e e e e e e e e e e e e e e e e e a a a a a a a a a a a a a a
Temat: Budowa słowotwórcza wyrazów.
o o o o o o o o o o o o o o o o u u u u u u u u u u u u u u u
m m m m m m m m m m m m b b b b b b b b b b b b b b
Monika Szkliniarz
CZYM JEST SŁOWOTWÓRSTWO?
VS
Słowotwórstwo to dział językoznawstwa (nauki o języku), który zajmuje się budową wyrazów oraz sposobami tworzenia nowych wyrazów na podstawie już istniejących.
ZAPAMIĘTAJ!
wyraz, który został utworzony od innego słowa (od wyrazu podstawowego); w jego skład wchodzą:
wyraz, od którego utworzono inne wyrazy
wyraz podstawowy
wyraz pochodny
temat słowotwórczy (podstawa słowotwórcza)
formant
część wspólna wyrazu pochodnego i wyrazu podstawowego (mogą w nim występować oboczności)
cząstka, za pomocą której tworzy się nowy wyraz
OBOCZNOŚĆ
wymiana, zanik lub pojawienie się głosek
OBOCZNOŚCI POLEGAJĄ NA:
- wymianie niektórych samogłosek, np.: a : e (las : leśny), a : ó (skracać : skrót), e : ó (kościelny - kościół), ó : o (stołowy : stół); - wymianie niektórych spółgłosek, np.: ch : sz (mucha : muszka), g : ż (bieg : bieżnia), k : cz (rak : raczek), l : ł (malec : mały), r : rz (rower : rowerzysta), c : t (świeca : świetlik); - wymianie spółgłoski twardej na miękką, np.: b : b' (żaba : żabi), n : ń (pan : pański : panienka); - pojawieniu się samogłoski tylko w niektórych wyrazach w rodzinie (wymianie samogłoski na tzw. końcówkę zerową) zapisywaną jako ∅, np.: e : ∅ (mech : mchowaty), o : ∅ (wyborca : wybrać)
ZADANIE
W każdym zestawie uporządków podane wyrazy - od podstawowego do pochodnego. Wskaż formanty w wyrazach pochodnych.
BLUZECZKA
BLUZA
BLUZKA
NAUCZANIE
NAUCZYCIEL
NAUKA
PRZEDSZKOLNY
SZKOŁA
PRZEDSZKOLE
DLA UTRWALENIA WIADOMOŚCI
Obejrzyjcie kilkuminutowy filmik, który utrwali wiadomości dotyczące wyrazów podstawowych i pochodnych.
Słowotwórstwo jest jak budowanie z klocków!
DLA UTRWALENIA WIADOMOŚCI
ZADANIE DO WYKONANIA W ZESZYCIE PRZEDMIOTOWYM
Od wyrazu podstawowego utwórz wyraz pochodny o znaczeniu podanym w nawiasie. a) mówić - (osoba, która zajmuje się mówieniem) .................... b) kwiat - (miejsce, w którym sprzedaje się kwiaty) .................... c) pies - (zdrobnienie) .................... d) malować - (zakończyć czynność malowania) .................... e) podróż - (osoba, która podróżuje) .................... f) nauczyciel - (kobieta wykonująca ten zawód, płeć żeńska) - .................... g) suszyć - (urządzenie, które suszy) ................... h) honor - (przymiotnik od rzeczownika "honor") ....................
Dziękuję za uwagę.
Budowa słowotwórcza wyrazów
Monika Szkliniarz
Created on May 10, 2020
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Chalkboard Presentation
View
Witchcraft Presentation
View
Sketchbook Presentation
Explore all templates
Transcript
e e e e e e e e e e e e e e e e e a a a a a a a a a a a a a a
Temat: Budowa słowotwórcza wyrazów.
o o o o o o o o o o o o o o o o u u u u u u u u u u u u u u u
m m m m m m m m m m m m b b b b b b b b b b b b b b
Monika Szkliniarz
CZYM JEST SŁOWOTWÓRSTWO?
VS
Słowotwórstwo to dział językoznawstwa (nauki o języku), który zajmuje się budową wyrazów oraz sposobami tworzenia nowych wyrazów na podstawie już istniejących.
ZAPAMIĘTAJ!
wyraz, który został utworzony od innego słowa (od wyrazu podstawowego); w jego skład wchodzą:
wyraz, od którego utworzono inne wyrazy
wyraz podstawowy
wyraz pochodny
temat słowotwórczy (podstawa słowotwórcza)
formant
część wspólna wyrazu pochodnego i wyrazu podstawowego (mogą w nim występować oboczności)
cząstka, za pomocą której tworzy się nowy wyraz
OBOCZNOŚĆ
wymiana, zanik lub pojawienie się głosek
OBOCZNOŚCI POLEGAJĄ NA:
- wymianie niektórych samogłosek, np.: a : e (las : leśny), a : ó (skracać : skrót), e : ó (kościelny - kościół), ó : o (stołowy : stół); - wymianie niektórych spółgłosek, np.: ch : sz (mucha : muszka), g : ż (bieg : bieżnia), k : cz (rak : raczek), l : ł (malec : mały), r : rz (rower : rowerzysta), c : t (świeca : świetlik); - wymianie spółgłoski twardej na miękką, np.: b : b' (żaba : żabi), n : ń (pan : pański : panienka); - pojawieniu się samogłoski tylko w niektórych wyrazach w rodzinie (wymianie samogłoski na tzw. końcówkę zerową) zapisywaną jako ∅, np.: e : ∅ (mech : mchowaty), o : ∅ (wyborca : wybrać)
ZADANIE
W każdym zestawie uporządków podane wyrazy - od podstawowego do pochodnego. Wskaż formanty w wyrazach pochodnych.
BLUZECZKA
BLUZA
BLUZKA
NAUCZANIE
NAUCZYCIEL
NAUKA
PRZEDSZKOLNY
SZKOŁA
PRZEDSZKOLE
DLA UTRWALENIA WIADOMOŚCI
Obejrzyjcie kilkuminutowy filmik, który utrwali wiadomości dotyczące wyrazów podstawowych i pochodnych.
Słowotwórstwo jest jak budowanie z klocków!
DLA UTRWALENIA WIADOMOŚCI
ZADANIE DO WYKONANIA W ZESZYCIE PRZEDMIOTOWYM
Od wyrazu podstawowego utwórz wyraz pochodny o znaczeniu podanym w nawiasie. a) mówić - (osoba, która zajmuje się mówieniem) .................... b) kwiat - (miejsce, w którym sprzedaje się kwiaty) .................... c) pies - (zdrobnienie) .................... d) malować - (zakończyć czynność malowania) .................... e) podróż - (osoba, która podróżuje) .................... f) nauczyciel - (kobieta wykonująca ten zawód, płeć żeńska) - .................... g) suszyć - (urządzenie, które suszy) ................... h) honor - (przymiotnik od rzeczownika "honor") ....................
Dziękuję za uwagę.