pieśń świętojańska

temat:

Renesansowy obraz wsi

omawiamy "Pieśń świętojańską o sobótce"

Po tej lekcji

1. Rozumiesz i potrafisz omówić motyw arkadii, 2. Umiesz wyjaśnić obecność tego motywu na tle przemian społeczno-ekonomicznych XVI i XVII wieku, 3. Przytaczasz argumenty, ilustrujesz je przykładami z tekstu.

W XVI w. doszło do przeszktałcenia szlachty w warstwę ziemian - narodził się nowy model szczęśliwego człowieka (właściciela majątku ziemskiego).

Przekonanie: życie na wsi przynosi szczęście, zapewnia harmonijny kontakt z naturą i Bogiem.

Ziemiaństwo stało się też ważnym motywem w literaturze staropolskiej.

Cykl utworów, wydany wraz ze zbiorem "Pieśni" w 1586 roku, a więc dwa lata po śmierci autora

"Pieśń Panny XII" jest parafrazą utworu Horacego (Epoda II)

Jan Kochanowski

"Pieśń świętojańska o sobótce"

Cykl składa się z pieśni dwunastu Panien

Tytuł nawiązuje do święta sobótki (noc z 23 na 24 czerwca)

Podręcznik Język polski. sztuka wyrazu cz. 2 wyd. GWO, s. 81

tekst

Wsi spokojna, wsi wesoła, Który głos twej chwale zdoła? Kto twe wczasy, kto pożytki Może wspomnieć za raz wszytki? Człowiek w twej pieczy uczciwie Bez wszelakiej lichwy żywie; Pobożne jego staranie I bezpieczne nabywanie. Inszy sie ciągną przy dworze Albo żeglują przez morze, Gdzie człowieka wicher pędzi, A śmierć bliżej niż na piędzi.

Najdziesz, kto w płat język dawa, A radę na funt przedawa, Krwią drudzy zysk oblewają, Gardła na to odważają. Oracz pługiem zarznie w ziemię; Stąd i siebie, i swe plemię, Stąd roczną czeladź i wszytek Opatruje swój dobytek. Jemu sady obradzają, Jemu pszczoły miód dawają; Nań przychodzi z owiec wełna I zagroda jagniąt pełna.

tekst

On łąki, on pola kosi, A do gumna wszytko nosi. Skoro też siew odprawiemy, Komin wkoło obsiędziemy. Tam już pieśni rozmaite, Tam będą gadki pokryte, Tam trefne plęsy z ukłony, Tam cenar, [tam] i goniony. A gospodarz wziąwszy siatkę Idzie mrokiem na usadkę Albo sidła stawia w lesie; Jednak zawżdy co przyniesie.

W rzece ma gęste więcierze, Czasem wędą ryby bierze; A rozliczni ptacy wkoło Ozywają sie wesoło. Stada igrają przy wodzie, A sam pasterz, siedząc w chłodzie, Gra w piszczałkę proste pieśni; A faunowie skaczą leśni.

tekst

Zatym sprzętna gospodyni O wieczerzej pilność czyni, Mając doma ten dostatek, Że sie obejdzie bez jatek . Ona sama bydło liczy, Kiedy z pola idąc ryczy, Ona i spuszczać pomoże; Męża wzmaga, jako może.

A niedorośli wnukowie, Chyląc sie ku starszej głowie, Wykną przestawać na male, Wstyd i cnotę chować w cale. Dzień tu, ale jasne zorze Zapadłyby znowu w morze, Niżby mój głos wyrzekł wszytki Wieśne wczasy i pożytki.

Sformułuj argumenty, przekonujące do życia na wsi

a) omów budowę utworu.Tego typu wersy i układ rymów były charakterystyczne dla poezji ludowej. Dlaczego Kochanowski z niej skorzystał? b) Nazwij środek stylistyczny, który występuje w pierwszej strofie

Wskaż nawiązania do antyku

arkadia

sielanka (idyll, bukolik)

Do następnej lekcji