Maria Dąbrowska - Nasza Patronka

Maria Dąbrowska

Nasza Patronka

Maria Dąbrowska (z domu Szumska) urodziła się 6 października w 1889 roku w Russowie pod Kaliszem, w rodzinie ziemiańskiej. Pochodziła z zubożałej rodziny ziemiańskiej - jej ojciec, powstaniec styczniowy z 1863, był administratorem majątków ziemskich. Uczyła się na pensjach w Kaliszu i w Warszawie, następnie zaś studiowała nauki przyrodnicze, socjologię i filozofię w Lozannie. Potem kontynuowała naukę w Brukseli, gdzie zaangażowała się działalność niepodległościową.

Maria Szumska (później Dąbrowska), ok. 1902 r.

DWOREK W RUSSOWIE – DOM RODZINNY MARII DĄBROWSKIEJ, zdjęcie z roku 1958 r.

RODZICE MARII DĄBROWSKIEJ

Józef Szumski

Ludomira z Gałczyńskich Szumska

Maria (z lewej) z siostrą Heleną1894 r.

RODZEŃSTWO SZUMSKICH Od lewej: Stanisław, Bogumił, Jadwiga, Helena, Maria (później Dąbrowska)

Do Kalisza powróciła w 1910 i podjęła pracę nauczycielki geografii na pensji Wandy Motylewskiej. W tym też roku debiutowała jako publicystka w "Gazecie Kaliskiej" i "Zaraniu" oraz wygłosiła swój pierwszy publiczny odczyt. W 1911 roku wyszła za Mariana Dąbrowskiego, członka PPS. Związała się również z ruchem ludowym i Towarzystwem Kooperatystów, z ramienia którego wyjechała na stypendium do Anglii. W czasie I wojny światowej zaangażowała się w działalność patriotyczną, Współpracowała z czasopismami "Chłopska Sprawa" i "Polska Ludowa". Była sympatyczką ruchu ludowego i spółdzielczego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pomagała w rozwoju szkolnictwa na wsi.

W 1917 roku osiedliła się w Warszawie, gdzie nadal prowadziła ożywioną działalność społeczną, ideową i publicystyczną. Prowadziła między innymi kursy dla analfabetów. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Dąbrowska znalazła zatrudnienie w Ministerstwie Rolnictwa. Od 1924 roku zajmowała się zaś głównie pisarstwem. W czasach narastającego autorytaryzmu sanacji pisarka angażowała się w akcje protestacyjne, była związana z Ligą Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Jako wyraz sprzeciwu wobec istniejącego porządku nie przyjęła w 1935 roku wawrzynu Polskiej Akademii Literatury.

Po śmierci męża jej partnerem życiowym był Stanisław Stempowski. Pierwsze lata II wojny światowej pisarka spędziła we Lwowie, a od 1941 roku mieszkała w Warszawie, gdzie angażowała się w kulturę konspiracyjną. 2 października 1944 wyszła z miasta wraz z ludnością cywilną i trafiła do obozu w Pruszkowie. Wróciła do Warszawy 3 lutego 1945. Pomimo umieszczonej na drzwiach kartki z prośbą o uszanowanie jej dorobku literackiego jej mieszkanie zostało splądrowane. Po wojnie po krótkim pobycie we Wrocławiu wróciła do stolicy. W 1964 roku podpisała „List 34” protestujący przeciwko narastającym ograniczeniom cenzuralnym.

Była laureatką wielu prestiżowych nagród i odznaczeń (np. doktorat honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego). Pięciokrotnie nominowano ją do Literackiej Nagrody Nobla (w latach: 1939, 1957, 1959, 1960, 1965), nigdy jej jednak nie otrzymała.

Dąbrowska była powieściopisarką, publicystką, dramaturgiem i tłumaczem. Jak zaznacza badacz literatury Jerzy Kwiatkowski, pisarstwo Dąbrowskiej wyrastało z jej wcześniejszej twórczości publicystycznej i dziennikarskiej. W latach 20. XX wieku pisarka wydała trzy zbiory nowel inspirowane jej zainteresowaniami i wrażliwością społeczną: „Gałąź czereśni” (1922), „Uśmiech dzieciństwa” (1923), „Ludzie stamtąd” (1926). Zbiór "Uśmiech dzieciństwa" to cykl opowiadań inspirowanych własnymi wspomnieniami.

W latach 1931–1934 ukazało się największe dzieło Dąbrowskiej, czyli „Noce i dnie”. Była to wielotomowa powieść utrzymana w konwencji rodzinnej sagi, której akcja przedstawiała dzieje kilku pokoleń rodu Ostrzeńskich i Niechciców począwszy od powstania styczniowego, aż po wybuch I wojny światowej. Pisarka oprócz bogatych analiz psychologicznych i socjologicznych zawarła tu również wątki autobiograficzne. Barbara i Bogumił byli bowiem postaciami wzorowanymi na rodzicach Dąbrowskiej, natomiast ona sama pojawiła się na kartach powieści jako Agnisia.

fragment rękopisu „Nocy i dni”

filmowi Bogumił i Barbara - główni bohaterowie "Nocy i dni"

W 1938 roku ukazał się natomiast zbiór nowel „Znaki życia”, którego bohaterowie byli w większości związani z fabułą „Nocy i dni” (np. panna Winczewska). Po II wojnie światowej pisarka wydała z kolei zbiór „Gwiazda zaranna”, a także słynna książkę o uwielbianej przez nią twórczości Jospha Conrada („Szkice o Conradzie”). Bardzo ważnym dziełem Dąbrowskiej były też jej „Dzienniki 1914 – 1965”. Spisała je w 79 notatnikach najrozmaitszej objętośi. W swoim testamencie pisarka zastrzegła, że "Dzienniki" mogą być wydane dopiero 40 lat po jej smierci.

Maria Dabrowska była uzdolniona plastycznie. Pozostawiła malowane przez siebie obrazy (akwarele): pejzaże i martwe natury.

Maria Dabrowska była uzdolniona plastycznie. Pozostawiła malowane przez siebie obrazy (akwarele): pejzaże i martwe natury.

CIEKAWOSTKA Nie znajdziemy zbyt wielu zdjęć lub portretów Dąbrowskiej "en face" (z przodu, frontalnie). Pisarka zawsze ustawiała się do fotografii z profilu. To dlatego, że miała zeza i starała się go w ten sposób ukryć.

Maria Dąbrowska zmarła w Warszawie 19 maja 1965 roku. Pochowana została w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim.

MĄDROŚCI ZYCIOWE MARII DĄBROWSKIEJ...

Co pisarka myślała na temat miłości, dobra, szczęścia?Mówią o tym cytaty z jej dzieł. Kilka zamieszczam na nastepnych slajdach. Jeśli chcecie poznać więcej mądrych słów naszej Patronki, pospacerujcie po szkole i odszukajcie 32 plansze.

"Książka i możliwość czytania to jeden z największych cudów ludzkiej cywilizacji".

Maria Dąbrowska (1889-1965)

Co zapamiętaliście o naszej Patronce - Marii Dąbrowskiej? Sprawdźcie się!

Szkoła Podstawowa nr 9 im. Marii Dąbrowskiej w Zawierciuwww.sp9zawiercie.pl