BEZ AUDIO. Ziele na kraterze

"Ziele na kraterze"

plan lekcji

Melchnior Wańkowicz

Świat przedstawiony

Życie w Domeczku

Przejście

Ojciec

Mazur

Śmierć Krysi

Non omnis moriar

Narracja

Geneza

Gatunek literacki

Znaczenie tytułu

Motywy literackie

Notatka

Melchior Wańkowicz

pisarz, dziennikarz, publicysta

Lata I wojny światowej ostatecznie ukształtowały osobowość Wańkowicza. Z bliska obserwował wydarzenia wojenne, był świadkiem dramatów ludzi uchodzących przed frontem i poszukujących swoich bliskich. W czasie wojny, w 1916 Wańkowicz ożenił się z Zofią z Małagowskich. Na początku 1918 Wańkowicz jako żołnierz Korpusu walczył z bolszewikami. Za udział w walkach został odznaczony Krzyżem Walecznych. W 1919 został korespondentem wojennym "Gazety Warszawskiej". W prasie ogłaszał reportaże i cykle korespondencji z Polski, a także z zagranicy. Od 1930 Wańkowicz był członkiem Polskiego PEN Clubu. Przez ostatnie lata przedwojenne pisarz wraz z rodziną - żoną i dwiema córkami, Krysią i Martą - mieszkał w Warszawie, na Żoliborzu, w słynnym "Domeczku" przy ulicy Dziennikarskiej, o którym wzruszająco pisał w "Zielu na kraterze". Po wojnie Melchior Wańkowicz nie wrócił do Polski. Jego starsza córka, Krysia, żołnierz "Parasola", zginęła w Powstaniu Warszawskim, "Domeczek" został zburzony, Warszawa nie istniała.

fragment wywiadu z Melchiorem Wańkowiczem

Mieszkańcy Domeczku

Melchior King

Marta Tili Maleńtas Tirliporek Sancho Pansa

Krystyna Krycha Pyton Don Kichot

Zofia Królik

"W tym niepedagogicznym domu, czytaliśmy niepedagogiczne książki".

przeczytaj fragment

"– Więc cóż będzie z nimi? – pyta Mama. – I jak je przygotować na to, co idzie?"

przeczytaj fragment

Zasady wychowania

1. Idź za dziećmi w ich rozwoju, a nie przed dziećmi.
2. Niczego nie wymagaj, wszystko porządkuj, tak jak ich zabawki po skończonej zabawie.
3. Nie miej swego ideału dziecka, do którego je będziesz podciągać.
4. Nie chciej ich mieć takimi, jak sobie wyimaginowałaś – patrz, co z gleby rośnie.
5. Nie obciążaj ich sprawami starszych - niech mają prawo do dzieciństwa.

Ale ta moja książka przecież jest – wesoła. Przecież ta książka jest dla mamuś i dla tych, którzy mieli dzieci, i dla tych, którzy byli dziećmi. Ta książka jest po to, żeby złożyli samotne ręce stwardniałe od pracy i przypomnieli. Ta książka przeprasza, że co pewien czas rozdzierają się jej pogodne na razie karty.

Warszawa we wrześniu 1939

Kronika oblężonej Warszawy

Materiał filmowy z Kroniki oblężonej Warszawy jest prawdopodobnie dziełem operatorów tzw. „ekipy Starzyńskiego”. Przedstawione fragmentarycznie obrazy zbombardowanej Warszawy, m.in. zrujnowane ulice Starego Miasta, płonący Zamek Królewski, ciała przechodniów na trotuarze, zostały zarejestrowane we wrześniu 1939 roku z myślą o późniejszym montażu.Większość taśm zaginęła lub została zniszczona, ale część udało się ocalić. Wywiezione z Polski za przełomie 1939 i 1940 roku dotarły do Francji, a następnie do stanów Zjednoczonych. Natomiast w roku 1961 na terenie starego Miasta w Warszawie przypadkiem odkopano jedno z pudeł zawierające taśmę filmowa. Był to właśnie materiał nazwany później Kroniką oblężonej Warszawy.

Siege. Oblężenie

Julien Bryan był jedynym zagranicznym reporterem w Warszawie we wrześniu 1939. Jego słynny, nominowany do Oscara dokument to unikatowy zapis dramatycznego życia oblężonego miasta

"Jak długo będzie potrzebny ojciec?"

przeczytaj fragment

"Oto dzieje szesnastki – ziela na kraterze".

przeczytaj fragment

Śmierć Krysi.

przeczytaj fragment

Non omnis moriar

przeczytaj fragment

Jaka jest narracja w "Ziele na kraterze"?

trzecioosobowa

pierwszoosobowa

DOBRZE!

Tata przypomniał, jak pierwszy raz nauczyła się słowa „palać”, jak dostała szczypa, bo nie wiedziała, że w alfabecie istnieje litera „Q”, jak napisała wiersz „Pan Ludwik był bardzo wesoły”, jak czytali wspólnie Sienkiewicza, jak pisała pierwszy felieton, jak inkasowała, mając dwanaście lat, pierwsze honorarium, jak mając szesnaście lat, pisała w „Kurierze Porannym” cykl całkiem już dorzecznych felietonów. A teraz – mając osiemnaście lat – wydaje książki, a mając dziewiętnaście lat, drukuje w „Reader’s Digest” i innych. Dalibóg, owocuje…

dalej

ŹLE!

Tata przypomniał, jak pierwszy raz nauczyła się słowa „palać”, jak dostała szczypa, bo nie wiedziała, że w alfabecie istnieje litera „Q”, jak napisała wiersz „Pan Ludwik był bardzo wesoły”, jak czytali wspólnie Sienkiewicza, jak pisała pierwszy felieton, jak inkasowała, mając dwanaście lat, pierwsze honorarium, jak mając szesnaście lat, pisała w „Kurierze Porannym” cykl całkiem już dorzecznych felietonów. A teraz – mając osiemnaście lat – wydaje książki, a mając dziewiętnaście lat, drukuje w „Reader’s Digest” i innych. Dalibóg, owocuje…

dalej

Czym jest geneza?

końcowa część utworu literackiego

czynniki, które złożyły się na powstanie czegoś

ŹLE!

geneza

epilog

końcowa część utworu literackiego (głównie epiki i dramatu), która nie jest częścią właściwej fabuły, lecz jej dopełnieniem lub komentarzem do niej.

czynniki, które złożyły się na powstanie czegoś; okoliczności powstania.

dalej

DOBRZE!

geneza

epilog

końcowa część utworu literackiego (głównie epiki i dramatu), która nie jest częścią właściwej fabuły, lecz jej dopełnieniem lub komentarzem do niej.

czynniki, które złożyły się na powstanie czegoś; okoliczności powstania.

dalej

Gatunek literacki

Wspomnienie (pamiętnik) – odmiana literatury dokumentu osobistego, zapiski autora, który był uczestnikiem lub świadkiem wspominanych wydarzeń, dokonywane z dystansu czasowego.

Pamiętnik to nie jest to samo co dziennik.

Gawęda - opowieść ustna przedstawiana w trakcie biesady lub w trakcie spotkań towarzyskich. Ma otwartą kompozycję, swobodę w używaniu dygresji, często ma elementy humorystyczne i zwroty do odbiorców.

Dygresja - odejście od podstawowego tematu narracji (opowieści) i włączenie do niej relacji o sprawach odrębnych lub tylko luźno związanych z głównym zagadnieniem.

Znaczenie tytułu

Ziele na kraterze

miejsce powstałe po wybuchu, lej, miejsce nieprzyjazne życiu, kojarzące się z katastrofą i zniszczeniem, czymś nagłym i nieokiełznanym.

chwast, coś powszechnego, ale trudnego do wyplenienia

Motywy literackie

• dzieciństwo
• wojna
• rodzicielstwo
• relacja ojca z dziećmi
• patriotyzm
• śmierć dziecka
• rodzeństwo
• nauka i wychowanie

Ryszard Krynicki

Moja córeczka, dotąd nieomylna, uczy się czytać i pisać i dopiero teraz zaczyna błądzić a ja swoje stare błędy ludzkości przeżywam od nowa. (1977)

• Reduta Ordona
• Śmierć Pułkownika
• mit o Dedalu i Ikarze
• Kamienie na szaniec
• Treny Kochanowskiego

Notatka

Dziękuję.