Rozprawka

rozprawkaw teorii i praktyce

klasa vii-viii

Przygotowała: Agnieszka Łazarek

Rozprawka - dłuższa wypowiedź pisemna, w której należy przedstawić swoje stanowisko wobec problemu zawartego w poleceniu, a następnie uzasadnić je rzeczowymi i logicznie dobranymi argumentami.

Definicja rozprawki

W rozprawce:

• rozważasz problem,
• przedstawiasz swoją opinię na dany temat,
• prezentujesz tok rozumowania,
• przedstawiasz argumenty, przemawiające za twoją opinią,
• wyjaśniasz,
• uzasaniasz słuszność opinii.

W rozprawce trzeba się wykazać:

• logiką,
• konsekwencją,
• jasnością
• precyzją myśli - postawą badacza.

Rozprawka jako forma wypowiedzi nie wymaga od ciebie opisywania ani relacjonowania sytuacji. Powinieneś/powinnaś natomiast:

• wyjaśniać,
• uzasadniać,
• wnioskować.

słowa-klucze

Temat rozprawki może być podany w formie zdania oznajmującego albo pytającego. W temacie warto dostrzec ważne słowa-klucze, które wskazują na rozprawkę jako formę wypowiedzi. Aby je poznać, kliknij przycisk obok

Słowniczek pojęć

Argument

HIPOTEZA

Przykład

Kontrargument

TEZA

+ info

+ info

+ info

+ info

+ info

Schemat rozprawki z tezą

WSTĘP (A. Wprowadzenie w problem - wyjaśnienie pojęć, określenie celu pisania, analiza tematu; B. Teza - wyrażenie własnej opinii, odpowedź na pytanie, zgodzenie się z opinią albo podjęcie polemiki z nią)

ROZWINIĘCIE

• argumenty przemawiające za tezą: A1, A2, A3,
• dowody, motywy, racje, fakty, sądy innych,
• wnioski cząstkowe z poszczególnych argumentów

ZAKOŃCZENIE (A. Podsumowanie argumentacji - wniosek końcowy, potwierdzenie tezy)

schematy rozprawki z hipotezą

WARIANT 2

WARIANT 1

I. WSTĘP

1. Określenie problemu.
2. Hipoteza.

II. ROZWINIĘCIE

• A1 - B1
• A2 - B2
• A3 - B3

( w tym A1, A2, A3 - argumenty przeciwne hipotezie, B1, B2, B3 - argumenty przemawiające za hipotezą)

• dowody, racje, opinie, przyczyny, motywy, wnioski cząstkowe

III. ZAKOŃCZENIE 1. Teza - twierdzenie.

I. WSTĘP

1. Określenie problemu.
2. Hipoteza.

II. ROZWINIĘCIE

1. Kontrargumenty (argumenty przeciwne hipotezie)

• A1 ..............
• A2 ..............
• A3...............
• dowody, racje, opinie, przyczyny, motywy, wnioski cząstkowe

2. Argumenty przemawiające za hipotezą:

• B1 ..................
• B2 ..................
• B3 ..................
• dowody, racje, opinie, przyczyny, motywy, wnioski cząstkowe

III. ZAKOŃCZENIE 1. Teza - twierdzenie.

Wprowadzenie w problem

Zanim zapiszesz tezę, pomyśl o wprowadzeniu w zagadnienie.Wstęp powinien nawiązać do problematyki poprzez:

• określenie celu pisania,
• wyjaśnienie pojęć zawartych w temacie,
• przedstawienie problemu,
• analizę tematu,
• pytania pomocnicze, przybliżające daną kwestię.

konstruowanie tezy

1. Założona teza

Niektóre tematy wymagają jedynie uzasadnienia tezy, która została już określona.

Część tematów wymaga dokonania wyboru między dwiema opcjami.

2. dwie tezy do wyboru

Istnieją tematy, do których można skonstruować więcej niż dwie tezy.

3. Wiele możliwych tez

łączenie tezy z argumentacją

Po przedstawieniu tezy powinieneś zapowiedzieć poprowadzenie dalszego toku swojego rozumowania.

Pod koniec wstępu możesz użyć zdań:

• W dalszej części pracy przejdę do odpowiednich przykładów z literatury, które uzasadnią prezentowaną opinię.

• Poniżej podam kilka argumentów, które uwiarygodnią moją tezę.

• W kolejnej części rozprawki zajmę się analizą argumentów potwierdzających swój sąd.

• Poniżej pragnę przedstawić odpowiednie przykłady, które unaocznią słuszność mej tezy.

argumentowanie

Argumenty emocjonalne

Argumenty rzeczowe

Argumenty logiczne

• fakty
• zdarzenia
• dokumenty, świadectwa czegoś
• imiona i nazwiska
• dane liczbowe na temat danego zjawiska

wynikają z logicznego wnioskowania na podstawie przesłanek albo z rozumowania; motywy, przyczyny zdarzeń, racje, sądy na dany temat.

odwołują się do uczuć:

• komplementy
• odwoływanie się do szlachetnych uczuć albo złych emocji
• odwoływanie się do niewiedzy lub wiedzy adresata

porządkowanie argumentów

Argumenty uporządkuj w kolejności hierarchicznej: 1) zacznij od najważniejszego; 2) przejdź do mniej ważnego; 3) zakończ najmniej istotnym.Myślowy porządek argumentacji pomogą ci oddać następujące zdania wprowadzające do kolejnych argumentów:

Spójność wypowiedzi

Wskazówka 1.

Każdy argument kończ wnioskiem cząstkowym, wynikającym z twojego rozumowania. Zadbaj o oryginalność sądu. Używaj zwrotów:

• uważam, że,
• sądzę, że,
• jestem przekonany, że
• myślę, że
• według mnie,
• moim zdaniem,
• wynika z tego, że.

Wskazówka 2.

Formułowanie zdań i styl

Między zdaniami w rozprawce muszą zachodzić związki treściowe. Kolejne zdanie zaczynaj od treści, która została wyrażona na końcu zdania poprzedniego. Potem wprowadź nową informację.

Unikniesz dwuznaczności w formułowaniu zdania przyczynowo-skutkowego, jeżeli zastosujesz w zdaniu orzeczenie z czasownikiem w stronie biernej.

W rozprawce nie powinieneś budować zbyt długich i skomplikowanych zdań. Myśli wyrażaj w sposób jasny, precyzyjny i zwięzły dzięki używaniu odpowiednich konstrukcji składniowych: zdań pojedynczych rozwiniętych, równoważników zdań, unikania określeń i uogólnień.

słownictwo synonimiczne

Zamiast używać w rozprawce wciąż tych samych słów, postaraj się wprowadzić zamienniki:

• książka: utwór literacki, dzieło, pozycja, lektura, powieść, opowiadanie, proza,

• cecha: zaleta, przymiot, atrybut

• dzieje bohatera: losy postaci, przypadki z życia, przeżycia, fabuła, fakty z biografii;

• autor: pisarz, poeta, twórca, dramatopisarz, nasz noblista,

• podsumowując: reasumując, kończąc, wnioskując, dochodząc do finału,

• ciekawy: interesujący, poruszający, niebanalny, wciągający, inspirujący, przykuwający uwagę, fascynujący, zachwycający.

wprowadzanie cytatów

Cytat sprawia, że twoja opinia jest wiarygodna, szczególnie, kiedy przytaczasz:

• słowa autorytetu, czyli osoby, która cieszy się w danej dziedzienie szacunkiem i uznaniem,
• słowa wypowiedziane przez bohatera literackiego.

Cytat to dosłowne przytoczenie cudzych słów. Może:

• być argumentem w rozprawce,
• być kontrargumentem, gdy przywołasz słowa bohatera literackiego, a potem poddasz je krytyce,
• służyć jako motto na początku wypracowania albo jako puenta na zakończenie.

tworzenie zakończenia

Zakończenie to ostatnia część pracy, sygnalizująca, że wyczerpałeś temat.W rozprawce powinieneś:

• podsumować swoje rozważania - potwierdzić tezę albo ją postawić (jeśli wybierzesz na początku hipotezę,
• wyciągnąć związki końcowe, unikając powielania wniosków cząstkowych,
• pisać je, zaczynając od nowego akapitu,
• zacząć od zdania, które podsumowuje treść argumentów.

Zadanie 1

Które tematy, według ciebie, wskazują na rozprawkę jako formę wypowiedzi.

A. Zmiany w kodeksie drogowym. B. Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej. C. Prawdziwe życie toczy się w świecie wirtualnym. D. Kłamstwo ma krótkie nogi. E. Nastał czas e-booków? F. Pokonaj własne słabości.

Zapisz w zeszycie

Zadanie 2.

Zapisz cztery argumenty, potwierdzające tezę: Podróże kształcą.

Zapisz w zeszycie

Zadanie 3.

Przeprowadź sąd nad poniższymi postaciami, wpisując przy każdej kilka argumentów i kontrargumentów. Na koniec zapisz tezy.

1. Czy Jackowi Soplicy udało się odpokutować swój czyn?2. Czy Marcin Borowicz był patriotą?

Zapisz w zeszycie

Zadanie 4.

Ułóż zakończenie do podanego tematu. Oceń przemianę moralną i religijną Winicjusza, bohatera "Quo vadis". Teza: Wydaje mi się, że przemiana postaci jest pozytywna i będzie trwała.

Zapisz w zeszycie

dziękuję!

Źródło: Podręcznik "Nowe słowa na start 7", Repetytorium (wyd. Nowa Era), "Jak pisać? Rozprawka"