środki stylistyczne 6

Powtarzamy wiedzę o środkach stylistycznych

Środki stylistyczne mają wiele definicji. Najprościej mówiąc, są to takie zabiegi językowe, które mają wywołać u odbiorcy pożądany efekt.

Słowa możemy łączyć na różne sposoby. Ograniczają nas tylko reguły gramatyki lub… własna wyobraźnia. Dziś przypomnimy, jak nazywamy środki stylistyczne, które stosowane są nie tylko w poezji, ale również w codziennym języku.

Przykład

Stoi na stacji lokomotywa, Ciężka, ogromna i pot z niej spływa: Tłusta oliwa. Stoi i sapie, dyszy i dmucha, Żar z rozgrzanego jej brzucha bucha: Buch – jak gorąco! Uch – jak gorąco! Puff – jak gorąco! Uff – jak gorąco! Już ledwo sapie, już ledwo zipie, A jeszcze palacz węgiel w nią sypie.

Onomatopeja

inaczej mówiąc WYRAZ DŹWIĘKONAŚLADOWCZY. Polega na dobieraniu słów w taki sposób, aby naśladowały one dźwięki jakiegoś zjawiska albo oddawały ich brzmienie, np. szczekanie psa czy stukot kół pociągu. Onomatopeje możemy znaleźć też w komiksach (trach!, bum!, bęc!, łaps!) i języku dzieci, które chętnie naśladują odgłosy zwierząt: hau-hau, miau, be, mu, ćwir-ćwir, kukuryku.

Epitet

Przykład

• żółte słońce
• ciemna noc
• dobre dziecko
• miła pani
• zielona trawa
• niebieskie niebo

to najczęściej przymiotnik określający rzeczownik. Środek ten wskazuje cechę opisywanej rzeczy, zjawiska, postaci, np. jej barwę, kształt, charakter: w malinowym chruśniaku, malachitowa łąka.

żółteżjfj

Przenośnia

Przykład

• mrugnął okiem lampki

to wyrażenie odbierające tworzącym je wyrazom ich pierwotne znaczenie. Metafora (inaczej przenośnia) ma więc charakter niedosłowny – jest to zaskakujące połączenie obrazów, które pobudza naszą wyobraźnię, np. Stojąc przed lustrem ciszy.

żółteżjfj

Porównanie

Przykład

• ma ramię niczym olbrzym

polega na odnalezieniu analogii między dwoma zjawiskami, rzeczami, postaciami. Chętnie stosujemy je na co dzień, mówiąc np. wysoki jak brzoza, głupi jak koza. W porównaniach powinny znaleźć się wyrażenia porównawcze: jak, jakby, niby, na kształt, niczym.

żółteżjfj

Ożywienie

Przykład

• chmura goni chmurę, cień ucieka.

środek uważany za odmianę metafory. Polega na nadaniu rzeczom i zjawiskom cech istot żywych

żółteżjfj

Uosobienie

Przykład

• deszcz po polach hula, bo nie ma innych zmartwień

inaczej personifikacja, nadanie chech typowo ludzkich przedmiotom, roślino, zwierzętom, pojęciom.

żółteżjfj

Powtórzenie

powtarzanie słów, wersów, zdań podobnej budowy składniowej, którego celem jest także rytmizacja i zwiekśzenie eskpresji wypowiedzi.

żółteżjfj

Anafora

rodzaj powtórzenia słowa lub zwrotu na początku wersu lub segmentu wypowiedzenia

żółteżjfj

Apostrofa

bezpośredni zwrot do kogoś lub czegoś, który nadaje wypowiedzi podniosły, uroczysty nastrój.

żółteżjfj

Pytanie retoryczne

to pytanie, które nie wymaga odpowiedzi, za jego pomocą można przekazać emocje.

żółteżjfj

Zadania na dziś

• karty pracy
• dla utrwalenia wiedzy ze środków stylistycznych, polecam obejrzeć krótki filmik na YT, kliknij w ikonkę:

żółteżjfj

Dziękuję

Pani Marta