Powtórzenie lektur - Fraszki, pieśni , treny J.K.

POWTÓRZENIE LEKTUR OBOWIĄZKOWYCH

FRASZKI, PIEŚNI, TRENY JANA KOCHANOWSKIEGO

SPIS TREŚCI

BIOGRAFIA POETA DOCTUS ARTYSTYCZNE INSPIRACJE FRASZKI

PIEŚNI TRENY MOTYWY CZARNOLESKIE ZASŁUGI KOCHANOWSKIEGO INNI O POEZJI MISTRZA JANA

BIOGRAFI A

Narodziny - rok 1530 w Sycynie pod Radomiemw licznej rodzinie prawnika powiatowego.

Studia - Kraków, Królewiec, Padwa. Powrót do kraju w 1559 roku przez Niemcy i Francję.

Kariera kościelna - świecki proboszcz w Poznaniu i Zwoleniu. W XVI wieku taka rola była dość powszechna.

Kariera dworska - dworzanin u wojewody lubelskiego Jana Firleja i biskupoa krakowskiego Filipa Padniewskiego, sekretarz króla Zygmunta Augusta.

Życie ziemianina - porzucenie dworskiego życia i kariery kościelnej, dom w rodzinnym Czarnym Lesie, ślub z Dorotą Podlodowską, siedmioro dzieci.

Śmierć - nagła w Lublinie w roku 1584. Miejsce pochówku - kaplica kościoła w Zwoleniu.

POETA DOCTUS

Poeta doctus (łac. poeta uczony) – pojęcie oznaczające osobę wszechstronnie wykształconą, erudytę znającego języki klasyczne, takie jak łacina, greka czy język hebrajski, jak również człowieka o wszechstronnych zainteresowaniach. Jest to także osoba obeznana z literaturą poprzednich epok, kulturą, sztuką oraz tradycją. Termin ten był używany w odniesieniu do poetów starożytności. Poeta doctus był ideałem dla pisarzy renesansu.

Kochanowski jest najwybitniejszym twórcą renesansu. Studiował na trzech uniwersytetach, znał łacinę, grekę, język hebrajski. Posiadał ogromną wiedzę z zakresu literatury i filozofii starożytnej, znał dzieła Erazma z Rotterdamu, wiele podróżował.

ARTYSTYCZNE INSPIRACJE JANA KOCHANOWSKIEGO

STAROŻYTNOŚĆ

DOŚWIADCZENIAŻYCIA CODZIENNEGO

Kochanowski tłumaczył fragmenty Iliady - eposu, tragedię grecką Eurypidesa, carminy Horacego,sielanki Wergiliusza, epigramaty rzymskiego mistrza Marcjalisa, znał filozofię Platona, Epikura i stoików. Z ich dzieł czerpał inspiracje do własnych pieśni, fraszek oraz dramatu. Szczególnie bliskie były epikureizm oraz stoicyzm, a także horacjańska zasada złotego środka. Wykładnię tych poglądów można odnaleźć w licznych utworach, zwłaszcza w pieśniach i refleksyjnych fraszkach.

BIBLIA

Rodzina, życie w Czarnolesie, kontakty z przyjaciółmi, biesiady stały się źródłem inspiracji licznych pieśni i fraszek.

.Kochanowski tłumaczył i parafrazował psalmy.Myśl chrześcijańska, wizja Boga i świata przez niego stworzonego pojawia się w pieśniach i trenach.

• Na lipę
• Na zdrowie
• Na dom w Czarnolesie
• O żywocie ludzkim
• Na nabożną
• Raki

Pieśń XXV

• Pieśni z Ksiąg pierwszych:

II

• Pieśni z Ksiąg wtórych:

V IX XII XIX

Treny to zbiór 19 wierszyo chrakterze funeralnym

Cykl trenów jest poruszającym studium rozpaczy. Kolejne utwory stanowią zapis etapów żałoby ojca, ale także dramatu artysty i filozofa. Człowiek, kóry w Pieśniach i Fraszkach postulował renesansową harmonię i równowagę życiową, teraz, pod wpływem nieszczęścia, przeżywa kryzys światopoglądowy. Zwątpienie w ład świata, w potęgę rozumu i wiary ustępują dopiero w trenie ostatnim. Senna wizja zmarłej matki z Urszulką na rękach, pouczającej syna: "Ludzkie przygody, ludzkie noś!", przynosi Kochanowskiemu ukojenie i spokój.

MOTYWY CZARNOLESKIE

Adam MickiewiczPan Tadeusz

Leopold StaffWspomnienie

Leopold StaffLipy

Jerzy LiebertNa lipę czarnoleską

LTeofil LenartowiczJan Kochanowski

Bolesław LeśmianUrszula Kochanowska

Julian Ursyn NiemcewiczMoje marzenia

ZASŁUGI KOCHANOWSKIEGO

Wprowadził do literatury polskiej tren, fraszkę, pieśń, tragedię antyczną.

Wszystkie utwory nasycił środkami poetyckiego wyrazu: metaforami, epitetami, porównaniami, w tym homeryckimi. Wiersze są pełne figur stylistycznych, np apostrof.

W Trenach, po raz pierwszy poświęconych dziecku, zawarł głebię ludzkich uczuć.

Był wirtuozem słowa. Mistrzowskie operacje językowe zawiera fraszka Raki.

Jako pierwszy zadbał o kompozycję strof, udoskonalił wiersz zgłoskowy z dokładnymi rymami żeńskimi. Zastosował również wiersz bezrymowy w swoim dramacieOdprawa posłów greckich.

Jego doskonałe tłumaczenie Psałterza, do dziś obecne w liturgii, stało się inspiracją dla innych tłumaczy.

INNI O POEZJI MISTRZA JANA

Jan Kochanowski wyprowadził polszczyznę z cienia mowy żywej, czyli z cienia języka mówionego i wprowadził ją do pisma. To był kopernikański przełom.Wiesław Myśliwski

Zastał w Polsce tylko wiersze, a pozostawił po sobie poezję.Adam Mickiewicz

Rzecz czarnoleska przypływa, otacza Nawiedzonego niepokoi... Słowo się z wolnaw brzmieniu przeistacza. Staje się tym prawdziwem...Julian Tuwim

Czytanie dzieł Kochanowskiego o niezaprzeczonych przekonywa nas prawdach, przekonywa, że Jan z Czarnolasu język nasz wydoskonalił, wzbogacił. Pierwszy naszej poezji dał miarę, gładkość i tok, na koniec że nic od poprzedzających autorów polskich nie wziąwszy, sam stał się następnym przykładem i wzorem.Julian Ursyn Niemcewicz

Kochanowski stworzył więcej, niż napisał.(...)Najwybitniejszy poeta epoki wyrósł stromym szczytem ponad to wszystko, co go poprzedzało i co po nim nastąpiło. Jerzy Ziomek

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!

JOLA ŻUKOWSKA