Rządy parlamentarne

Rządy parlamentarne

- trudne początki niepodległości- pierwsze rządy parlamentarne i uchwalenie konstytucji - konstytucja marcowa - pierwszy prezydent Gabriel Narutowicz - rządy parlamentarne i ich kryzys

Trudne początki niepodlegości

- zniszczenia wojenne - różnice pomiędzy ziemiami należącymi przez ponad wiek do trzech różnych państw (inne prawo, administracja, inny poziom rozwiju cywilizacyjnego) - różnice w podejści do kwestii samorządności ( autonomia regionów lub dominacja władzy centralnej)

Pierwsze wybory parlamentarne

Odbyły się 26 stycznia 1919 roku. Do sejmu weszły : - Związek Ludowo - narodowy (endecja) - PSL - Piast - PSL - Wyzwolenie - Polska Partia Socjalistyczna dodatkowo dołączono przedstawicieli z regionów spornych i przedstawicieli mniejszości. Podstawowym zadaniem sejmu było uchwalenie konstytucji pozwalającej państwu funkcjonować.

22 lutego 1919 roku uchwalono tzw. małą konstytucję

Postanowienia małej konstytucj - Polska republiką parlamentarną - władzę ustawodawczą sprawuje sejm - usankcjonowanie rządów Józefa Piłsudskiego - powoływanie rządu przez Piłsudskiego w porozumieniu z sejmem - ograniczenia decyzji naczelnika państwa

Konstytucja z 1921 roku

17 marca 1921 roku sejm ustawidawczy przyjął ustawę zasadniczą zwaną konstytucją marcową

Parlament złożony z sejmu i senatu miał być wybierany w sposób odzwierciedlający głosy oddane w wyborach ???????? Powoduje to rozdrobnienie w parlamencie i problemy ze stabilnością rządów.

Sejm uprawniony do uchwalania ustaw Organami władzy wykonawczej rząd i prezydent Rząd powoływny przez prezydenta musiał uzyskac poparcie sejmu Rząd mógł wnosić propozycje ustaw Urząd prezydenta miał charakter reprezentacyjny Konstytucja gwarantowała - niezależność władzy sądowniczej, wolność sumienia i wyznania, równouprawnienie kobiet i mężczyzn, nienaruszalnośc własności prywatnej

Elekcja i śmierć Gabriela Narutowicza

W listopadzie 1922 roku Zgromadzenie Narodowe (sejm + senat) przystąpiło do wyborów prezydenta. Sposród 5 kandydatów dokonano wyboru naukowca Gabriela Narutowicza. Wybrany on został głosami lewicy, mniejszości narodowych oraz PSL-Piast. Nie mogła sie z wyborem Narutowicza pogodzić endecja (narodowcy) którzy rozpętali przeciwko prezydentowi nagonkę polityczną. Sytuacja doprowadziła do tragedii - fanatyczny zwolennik endecji Eligiusz Niewiadomski zastrzeliła prezydenta Narutowicza.

Zamordowanie prezydenta Narutowicza przyniosło otrzeźwienie i uspokojenie nastrojów,. Bez większych protestów wybrano na prezydenta Stanisława Wojciechowskiego .

Rządy parlamentarne w latach 1919 - 1926

Sposób wyłaniania posłów powodował rozdrobnienie polityczne parlamentu

Powoduje to trudności w utworzeniu większości parlamentarnej popierającej rząd

Rządy były słabe i niezdolne do przeprowadzenia reform ze względu na brak lub chwiejne poparcie w parlamencie

W latach 1919 - 1926 władze sprawowało 13 rządów.

Tylko rząd Władysława Grabskiego funkcjonował prawie dwa lata.

Inflacja to wzrost cen na rynku, a jednocześnie spadek siły nabywczej pieniądza. Inflacja to nic innego jak wzrost cen na rynku, a jednocześnie spadek siły nabywczej pieniądza.

Władysław Grabski premier w latach 1923 - 1925 .Rząd Grabskiego był ponadpartyjny i posiadał specjalne uprawnienia w celu naprawy finansów państwa.

Kryzys rządów parlamentarnych

W połowie lat dwudziestych Polacy byli rozczarowani demokracją . Zniechecała ich do tej formy rządów: - bieda - inflacja - bezrobocie - kryzys gospodarczy - postawa posłów kierujących się wyłącznie własnym interesem lub interesem partii politycznych - afery i skandale z udziałem polityków

Pojawia się chęć obalenia demokracji i zastąpienia ich silnymi rządami jednostki

Czy Polacy w połowie lat dwudziestych mają takiego przywódcę?

Józef Piłsudski

Józef Piłsudski w Sulejówku w 1925 roku