAŁ LUB MIESZKA

Metonimii ojczyzny jako domu używali często polscy poeci okresu renesansu i romantyzmu.

DOM

-Na dom w Czarnolesie J. Kochanowskiego dom jako "gniazdo", symbolizuje ród, ojczyznę. - Pan Tadeusz A. Mickiewicza *Soplicowo zostaje ukazane jako centrum polszczyzny. Stanowi ono ostoję polskości, dawnych obyczajów i tradycji szlacheckich. Wnętrze dworu wypełniają rekwizyty świadczące o patriotyzmie jego mieszkańców. *Wyobrażenie ojczyzny jako domu pojawia się w słowach księdza Robaka: A przed ucztą potrzeba dom oczyścić z śmieci; oczyścić dom, powtarzam, oczyścić dom, dzieci! ( wspomniane porządki zostały opisane przede wszystkim w księdze IX - "Bitwa")

Topos domu jako ojczyzny pojawia się również współcześnie:

Jesteśmy wreszcie we własnym domu! Co robić? Nie stój! Nie czekaj! Pomóż! - takie hasło propagowali artyści polscy po obaleniu komunizmu w 1989 roku.

BEZDOMNOŚĆ

W literaturze topos ten wiąże się z utratą ojczyzny wskutek emigracji. W utworach dominuje nostalgia za krajem.Najbardziej znaną lekturą obowiązkową o bezdomności jest nowela "Latarnik" H. Sienkiewicza, jednak wiele utworów lirycznych także zawiera ten topos.

01

03

02

1.połowa XIX wieku

1939-1945

lata 80. XX wieku

EMIGRACJA WOJENNA

EMIGRACJA SOLIDARNOŚCIOWA

WIELKA EMIGRACJA

LEKTURY Z MOTYWEMPOLSKA

• Pan Tadeusz, A. Mickiewicz
• Stepy akermańskie, A.Mickiewicz
• Oblicze ojczyzny, T. Różewicz
• Moja piosnka II, C.K.Norwid
• Druga natura, S.Barańczak
• Latarnik, H. Sienkiewicz
• Sen o Warszawie, M. Gaszyński
• Ojczyzna, M. Grechuta
• Jest takie miejsce, J.Pietrzak
• Na dom w Czarnolesie, J. Kochanowski
• A cup of tea, M.Pawlikowska - Jasnorzewska

MOTYW - POLACY

Polska literatura ukazuje różne portrety Polaków. Trudno jest dokonać charakterystyki zbiorowej, ale z pewnością należałoby wymienić wśród cech narodowych poczucie dumy i waleczność. Wszak mówimy o narodzie, który musiał walczyć o autonomię w różnych okresach swoich dziejów i przetrwał pozbawiony państwa 123 lata. Wymienione cechy mają jednak to do siebie, że mogą być zarówno zaletami jak i wadami.

Gorzkich słów nie szczędzi Polakom Jan Kochanowski w "Pieśni o spustoszeniu Podola".

Aleksander Fredro w "Zemście" kreśli niepochlebny portret sarmaty, rozdzielając największe wady Polaków między Cześnika i Rejenta.

Maria Konopnicka w "Rocie" sięga po wizerunek Polaka niezłomnego, potomka Piastowskiego rodu.

Adam Mickiewicz w "Panu Tadeuszu" ukazuje polską waleczność zarówno w pozytywnym, jak i w negatywnym świetle. Ale najlepiej dwoistość natury bohaterów epopei oddają słowa piosenki "Soplicowo" Grzegorza Turnaua i Stanisława Sojki.

W nurcie patriotycznym znajduje się poezja tyrtejska.

MOTYW PATRIOTYZM

Warto pamiętać, iż recytacja "Reduty Ordona" była przełomowym momentem w życiu bohaterów "Syzyfowych prac" S. Żeromskiego. Obudziła w nich uśpione przez rusyfikatorów uczucia patriotyczne.

Literatura polska oddaje cześć tym, którzy poświęcili życie ojczyźnie. Wielu poetów dokonuje sakralizacji ( uświęcenia) śmierci za ojczyznę.J. Kochanowski w "Pieśni o cnocie" pisze: "A jesli komu droga otwarta do nieba, Tym, co służą ojczyźnie". Motyw kontynuuje K.I.Gałczyński w wierszu "Pieśń o żołnierzach z Westerplatte", w którym obrońcy składnicy idą :"Prosto do nieba czwórkami..."

KOLUMBOWIE

//annexed

Umieli pięknie żyć i pięknie umierać.

KRYSTYNA WAŃKOWICZ

Ziele na kraterze

TADEUSZ ZAWADZKI

Kamienie na szaniec

JAN BYTNAR

Kamienie na szaniec

MACIEJ ALEKSY DAWIDOWSKI

Kamienie na szaniec

KRZYSZTOF KAMIL BACZYŃSKI

„Należymy do narodu, którego losem jest strzelać do wroga z brylantów” - powiedział Stanisław Pigoń, komentując wstąpienie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego do oddziału dywersyjnego.

PATRIOTYZM KAŻDEGO DNIA

Konstanty Ildefons Gałczyński, Pieśń IV

Oto jest nasz dzień codzienny, nasze małe budowanie, trud uparty i niezmienny, nieustanne kształtowanie Słońce wschodzi i zachodzi, drzewa kwitną, liście ronią, my strumień rzeczywistości kształtujemy naszą dłonią Jesteśmy cząstką w zespole, z niego płynie nasza siła - żeby chleb leżał na stole, a pracom lampa świeciła; by czas jak pochodnia płonął jednako: dzień czy mgła nocna Stoimy przy życiu, żono, jako tkacze przy swych krosnach. Z dnia na dzień tkaninę tkamy wzorzystą dla pokolenia. Chciałbym i blask naszej lampy ocalić od zapomnienia.

LEKTURY Z MOTYWEMPATRIOTYZM

• Mazurek Dąbrowskiego, J.Wybicki
• Pytasz mnie, A. Rosiewicz
• Pieśń IV, K. I. Gałczyński
• Pieśń XII, J. Kochanowski
• Pieśń o żołnierzach z Westerplatte, K.I.Gałczyński
• Reduta Ordona, A. Mickiewicz
• Ziele na kraterze, M. Wańkowicz
• Kamienie na szaniec, A. Kamiński
• Z głową na karabinie, K. K. Baczyński
• Syzyfowe prace, S. Żeromski
• Gawęda o miłości ziemi ojczystej, W. Szymborska

Dziękuję za uwagę!

Jola Żukowska