Zabawy sensoryczne dla przedszkolaków.

mgr Iwona Froehlich, mgr Anna Fiut

Zabawy sensoryczne dla przedszkolaków

Rozwijanie aktywności i kreatywności dzieci.

Integracja sensoryczna a rozwój dziecka

“Zabawa pozwala dziecku nawiązywania więzi z codziennością, sobą i ze światem, potrzebą, powołaniem, często intensywnym wewnętrznym pragnieniem.” Andre Stern

“Pozwól dzieciom błądzić i radośnie dążyć do poprawy.” Janusz Korczak

Czym jest integracja sensoryczna?

Integracja sensoryczna (SI) zdaniem E. Grzybowskiej to proces dzięki któremu mózg otrzymuje informacje od wszystkich zmysłów, identyfikuje je, klasyfikuje, "przesiewa" i w końcu łączy ze sobą oraz integruje z do tej pory powstałymi doświadczeniami. Najprościej mówiąc integracja zmysłowa jest więc informacyjnym procesem przetwórczym, w którym mózg musi selekcjonować, wzmacniać lub hamować, porównywać i łączyć zmysłowe informacje w elastyczny, stale zmieniający się wzór, model. Dziecko, które wykształci w sobie tą umiejętność, lepiej rozumie otaczajacy je świat i szybciej nadaje sens otaczającej je rzeczywistości.

Zaburzenie integracji sensorycznej

O nieprawidłowościach w zakresie integracji sensorycznej mówimy wówczas, gdy pojawiają się nieprawidłowości w zakresie rejestracji, przetwarzania, integracji i modulacji bodźców, w zakresie zmysłów, a także łączenia informacji sensorycznych z innymi układami. Dysfuncje sensoryczne zaobserwować możemy w postaci różnego rodzaju nadwrażliwości i podwrażliwości.

Nadwrażliwość

Podwrażliwość

W nadwrażliwości próg pobudliwosci jest obniżony co oznacza, że nawet niewielka liczba bodźców i mała siła wystarczą aby pobudzić układ.

Podwrażliwość jest procesem odwrotnym do nadwrażliwości. Próg pobudliwosci jest podwyższony co skutkuje tym ,że aby doszło do pubudzenia układu, należy działać na niego z większą siłą i zwiększoną liczbą bodźców.

VS

Zaburzenia SI u dzieci

Zaburzenia SI są trudne do stwierdzenia, gdyż objawiać mogą się w różnoraki sposób.

UKŁADY SENSORYCZNE

1. Przedsionkowy
2. Dotykowy
3. Proprioceptywny
4. Wzrokowy
5. Słuchowy
6. Węchowy
7. Smaku

UKŁAD PRZEDSIONKOWY

Układ przedsionkowy (grawitacyjno - przedsionkowo, móżdżkowy, westybularny, aparat przedsionkowy), ma za zadanie odbierać i przesyłać sygnały o rodzaju ruchu, jego intensywności oraz położeniu ciała względem grawitacji. Układ ten jest bardzo istotny dla procesów uczenia się, gdyż posiada wspólne unerwienie z narżadem słuchu, co oznacza, żeoddziałuje na funkcje słuchowo - językowe dziecka i uzupełnia informacje z oczu, mięśni karku i stawów. W chwili, gdy układ przedsionkowy przestaje prawidłowo pracować (nieprawidłowe przetwarzanie informacji otrzymywanych z ucha wewnętrznego), u dziecka pojawiają się problemy w zakresie analizowania informacji dotyczących grawitacji, równowagi, ruchu w prestrzeni oraz z napieciem mięśniowym. Mówić możemy o tzw. dzieciach walczących z grawitacją. Zauważyć możemy wówczas, że dziecko np podczas prac przy stoliku, kładzie się na nim, buja się na krześl,e, nieprawidłowe napiecie kompensuje zbyt mocnym napięciem długopisu a w kole szybko kładzie się na podłodze gdyż dłuższe siedzenie szybko dziecko męczy. Gdy brakuje natomiast współpracy między układem przedsionkowym a proprioceptywnym, u dziecka widoczna jest nadruchliwość bądź zbyt powolny ruch, lęk przed upadkiem bądź całkowite ignorowanie niebezpieczeństwa.

UKŁAD DOTYKOWY

Układ dotykowy jest jednym z najbardziej pierwotnych zmysłóww rozwoju filo i ontogenetycznym. Zmysł dotyku jest ściśle powiązany z układem propioceptywnym i przedsionkowym oraz ma wpływ na rozwój wzroku i w pewnym stopniu słuchu. Dzięki zmysłowi dotyku odbieramy różnego rodzaju wrażenia jak dotyk powierzchniowy, ból, nacisk, zimno czy ciepło. Wyróżnić możemy dwa rodzaje czucia: obronne oraz różnicujące. prawidłowo działający zmysł dotyku umożliwia rozpoznawanie i różnicowanie przedmiotów, wspomaga odczuwanie własnego ciała czy rozwój motoryczny. Dzięki niemu rozwija się dyskryminacja wzrokowa, szkolne uczenie się, umiejętności społeczne czy rozwija się emocjonalne poczucie bezpieczeństwa. Gdy zmysł dotyku działa nieprawidłowo dziecko odczuwa dezorientację w schemacie własnego ciała. Stosunkowo proste czynności jak ubieranie butów i ich wiązanie, czy jedzenie sztućcami, stają się wyzwaniem. Dzieci z nadwrażliwością dotykową mogą odbierać bodźce w sposób zaburzony. Unikać będą kontaktu fizycznego, przytulania się, głaskania. Metki w ubraniach będą je drażnić, obcinanie włosów czy paznokci powodować będzie panikę. W przedszkolu, chcąc uniknąć niechcianego dotyku, szukać będzie miejsc, gdzie, nie bawią się inne dzieci, co niestety zubożu jego doświadczenia i relacje z innymi.

UKŁAD PROPIOCEPTYWNY

Zaznaczyć należy już na samym poczatku, że układ propioceptywny oraz przedsionkowy sa ze sobą silnie powiązane, gdyż współpraca tych układów rzutuje na właściwe napięcie mięśniowe. Istnieją dwa rodzaje czucia propioceptywnego: głębokie odczuwane za pomocą receptorów znajdujących się w stawach i mięśniach oraz kinestetyczne, odczuwane przez receptory w torebkach stawowych i więzadłach. Najprościej mówiąc propioreceptory wysyłają sygnał do możdżku o stanie naszych mięśni, czy siedzimy, czy sotimy itp. Czucie propioceptywne odpowiada zarówno za świadome czynności (gra na instrumencie, jazda na rowerze), jak i nieświadome (dobieranie właściwej postawy ciała). Dziecko u którego układ propioceptywny jest zaburzony, może poruszać się w sposób niezgrabny, potykać się, upadać, wpadać na inne osoby, jak też mieć problem z odpowiednim doborem siły do wykonania danej czynności.

UKŁAD WZROKU

Rolą zmysłu wzroku jest odbiór wrażeń świetlnych ze środowiska i ich analiza, co pozwala rozpoznawać kształty, rozróżniać barwy czy oceniać odległosć. Rozwój tego układu oparty jest na działaniu zarówno układu przedsionkowego jak i propioceptywnego i dotyku. jest jednym z najbardziej złożonych zmysłów. Dzięki prawidłowej pracy układu wzroku, możliwe jest czytanie, pisanie, ale i odpowiada za inne umiejetności szkolne. Istotny jest tutaj prawidłowy ruch gałek ocznych, zwłaszcza w przypadku nauki czytania. U dzieci u których ruch gałek ocznych jest zaburzony, pojawiają się problemy ze stabilizacją pola widzenia, koordynacją wzrokowo - ruuchową, grafomotoryką, rozumieniem treści, analizą i syntezą wzrokową, uwagę wzrokową czy orientacją przestrzenną.

UKŁAD SŁUCHOWY

Zmysł słuchu umożliwia odbiór fal dźwiękowych dochodzacych do jednostki przez powietrze i kości czaszki. Percepcja słuchowa jest zdolnością do odbioru dźwięków, ich rozpoznawania i różnicowania. Układ słuchowy w dużym stopniu odpowiada za rozwój mowy u dziecka. Dziecko u którego układ słuchowy nie działa w sposób prawidłowy, będzie miało problem z rozpoznawaniem dźwięków, okreslaniem strony z której dochodzi dźwięk, będzie miało trudność z wykonywaniem zadań, ponieważ niedosłyszy poleceń. Jego mowa może być niewyraźna, zasób słownictwa ubogi.

UKŁAD SMAKOWY I WĘCHOWY

Układy smakowy i węchwy to tzw. układy chemiczne, gdyż odpowiadają za rozpoznwanie substancji chemicznych obecnych w pokarmie i w powietrzu. Wrażenia odbierane za pomoca zmysłu smaku i węchu pobudzają takie czynności jak gryzienie, żucie, czy ssanie, które w naturalny sposób wpływają na wzmacnianie mięśni oralnych, rozwijając nie tylko ich czuciową ale i ruchową świadomość, a co za tym idzie, oddziałująna rozwój aparatu mowy.

METODA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ (SI)

Metoda integracji sensorycznej to najogólniej mówiąc zestaw ćwiczeń, których celem jest przyzwyczajenie mózgu do prawidłowego reagowania na określone bodźce. Terapia sensoryczna ma postać "naukowej zabawy", co sprawia, że jest ona atrakcyjna dla dziecka i chętnie w niej uczestniczy. Podczas terapii nie jest celem nauczenie dzieci konkretnych umiejętności ale poprawiając integrację sensoryczną wzmacniane są procesy nerwowe, leżące u ich podstaw. W ten sposób umiejętnosci, w wyniku poprawy pracy układów, pojawiają się i wykształcają same.

JAK PRAWIDŁOWO WSPIERAĆ ROZWÓJ SENSORYCZNY DZIECKA W PRZEDSZKOLU?

Tablice sensoryczne są świetnym sposobem na rozwój umiejętnosci manipulacji, siły mięśniowej, odpowiedniego nacisku a przy tym wymagają skupienia i uwagi dziecka. Bardzo prosto jest zrobić je samemu, z materiałów dostępnych w domu.

CZEGO MOŻEM UŻYĆ DO WYKONANIA TABLICY SENSORYCZNEJ?

• Materiałów o różnej fakturze, jeansy, sztruks, satyna, bawełna, wełna
• Zamków błyskawicznych, guzików, sznurówek, sznurków różnokolorowych
• Zamków, kłódek, kluczyków, breloczków, zasuw
• Gniazdek elektrycznych i wtyczek
• Starych zabawek dziecka np. grzechotek,

• butelek plstikowych i przede wszystkim nakrętek
• Magnesów i spinaczy
• Wałków malarskich
• Starych zegarków
• I wiele wiele innych materiałow atrakcyjnych dla dzieci w zabawie:)

TABLICA SENSORYCZNA

Scieżki sensoryczne to pewnego rodzaju tory przeszkód, których głównym celem jest stymulowanie zmysłu dotyku, jednak podczas ich pokonywania u diecka stymulowana jest różnież motoryczność ciała, umiejętność utrzymania równowagi, jak też percepcję wzrokową.. Dzięki ścieżkom sensorycznym stymulowane są receptory stóp co na codzieńnie jest możliwe z uwagi na fakt, iż dziecko większość czasu spedza chodząc w obuwiu lub skarpetkach

ŚCIEŻKA SENSORYCZNA

Na co dzień dzieci spędzają czas chodząc w bytach lub skarpetkach. Ścieżki sensoryczne są świetnym sposobem na stymulowanie receptorów dotyku znajdujących się w stopach.

KLIKNIJ

WSZELKIEGO RODZAJU MASY SENSORYCZNE

PIASEK KINETYCZNY

MASA SOLNA

CIECZ NIENIUTONOWSKA

SZTUCZNY ŚNIEG

ZIMNA PORCELANA

SLIME (GLUT)

ROZWIJAMY SŁUCH

Grające szklanki

Dźwiękowe pudełka

Zlokalizuj dźwięk

Zabawa szybka i łatwa w przygotowaiu. Do pudełek po zapałkach/jogurtach wkładamy różnego rodzaju materiały jak, groch, ryż, sól, zapałki itp. Rozdajemy je dzieciom. Na polecenie każde dziecko próbuje rozpoznać po dźwięku co znajuje się w pudełeczku. Po każdej rundzie, dzieci zamieniają sie pudełeczkami.

Zabawa rozwijająca nie tylko zmysł słuchu u dzieci ale i ciekawa zabawa badawcza. Do różnej wielkosci szklanek nalewamy wodę. Ważne aby w każdej szklance znajdowała się różna ilość wody. Do sznurka które dziecko będzie trzymać w ręce przyklejamy łyżeczkę. Zadaniem dziecka jest gra na szklankach, dzieki czemu obserwują, że każda szklanka w zależności od ilości wody, wydaje inny dźwięk..

Dziecko zajmuje miejsce po jednej stronie dywanu. Zasłaniamy mu oczy. Nauczyciel ustaia się w innym miejscu na dywanie i np. za pomoca tamburynu, trójkąta itp. wydaje dźwięk. Zadaniem dziecka jest kierowanie się w stronę dźwięku i odnalezienie nauczyciela

ROZWIJAMY DOTYK

Kopciuszek

Naleśnik

Masażyki

Do zabaw w masażyki możemy wykorzystywać przedmioty o różnej fakturze, ściereczki, różnego rodzaju gąbki, myjki. Dzieci dopierają się w pary. Na polecenie nauczyciela mają "umyć" kolegę/koleżankę stosując wybrane przedmioty. Nauczyciel może umówić się z dziećmi, że na hasło mały brud bedą używać sciereczek i myć delikatni a na hasło brudas gabek, myjek i szorować. następnie następuje zmiana.

Zabawa którą polubią wszystkie dzieci. Polega na zawinięciu dziecka w koc i turlaniu go po podłodze w jedną i drugą stronę

Łączymy dzieci w małe zespoły (3-4 osobowe). W miskach mieszamy ze sobą różnego rodzaju ziarna i makarony np. fasolę białą, czerwoną, jaś, ryż, makaron kokardki itp. Zadaniem Dzieci jest na hasło nauczyciela, wybranie z każdej miski danej rzeczy.

ROZWIJAMY WZROK

Moim małym okiem

Czego nie ma

Rzut do celu

Nauczyciel siada z dziećmi na dywanie. Wypowiada zdanie, "moim małym okiem widzę coś np. okragłego, zielonego, w paski itp. Zadaniem dzieci jest nie tylko wskazanie co to może być ale i przyniesienie przedmiotu i położenie przed nauczycielem.

Proste i fajne ćwiczenie na doskonalenie koordynacji wzrokowo - ruchowej. Nauczyciel wręcza dzieciom piłki a sam staje przed nimi w pewnej ogledłości koszem. Na polecenie nauczyciela dzieci po kolei starają się trafić do kosza.

Nauczyciel rozsypuje na dywanie różne przedmioty (w zależnosci od tematu jaki przerabia moga to być zabawki, atrubuty danego zawodu, jedzenie itp.). Prosi dzieci aby dobrze się przypatrzyły a następnie zamknęły oczy (W tym czasie nauczyciel chowa jedną rzecz). Po ich otwarciu muszą wskazać co zniknęło.

ROZWIJAMY SMAK

Zabawy w próbowanie

Od czasu do czasu, w zależności od tematu, możemy wprowadzić zabawę polegającą na próbowaniu różnych rzeczy i zgadywaniu co to może być. Dla utrudnienia możemy zasłaniać dzieciom oczy, aby nie widziały czego próbują. ważne jest, aby dzieci określały jaki jest dany smak (słodki, gorzki, słony, ostry itp).

CO JESZCZE?

Rysowanie w kaszy

Pudełko niespodzianek

Wykopaliska

Ciekawsza forma kolorowanek i rysowanek. Zamiast dawać dawać diecku katkę papieru, dajmy mu tackę z kaszą i poprośmy by albo narysowało w niej konkretny przedmiot albo stworzyło rysunek

W ryżu lub kaszy nauczyciel zakopuje różne przedmioty. Zadaniem dzieci jest odkopanie ich przy użyciu np. rąk, nóg, pędzelków itp.

Nauczyciel przygotowuje pudełko do którego dzieci mogą włożyć tylko ręce. wkłada do niego różnego rodzaju przedmioty w zależności od realizowanego tematu. Zadaniem dzieci jest albo odgadnięcie czego dotykają, albo opisanie tego innym dzieciom tak aby zgadła cała grupa

ZABAWY SENSORYCZNO - MOTORYCZNE

Gdyby było Wam jeszcze mało....

I GDYBY NADAL BYŁO WAM MAŁO:)

PODAJEMY WAM LINKI DO CIEKAWYCH STRON Z KTÓRYCH KORZYSTAŁYŚMY: http://images.dlaprzedszkoli.eu/przedszkole104/artykulsi.pdf http://www.105.edu.pl/publikacje/019_kolodziejczyk_zabawy.pdf

+info

DZIEKUJEMY ZA UWAGĘ