Jan Lechoń, Przypowieść

Jan Lechoń (1899 - 1956)

Kliknij!

Temat: Ofiarność wobec ojczyzny ukazana w wierszu Jana Lechonia pt. ,,Przypowieść"

Jan Lechoń, Przypowieść

Żoł­nierz, któ­ry zo­sta­wił śla­dy swo­jej sto­pyNa wszyst­kich nie­do­stęp­nych dro­gach Eu­ro­py,Szedł na­przód, gdy nie mo­gli naj­bar­dziej za­ja­dli,I wdzie­rał się na szczy­ty, z któ­rych inni spa­dli,Zdo­byw­szy wol­ność in­nym dłoń­mi skra­wio­ne­mi,Do­wie­dział się na­resz­cie, że sam nie ma zie­mi.I wte­dy któs ro­zum­ny, nie ro­zum­ny sza­łem,Po­wie­dział mu: "Od daw­na wszyst­ko to wie­dzia­łem,Wie­dzia­łem, że nikt two­ich ran ci nie od­wdzię­czy,Bo czym krew, co pły­nie, przy zło­cie, co brzę­czy,I ni­g­dy nikt nie li­czył le­żą­cych w mo­gi­le,Bo czym jest duch aniel­ski przy sza­tań­skiej sile?Jak żal mi, że ci oczy na­resz­cie otwar­to!I po­wiedz sam mi te­raz, czy to było war­to."A żoł­nierz mil­czał chwi­lę i uj­rzał w tej chwi­liTych wszyst­kich, któ­rzy le­gli w cu­dzo­ziem­skim gro­bie,Co mó­wi­li: "Wró­ci­my", nie my­śląc o so­bie.I wi­dzi ja­kichś jeźdź­ców w tu­ma­nach ku­rza­wy,I sły­szy dźwięk ma­zur­ka i tłu­mu wo­ła­nie.Dą­brow­ski z zie­mi wło­skiej wra­ca do War­sza­wy."Czy war­to...?" Od­po­wie­dział: "Ach! śmiesz­ne py­ta­nie!"

Sytuacja liryczna

W wierszu przedstawiona została rozmowa żołnierza z ,,rozumnym" rozmówcą. Dialog dotyczy wydarzeń współworzących najnowszą (dla po-ety) historię Polski, na co wskazuje chociażby aluzja do zdobycia Monte Casino przez Drugi Korpus.

Wykonaj zadania!

Zadanie 1. Jakie cechy można wg Ciebie przypisać każdemi z rozmówców (wiersz ukryłam w fotografii). Zadanie 2. Co wspomina żołnierz? Jakie wartości można mu przypisać? Zadanie 3. Zinterpretuj ostatnią wypowiedź żołnierza. Jak charakteryzuje ona obu bohaterów? Zadanie 4. Uzupełnij tabelę ukrytą w pistolecie. Wykorzystaj wnioski z poprzednich zadań.

Zastanów się!

Przypomnij sobie cechy przypowieści jako gatunku (wiersz znajduje się w fotografii). Wskaż elementy charakterystyczne dla przypowieści w wierszu Lechonia. Kliknij w klucz. Napisz kilkuzdaniową wypowiedź, w której objaśnisz, jaka nauka moralna została zawarta w wierszu. Podpowiedź znajduje się w sejfie.

Zauważ, że...

Wiersz zawiera raczej prostą naukę mora-lną, trudno bowiem mieć wątpliwości, co do tego, że z dwóch przedstawionych racji, stanowisko żołnierza jest dla narratora Przypowieści jedynym, możliwym do przyjęcia. Jak prawda religijna pozostaje ono poza wszelką dyskusją. W sensie politycznym, ut-wór Lechonia jest aktualizacją postawy typowej dla powojennej emigracji żołnierskiej. Dla wielu Polaków, których zakończenie wojny zastało na Zachodzie, emigracja stanowiła jedyną do przyjęcia opcję polityczną. Powrót do kraju rządzonego przez komu-nistów traktowano jako zdradę. Wychodźcy mieli stanowić duszę narodu i przechować nadzieję na odzyskanie wolnej ojczyzny.

Obejrzyj film!

W jaki sposób jest prowadzona narracja w tym tekście kultury? Jaką formę mają czasowniki używane przez narratora? Czemu służy taki zabieg?

Masz rację!

W filmie użyto czasowników w 1.os. l.mn. Taki zabieg sprawia, że tekst jest nacechowany emocjonalnie, bardzo dy-namiczny, odbiorca natomiast identyfi-kuje się z bohaterami.

To wszysko na dziś!

Dziękuję Ci za Twoją pracę!

Zuzanna Fijałkowska