MAPA DE LENGUAS
Aquí encontrarás información sobre cada una de las lenguas originarias que se hablan en nuestro país: el significado de sus nombres, los lugares que habitan, la cantidad de hablantes. También su nivel de vitalidad, es decir, cuán presente se encuentra en la vida de la comunidad y del país.
Fuentes:
- Censo, 2017. Instituto Nacional de Estadística e Informática.
- Mapa Sonoro Estadístico de Lenguas Indígenas u Originarias. Ministerio de Cultura. https://geoportal.cultura.gob.pe/mapa/perfil/lenguas
- Base de Datos de Pueblos Indígenas u Originarios (BDPI). Ministerio de Cultura. https://bdpi.cultura.gob.pe/
- Recursos Gráficos y Audiovisuales en Lenguas Originarias. Centro de Recursos Interculturales del Ministerio de Cultura. https://centroderecursos.cultura.pe/
- Lenguas originarias del Perú, 2018. Ministerio de Educación.
- Dirección General de Educación Básica Alternativa Intercultural Bilingüe y de Servicios en el Ámbito Rural. Ministerio de Educación.
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
MADIJA
Familia Arawa
417
hablantes
Significado: gente, personas
Situación lingüística: vital
La lengua madija es hablada por el pueblo del mismo nombre, el cual también es conocido como Culina.
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
arawak
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
73,567
hablantes
Significado: gente, familiar o paisano
Situación lingüística: vital
El pueblo Asháninka, también denominado Ashéninka, es considerado el pueblo indígena amazónico que más territorios habita.
ASHÁNINKA
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
273
hablantes
Significado: gente
Situación lingüística: vital
El pueblo Kakinte también se autodenomina Poyenisati. En la actualidad, habita en la cuenca del río Huipaya, en las provincias de Satipo y La Convención, en Junín y Cusco, respectivamente.
kakinte
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
23
hablantes
Situación lingüística: seriamente en peligro
La lengua chamicuro es hablada por el pueblo Camikodlo, que significa ”oruga que vive en los árboles de la Hevea“. Los camikodlos viven principalmente en el distrito de Tigre, en Loreto.
chamicuro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
hablantes
Iñapari
Situación lingüística: seriamente en peligro
Los hablantes de la lengua iñapari viven en Madre de Dios, a lo largo del río Las Piedras.
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
11,275
hablantes
Significado: ser humano
Situación lingüística: vital
El pueblo Matsigenka habita en las cuencas de los ríos Urubamba, Sensa, Picha, Yamariato, Mantalo, Yavero, Madre de Dios; y otros radican en los departamentos de Cusco, Madre de Dios, Ayacucho y Lima.
Matsigenka
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
Significado: nosotros somos
Situación lingüística: vital
Gran parte de la población Nanti vive en situación de aislamiento o en contacto inicial. Sus hablantes habitan en las cuencas de los ríos Camisea, Cashiriari, Timpía, en el departamento de Cusco.
nanti
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
8,016
hablantes
Significado: mis paisanos
Situación lingüística: vital
El pueblo Nomatsigenga también se autodenomina Atirii. En la actualidad, habitan principalmente en la provincia de Satipo, Junín.
Nomatsigenga
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
37
hablantes
Los hablantes de la lengua resígaro, por su historia y ubicación, están vinculados a los pueblos Bora, Murui-muinani y Ocaina. Habitan en la cuenca del río Ampiyacu, en la provincia de Mariscal Ramón Castilla, Loreto.
Resígaro
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
7,523
hablantes
Significado: nosotros la gente
Situación lingüística: en peligro
La lengua yanesha, también conocida como amuesha, es hablada por el pueblo Yanesha. Sus hablantes se encuentran en la zona amazónica de Huánuco, Pasco y Junín.
Yanesha
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
3,261
hablantes
Significado: verdaderos hombres
Situación lingüística: vital
La lengua yine, también conocida como piro, tiene 3 variedades dialectales: yine manu haxene, mantxinerï y mashco piro. Estas comunidades habitan en las cuencas de distintos ríos de Ucayali, así como territorios de Bolivia y Brasil.
Yine
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
aru
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Aru
450,010
hablantes
Significado: (jaya mara aru) lenguaje de los antepasados
Situación lingüística: vital
Los hablantes de la lengua aimara se encuentran en Puno, Moquegua y Tacna; aunque, debido a los procesos de migración, hoy en día existen aimarahablantes en distintos departamentos del país. Esta lengua también está presente en Bolivia, Argentina y Chile.
Aimara
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Aru
132
hablantes
La lengua cauqui o kawki pertenece a la familia lingüística Aru y es hablada en la comunidad de Cachuy, provincia de Yauyos, Lima. Algunos especialistas consideran que el cauqui no es propiamente una lengua, sino una variedad lingüística del jaqaru.
Kawki
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Aru
448
hablantes
Significado: jaqi: ser humano; aru: comunicación humana
Situación lingüística: seriamente en peligro
El pueblo Jaqaru habita principalmente en el distrito de Tupe, provincia de Yauyos, ubicada en el suroriente andino del departamento de Lima.
jaqaru
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Bora
748
hablantes
Significado: mɨamúnaa: gente
Situación lingüística: en peligro
Esta lengua es la única en el país perteneciente a la familia lingüística Bora. Constantemente sus hablantes han sido relacionados a los pueblos Murui-muinanɨ y Ocaina debido a que comparten historia y algunas prácticas culturales.
Familia bora
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
Cahuapana
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
shawi
17,241
hablantes
Significado: piyapi: nuestra piyapi: nuestra gente
Situación lingüística: vital
Esta lengua también es conocida como chayahuita; sin embargo, sus propios hablantes prefieren referirse a ella como shawi.
Familia cahuapana
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
shiwilu
352
hablantes
Significado: la’la’: lengua
La lengua shiwilu es también conocida como jebero. Sus habitantes se encuentran principalmente en el departamento de Loreto, entre los ríos Marañón y Huallaga.
Familia cahuapana
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
HARAKBUT
664
hablantes
Significado: gente o humanidad
La lengua harakbut es la única de su familia lingüística, por lo que se le considera una lengua aislada. El pueblo Harakbut ha agrupado a antiguos pueblos y comunidades, como Amarakaeri, Arasaeri, Wachipaeri, Kisamberi, Pukirieri, Sapiteri y Toyeri.
Familia harakbut
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
Huitoto
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Murui-muinani
La lengua murui-muinani fue conocida como huitoto, sin embargo, sus hablantes prefieren la primera denominación.
Familia Huitoto
Situación lingüística: en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Ocaina
44
hablantes
El pueblo Ocaina también se autodenomina Dukaiya y Dyo’xaiya.
Familia Huitoto
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
jíbaro
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Achuar
3,809
hablantes
Significado: gentes de la palmera Achu
La lengua achuar es hablada por los pueblos Achuar y Jíbaro.
Familia jíbaro
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Awajún
56,584
hablantes
Significado: iinia chichama: nuestra lengua
El pueblo Awajún fue conocido como Aguaruna, aunque prefiere autodenominarse del primer modo.
Familia jíbaro
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Wampis
3,569
hablantes
Significado: shuar: gente
La lengua wampis también es conocida con el nombre huambisa.
Familia jíbaro
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Kandozi-Chapra
877
hablantes
Significado: kadoashi: nombre masculino que hace referencia a un loro con plumas amarillas en la frente
La lengua kandozi-chapra presenta las variedades kandozi y chapra, y es hablada por el pueblo Kandozi.
Familia kandozi
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
MUNICHE
La lengua muniche es la única de la familia Muniche, por lo que es considerada una lengua aislada.
Familia muniche
Situación lingüística: seriamente en peligro
hablantes
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
Pano
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Amahuaca
328
hablantes
Significado: amin waka: hijos de la capibara
La capibara o ronsoco es un roedor silvestre, su carne es un alimento tradicional en distintas comunidades amazónicas. Desde 1962, algunas familias habitan en las riberas del río Urubamba, luego de haber migrado desde las cabeceras de los afluentes del río Curiuja. Otra parte se mantiene sin contacto con el mundo exterior.
Familia pano
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Kapanawa
117
hablantes
Significado: capa: ardilla / nahua: gente
El pueblo Kapanawa también se autodenomina Noquen Caibo, que significa ”nuestros paisanos“. Habita principalmente en el departamento de Loreto, en las riberas de los ríos Alto Tapiche y Buncuya.
Familia pano
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Cashinahua
1,074
hablantes
Significado: huni kuin: gente verdadera
El pueblo Cashinahua se identifica con el nombre de Huni Kuin, cuyo significado es ”gente verdadera“. Se encuentran en Brasil y Perú, entre las riberas de los ríos Curanja y Alto Purús, en Ucayali.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Iskonawa
22
hablantes
Significado: iscon: ave páucar; nahua: gente
El páucar es un ave ligera, de plumaje azul o amarillo, que imita los cantos de otras aves y de los comuneros.
La lengua iskonawa también es denominada iscobaquebo. En la actualidad, sus miembros viven entre la ciudad de Pucallpa y algunas comunidades nativas shipibo-konibo.
Familia pano
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Kakataibo
1,553
hablantes
Significado: kakataibo: verdaderos hombres
El pueblo Kakataibo es también conocido como Unibo o Uni. En la actualidad, habita principalmente en los departamentos de Ucayali y Huánuco, cerca de las cuencas de los ríos Aguaytía, San Alejandro y Sungaroyacu.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Matsés
1,724
hablantes
Significado: gente o pariente
El pueblo Matsés es denominado también como Mayoruna. En nuestro país, sus habitantes viven en las cuencas de los ríos Gálvez y Yaquirana, y en la quebrada Añushiyacu, en Loreto.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Sharanahua
486
hablantes
Significado: shara: bueno, buena / nahua: gente
En la actualidad los hablantes de la lengua sharanahua viven en las cuencas de los ríos Purús y Curanja, en el departamento de Ucayali.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Shipibo-konibo
22,517
hablantes
Significado: shipibo-konibo: mono y pez
La lengua shipibo-konibo es considerada la más hablada de la familia Pano. Sus hablantes habitan principalmente en departamentos de la selva central.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Yaminahua
574
hablantes
Significado: yami: hacha / hanua: gente
Los hablantes de la lengua yaminahua se encuentran en las cuencas de los ríos Yurua, Mapuya y Huacaspitea, en la provincia de Atalaya, Ucayali.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Yora
420
hablantes
Significado: gente verdadera
Los hablantes de la lengua yora o nahua habitan en la Reserva Territorial Kugapakori, Nahua, Nanti y otros territorios ubicados principalmente en la comunidad nativa de Santa Rosa de Serjalí.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
YAGUA
Familia Peba-Yagua
712
hablantes
Significado: nihamwo: nosotros la gente
La lengua yagua, también denominada yihamwo o ñihamwo, es la única de la familia lingüística Peba-Yagua, por lo que se le considera una lengua aislada.
Situación lingüística: en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
QUECHUA
Familia quechua
3,360,331
hablantes
Significado: runa simi: lengua de las personas
La lengua quechua o runasimi tiene diversas variedades distribuidas en 7 países de América del Sur. En Perú, estas se agrupan en quechua I y quechua II, el primero ubicado en la zona central del país y el segundo en el norte y sur.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
URARINA
Familia SHIMACO
1,301
hablantes
Significado: kacha edze: gente
La lengua urarina es la única perteneciente a la familia lingüística Shimaco que habita en el Perú. El pueblo Urarina es también denominado Itucali, Kacha Edze e Itukale.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
ese eja
Familia Tacana
212
hablantes
Los hablantes del ese eja que habitan en el Perú han sido reconocidos en dos variedades de esta lengua, denominadas según su ubicación geográfica: palmarrealina o beniana y baawaja o tambopatina.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
TICUNA
Familia ticuna
4,290
hablantes
Significado: hombre negro
Esta lengua es la única de la familia Ticuna, por lo que se le considera una lengua aislada. Este pueblo también se identifica como Du-u, que en su lengua significa ”gente“.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
TUCANO
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Maijuna
Familia tucano
121
hablantes
Significado: maijuna: nosotros mismos
Los hablantes de la lengua maijuna o maijiki han sido conocidos frecuentemente como orejones por los adornos de madera que los varones solían llevar en sus orejas.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
secoya
Familia tucano
638
hablantes
Significado: siecoya: río pintado de líneas de color arco iris
El pueblo Secoya se autoidentifica también con el término ”aido pai“, que significa ”gente de este monte“.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
Familia
TUPÍ-GUARANÍ
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Kukama Kukamiria
Familia tupí-guaraní
11,307
hablantes
Significado: chacra pequeña amamantada
La lengua kukama kukamiria tiene dos variedades en Perú: kukama y kukamiria. En la actualidad, este pueblo habita entre Brasil y Perú. En nuestro país, viven en las cuencas de los ríos Marañón, Tigre, Urituyacu y Huallaga, en Loreto.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
omagua
Familia tupí-guaraní
hablantes
Significado: umawa: gente que mira
El pueblo Umawa ha sido nombrado de distintas formas: Omagua Yeté, Pariana, Macanipa, Yhuata, Cambeba, entre otros.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
ZAPÁRO
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
arabela
Familia záparo
118
hablantes
Significado: tapueyocuaca: familia, hermanos
El pueblo Arabela también se denomina Tapueyocuaca y Chiripuno.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Iquitu
Familia záparo
519
hablantes
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Taushiro
Familia záparo
hablante
Algunos estudiosos vinculan a esta lengua con el kandozi-chapra y el extinto omurano. El único hablante es Amadeo García García, quien vive en la cuenca del río Tigre, en Loreto.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Voces Tejidas
casaliteratura
Created on May 5, 2020
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Essential Map
View
Akihabara Map
View
Discover Your AI Assistant
View
Match the Verbs in Spanish: Present and Past
View
Syllabus Organizer for Higher Education
View
Visual Thinking Infographic
View
Pollution Post
Explore all templates
Transcript
MAPA DE LENGUAS
Aquí encontrarás información sobre cada una de las lenguas originarias que se hablan en nuestro país: el significado de sus nombres, los lugares que habitan, la cantidad de hablantes. También su nivel de vitalidad, es decir, cuán presente se encuentra en la vida de la comunidad y del país.
Fuentes:
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
MADIJA
Familia Arawa
417
hablantes
Significado: gente, personas
Situación lingüística: vital
La lengua madija es hablada por el pueblo del mismo nombre, el cual también es conocido como Culina.
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
arawak
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
73,567
hablantes
Significado: gente, familiar o paisano
Situación lingüística: vital
El pueblo Asháninka, también denominado Ashéninka, es considerado el pueblo indígena amazónico que más territorios habita.
ASHÁNINKA
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
273
hablantes
Significado: gente
Situación lingüística: vital
El pueblo Kakinte también se autodenomina Poyenisati. En la actualidad, habita en la cuenca del río Huipaya, en las provincias de Satipo y La Convención, en Junín y Cusco, respectivamente.
kakinte
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
23
hablantes
Situación lingüística: seriamente en peligro
La lengua chamicuro es hablada por el pueblo Camikodlo, que significa ”oruga que vive en los árboles de la Hevea“. Los camikodlos viven principalmente en el distrito de Tigre, en Loreto.
chamicuro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
hablantes
Iñapari
Situación lingüística: seriamente en peligro
Los hablantes de la lengua iñapari viven en Madre de Dios, a lo largo del río Las Piedras.
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
11,275
hablantes
Significado: ser humano
Situación lingüística: vital
El pueblo Matsigenka habita en las cuencas de los ríos Urubamba, Sensa, Picha, Yamariato, Mantalo, Yavero, Madre de Dios; y otros radican en los departamentos de Cusco, Madre de Dios, Ayacucho y Lima.
Matsigenka
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
Significado: nosotros somos
Situación lingüística: vital
Gran parte de la población Nanti vive en situación de aislamiento o en contacto inicial. Sus hablantes habitan en las cuencas de los ríos Camisea, Cashiriari, Timpía, en el departamento de Cusco.
nanti
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
8,016
hablantes
Significado: mis paisanos
Situación lingüística: vital
El pueblo Nomatsigenga también se autodenomina Atirii. En la actualidad, habitan principalmente en la provincia de Satipo, Junín.
Nomatsigenga
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
37
hablantes
Los hablantes de la lengua resígaro, por su historia y ubicación, están vinculados a los pueblos Bora, Murui-muinani y Ocaina. Habitan en la cuenca del río Ampiyacu, en la provincia de Mariscal Ramón Castilla, Loreto.
Resígaro
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
7,523
hablantes
Significado: nosotros la gente
Situación lingüística: en peligro
La lengua yanesha, también conocida como amuesha, es hablada por el pueblo Yanesha. Sus hablantes se encuentran en la zona amazónica de Huánuco, Pasco y Junín.
Yanesha
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Arawak
3,261
hablantes
Significado: verdaderos hombres
Situación lingüística: vital
La lengua yine, también conocida como piro, tiene 3 variedades dialectales: yine manu haxene, mantxinerï y mashco piro. Estas comunidades habitan en las cuencas de distintos ríos de Ucayali, así como territorios de Bolivia y Brasil.
Yine
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
aru
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Aru
450,010
hablantes
Significado: (jaya mara aru) lenguaje de los antepasados
Situación lingüística: vital
Los hablantes de la lengua aimara se encuentran en Puno, Moquegua y Tacna; aunque, debido a los procesos de migración, hoy en día existen aimarahablantes en distintos departamentos del país. Esta lengua también está presente en Bolivia, Argentina y Chile.
Aimara
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Aru
132
hablantes
La lengua cauqui o kawki pertenece a la familia lingüística Aru y es hablada en la comunidad de Cachuy, provincia de Yauyos, Lima. Algunos especialistas consideran que el cauqui no es propiamente una lengua, sino una variedad lingüística del jaqaru.
Kawki
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Familia Aru
448
hablantes
Significado: jaqi: ser humano; aru: comunicación humana
Situación lingüística: seriamente en peligro
El pueblo Jaqaru habita principalmente en el distrito de Tupe, provincia de Yauyos, ubicada en el suroriente andino del departamento de Lima.
jaqaru
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Bora
748
hablantes
Significado: mɨamúnaa: gente
Situación lingüística: en peligro
Esta lengua es la única en el país perteneciente a la familia lingüística Bora. Constantemente sus hablantes han sido relacionados a los pueblos Murui-muinanɨ y Ocaina debido a que comparten historia y algunas prácticas culturales.
Familia bora
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
Cahuapana
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
shawi
17,241
hablantes
Significado: piyapi: nuestra piyapi: nuestra gente
Situación lingüística: vital
Esta lengua también es conocida como chayahuita; sin embargo, sus propios hablantes prefieren referirse a ella como shawi.
Familia cahuapana
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
shiwilu
352
hablantes
Significado: la’la’: lengua
La lengua shiwilu es también conocida como jebero. Sus habitantes se encuentran principalmente en el departamento de Loreto, entre los ríos Marañón y Huallaga.
Familia cahuapana
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
HARAKBUT
664
hablantes
Significado: gente o humanidad
La lengua harakbut es la única de su familia lingüística, por lo que se le considera una lengua aislada. El pueblo Harakbut ha agrupado a antiguos pueblos y comunidades, como Amarakaeri, Arasaeri, Wachipaeri, Kisamberi, Pukirieri, Sapiteri y Toyeri.
Familia harakbut
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
Huitoto
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Murui-muinani
La lengua murui-muinani fue conocida como huitoto, sin embargo, sus hablantes prefieren la primera denominación.
Familia Huitoto
Situación lingüística: en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Ocaina
44
hablantes
El pueblo Ocaina también se autodenomina Dukaiya y Dyo’xaiya.
Familia Huitoto
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
jíbaro
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Achuar
3,809
hablantes
Significado: gentes de la palmera Achu
La lengua achuar es hablada por los pueblos Achuar y Jíbaro.
Familia jíbaro
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Awajún
56,584
hablantes
Significado: iinia chichama: nuestra lengua
El pueblo Awajún fue conocido como Aguaruna, aunque prefiere autodenominarse del primer modo.
Familia jíbaro
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Wampis
3,569
hablantes
Significado: shuar: gente
La lengua wampis también es conocida con el nombre huambisa.
Familia jíbaro
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Kandozi-Chapra
877
hablantes
Significado: kadoashi: nombre masculino que hace referencia a un loro con plumas amarillas en la frente
La lengua kandozi-chapra presenta las variedades kandozi y chapra, y es hablada por el pueblo Kandozi.
Familia kandozi
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
MUNICHE
La lengua muniche es la única de la familia Muniche, por lo que es considerada una lengua aislada.
Familia muniche
Situación lingüística: seriamente en peligro
hablantes
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
Pano
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Amahuaca
328
hablantes
Significado: amin waka: hijos de la capibara
La capibara o ronsoco es un roedor silvestre, su carne es un alimento tradicional en distintas comunidades amazónicas. Desde 1962, algunas familias habitan en las riberas del río Urubamba, luego de haber migrado desde las cabeceras de los afluentes del río Curiuja. Otra parte se mantiene sin contacto con el mundo exterior.
Familia pano
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Kapanawa
117
hablantes
Significado: capa: ardilla / nahua: gente
El pueblo Kapanawa también se autodenomina Noquen Caibo, que significa ”nuestros paisanos“. Habita principalmente en el departamento de Loreto, en las riberas de los ríos Alto Tapiche y Buncuya.
Familia pano
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Cashinahua
1,074
hablantes
Significado: huni kuin: gente verdadera
El pueblo Cashinahua se identifica con el nombre de Huni Kuin, cuyo significado es ”gente verdadera“. Se encuentran en Brasil y Perú, entre las riberas de los ríos Curanja y Alto Purús, en Ucayali.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Iskonawa
22
hablantes
Significado: iscon: ave páucar; nahua: gente
El páucar es un ave ligera, de plumaje azul o amarillo, que imita los cantos de otras aves y de los comuneros. La lengua iskonawa también es denominada iscobaquebo. En la actualidad, sus miembros viven entre la ciudad de Pucallpa y algunas comunidades nativas shipibo-konibo.
Familia pano
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Kakataibo
1,553
hablantes
Significado: kakataibo: verdaderos hombres
El pueblo Kakataibo es también conocido como Unibo o Uni. En la actualidad, habita principalmente en los departamentos de Ucayali y Huánuco, cerca de las cuencas de los ríos Aguaytía, San Alejandro y Sungaroyacu.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Matsés
1,724
hablantes
Significado: gente o pariente
El pueblo Matsés es denominado también como Mayoruna. En nuestro país, sus habitantes viven en las cuencas de los ríos Gálvez y Yaquirana, y en la quebrada Añushiyacu, en Loreto.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Sharanahua
486
hablantes
Significado: shara: bueno, buena / nahua: gente
En la actualidad los hablantes de la lengua sharanahua viven en las cuencas de los ríos Purús y Curanja, en el departamento de Ucayali.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Shipibo-konibo
22,517
hablantes
Significado: shipibo-konibo: mono y pez
La lengua shipibo-konibo es considerada la más hablada de la familia Pano. Sus hablantes habitan principalmente en departamentos de la selva central.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Yaminahua
574
hablantes
Significado: yami: hacha / hanua: gente
Los hablantes de la lengua yaminahua se encuentran en las cuencas de los ríos Yurua, Mapuya y Huacaspitea, en la provincia de Atalaya, Ucayali.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Yora
420
hablantes
Significado: gente verdadera
Los hablantes de la lengua yora o nahua habitan en la Reserva Territorial Kugapakori, Nahua, Nanti y otros territorios ubicados principalmente en la comunidad nativa de Santa Rosa de Serjalí.
Familia pano
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
YAGUA
Familia Peba-Yagua
712
hablantes
Significado: nihamwo: nosotros la gente
La lengua yagua, también denominada yihamwo o ñihamwo, es la única de la familia lingüística Peba-Yagua, por lo que se le considera una lengua aislada.
Situación lingüística: en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
QUECHUA
Familia quechua
3,360,331
hablantes
Significado: runa simi: lengua de las personas
La lengua quechua o runasimi tiene diversas variedades distribuidas en 7 países de América del Sur. En Perú, estas se agrupan en quechua I y quechua II, el primero ubicado en la zona central del país y el segundo en el norte y sur.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
URARINA
Familia SHIMACO
1,301
hablantes
Significado: kacha edze: gente
La lengua urarina es la única perteneciente a la familia lingüística Shimaco que habita en el Perú. El pueblo Urarina es también denominado Itucali, Kacha Edze e Itukale.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
ese eja
Familia Tacana
212
hablantes
Los hablantes del ese eja que habitan en el Perú han sido reconocidos en dos variedades de esta lengua, denominadas según su ubicación geográfica: palmarrealina o beniana y baawaja o tambopatina.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
TICUNA
Familia ticuna
4,290
hablantes
Significado: hombre negro
Esta lengua es la única de la familia Ticuna, por lo que se le considera una lengua aislada. Este pueblo también se identifica como Du-u, que en su lengua significa ”gente“.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
TUCANO
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Maijuna
Familia tucano
121
hablantes
Significado: maijuna: nosotros mismos
Los hablantes de la lengua maijuna o maijiki han sido conocidos frecuentemente como orejones por los adornos de madera que los varones solían llevar en sus orejas.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
secoya
Familia tucano
638
hablantes
Significado: siecoya: río pintado de líneas de color arco iris
El pueblo Secoya se autoidentifica también con el término ”aido pai“, que significa ”gente de este monte“.
Situación lingüística: vital
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
Familia
TUPÍ-GUARANÍ
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Kukama Kukamiria
Familia tupí-guaraní
11,307
hablantes
Significado: chacra pequeña amamantada
La lengua kukama kukamiria tiene dos variedades en Perú: kukama y kukamiria. En la actualidad, este pueblo habita entre Brasil y Perú. En nuestro país, viven en las cuencas de los ríos Marañón, Tigre, Urituyacu y Huallaga, en Loreto.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
omagua
Familia tupí-guaraní
hablantes
Significado: umawa: gente que mira
El pueblo Umawa ha sido nombrado de distintas formas: Omagua Yeté, Pariana, Macanipa, Yhuata, Cambeba, entre otros.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
Familia
ZAPÁRO
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
arabela
Familia záparo
118
hablantes
Significado: tapueyocuaca: familia, hermanos
El pueblo Arabela también se denomina Tapueyocuaca y Chiripuno.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Iquitu
Familia záparo
519
hablantes
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro
Familia Muniche
Familia Arawa
25 Muniche
1 Madija
Familia Pano
Familia Arawak
Taushiro
Familia záparo
hablante
Algunos estudiosos vinculan a esta lengua con el kandozi-chapra y el extinto omurano. El único hablante es Amadeo García García, quien vive en la cuenca del río Tigre, en Loreto.
Situación lingüística: seriamente en peligro
26 Amahuaca
2 Asháninka
27 Kapanawa
3 Kakinte
28 Cashinahua
4 Chamicuro
29 Iskonawa
5 Iñapari
30 Kakataibo
6 Matsigenka
31 Matsés
7 Nanti
32 Sharanahua
8 Nomatsigenga
33 Shipibo-konibo
9 Resígaro
34 Yaminahua
10 Yanesha
35 Yora
11 Yine
Familia Peba-Yagua
Familia Aru
36 Yagua
12 Aimara
13 Kawki
Familia Quechua
14 Jaqaru
37 Quechua
Familia Bora
Familia shimaco
15 Bora
38 Urarina
Familia Cahuapana
Familia Tacana
16 Shawi
39 Ese Eja
17 Shiwilu
Familia Ticuna
Familia Harakbut
40 Ticuna
18 Harakbut
Familia Tucano
Familia Huitoto
41 Maijuna
19 Murui-muinanɨ
42 Secoya
20 Ocaina
Familia Tupí-Guaraní
Familia Jíbaro
43 Kukama Kukamiria
21 Achuar
44 Omagua
22 Awajún
Familia Záparo
23 Wampis
45 Arabela
Familia Kandozi
46 Iquitu
24 Kandozi-Chapra
47 Taushiro