Muzyka XX w. Reprezentanci muzyki awangardowej.

muzyka XX w.

reprezentanci muzyki awangardowej

K. Stolarek

na tej lekcji poznasz:

1. czym jest awangarda2. cechy muzyki XX w. 3. najważniejszych przedstawicieli muzyki awangardowej

ORAZ POSŁUCHASZ:

ciekawych przykładów muzycznych polskich i zagranicznych kompozytorów XX w.

awangarda

to zespół tendencji i kierunków w sztuce XX wieku odrzucający dotychczasowe style, tworzący własny świat, nienaśladujący rzeczywistości, szukający odrębnego języka wyrazu ze skłonnością do eksperymentu.

XX wiek charakteryzował się jednoczesnym sprzeciwem wobec tradycji, jak i jej kontynuacją. Był poszukiwaniem nowości, łamaniem zasad, tworzeniem wbrew obowiązującym dotąd klasycznym zasadom harmonii. Nie porzucono jednak wszystkiego – wciąż tworzono znane z poprzednich epok gatunki. Wiek XX obfitował w rozmaite style, negujące założenia poprzednich epok lub przepracowujące je.

Inspiracje pochodziły z rozmaitych źródeł. Początek tej epoki czerpał z tradycji romantycznej, której wpływy znajdziemy na przykład u R. Straussa, czy G. Mahlera. Często wykorzystywanym podłożem był folklor, co widać w twórczości Karola Szymanowskiego, wczesnego Béli Bartóka i Igora Strawińskiego.

• Muzyka XX w. przyniosła także wykorzystanie dźwięków pozamuzycznych (np. maszyny, odgłosy miasta, natury) oraz środków rejestrujących, np. magnetofonów, które traktowane były na równi z innymi instrumentami.
• Zaczęto z czasem także polegać na przypadku - braku ścisłego przewidywania przez kompozytora tego, co ma po sobie następować.
• Do najbardziej awangardowych pomysłów należało także wysunięcie na pierwszy plan faktury dzieła i barwy poprzez rezygnację z melodii i harmonii w tradycyjnym znaczeniu. Takie środki zastosowane są na przykład w twórczości K. Pendereckiego, który sprawił, że słuchacz przestaje odbierać harmonię, a zaczyna zwracać uwagę na barwę.
• Lata 60. przyniosły z kolei minimalizm, który opiera się na zredukowanym do minimum materiałowi – może to być nawet jeden akord, lub pojedynczy dźwięk.

Miesiąc temu zmarł bardzo znany polski kompozytor - Krzysztof Penderecki. Uznawany jest za mistrza muzyki sakralnej (kościelnej), ale również awangardowej XX w. Awangardowej, tzn. nowoczesnej i odrzucającej tradycyjne, dotychczasowe nurty i style. Jego twórczość była wielokrotnie doceniana i znana jest na całym świecie. Chciałabym, abyśmy w tym tygodniu skupili się na awangardzie w muzyce. Przygotowałam kilka przykładów muzycznych. Proszę, abyście przesłuchali je i zastanowili się czym była awangarda w XX w. Co sądzicie o takiej muzyce? Może masz własną propozycję muzyki awangardowej? Krzysztof Penderecki Tren - Ofiarom Hiroszimy (1960) to kompozycja muzyczna na 52 instrumenty smyczkowe skomponowana w 1960 r. Utwór poświęcony jest mieszkańcom Hiroszimy zabitym i rannym podczas pierwszego użycia broni atomowej w czasie wojny. Nie ilustruje on tragedii Hiroszimy, lecz jest dedykowany tym ofiarom. https://www.youtube.com/watch?v=Dp3BlFZWJNA Bogusław Schaeffer Symfonia na taśmie (1966) Skomponowana na materiale elektronicznym, z minimalnym dodatkiem żywego dźwięku. Był to pierwszy taki krok w dziejach muzyki elektronicznej, dlatego Schaeffer nazywany jest ojcem nowej muzyki polskiej. https://www.youtube.com/watch?v=VufO-_EsYHQ Agata Zubel Polska laureatka licznych nagród zarówno jako wokalistka, jak i kompozytorka. Awangarda świata opery, improwizująca i eksperymentująca z rytmem, elektroniką, poszukująca nowych barw i oryginalniejszych źródeł dźwięku. https://www.youtube.com/watch?v=QEPFEHXkMtY John Cage 433 (1952) utwór muzyczny awangardowego kompozytora Johna Cagea na dowolny instrument, skomponowany wyłącznie z samych pauz. Przez cały czas trwania utworu nie zostaje zagrany ani jeden dźwięk ze strony wykonawcy. Utwór ten często opisywany jest jako cztery i pół minuty ciszy, co odpowiada przybliżonemu czasowi trwania kompozycji. Cage w 433 odkrył ciszę dla świata muzyki, co zostało ocenione jako rewolucja estetyczna o epokowym znaczeniu. https://www.youtube.com/watch?v=QEPFEHXkMtY

najważniejsi przedstawiciele

Krzysztof Penderecki (1933-2020)- słynny polski kompozytor, dyrygent i pedagog.Uznawany jest za mistrza muzyki sakralnej (kościelnej), ale również awangardowej XX w. Jego twórczość była wielokrotnie doceniana i znana jest na całym świecie..

Wysłuchaj: Tren - Ofiarom Hiroszimy (1960)

Jest to kompozycja muzyczna na 52 instrumenty smyczkowe. Utwór poświęcony jest mieszkańcom Hiroszimy zabitym i rannym podczas pierwszego użycia broni atomowej w czasie wojny. Nie ilustruje on tragedii Hiroszimy, lecz jest dedykowany tym ofiarom.

Miesiąc temu zmarł bardzo znany polski kompozytor - Krzysztof Penderecki. Uznawany jest za mistrza muzyki sakralnej (kościelnej), ale również awangardowej XX w. Awangardowej, tzn. nowoczesnej i odrzucającej tradycyjne, dotychczasowe nurty i style. Jego twórczość była wielokrotnie doceniana i znana jest na całym świecie. Chciałabym, abyśmy w tym tygodniu skupili się na awangardzie w muzyce. Przygotowałam kilka przykładów muzycznych. Proszę, abyście przesłuchali je i zastanowili się czym była awangarda w XX w. Co sądzicie o takiej muzyce? Może masz własną propozycję muzyki awangardowej? Krzysztof Penderecki Tren - Ofiarom Hiroszimy (1960) to kompozycja muzyczna na 52 instrumenty smyczkowe skomponowana w 1960 r. Utwór poświęcony jest mieszkańcom Hiroszimy zabitym i rannym podczas pierwszego użycia broni atomowej w czasie wojny. Nie ilustruje on tragedii Hiroszimy, lecz jest dedykowany tym ofiarom. https://www.youtube.com/watch?v=Dp3BlFZWJNA Bogusław Schaeffer Symfonia na taśmie (1966) Skomponowana na materiale elektronicznym, z minimalnym dodatkiem żywego dźwięku. Był to pierwszy taki krok w dziejach muzyki elektronicznej, dlatego Schaeffer nazywany jest ojcem nowej muzyki polskiej. https://www.youtube.com/watch?v=VufO-_EsYHQ Agata Zubel Polska laureatka licznych nagród zarówno jako wokalistka, jak i kompozytorka. Awangarda świata opery, improwizująca i eksperymentująca z rytmem, elektroniką, poszukująca nowych barw i oryginalniejszych źródeł dźwięku. https://www.youtube.com/watch?v=QEPFEHXkMtY John Cage 433 (1952) utwór muzyczny awangardowego kompozytora Johna Cagea na dowolny instrument, skomponowany wyłącznie z samych pauz. Przez cały czas trwania utworu nie zostaje zagrany ani jeden dźwięk ze strony wykonawcy. Utwór ten często opisywany jest jako cztery i pół minuty ciszy, co odpowiada przybliżonemu czasowi trwania kompozycji. Cage w 433 odkrył ciszę dla świata muzyki, co zostało ocenione jako rewolucja estetyczna o epokowym znaczeniu. https://www.youtube.com/watch?v=QEPFEHXkMtY

najważniejsi przedstawiciele

Fortepian preparowany – fortepian poddany modyfikacjom, bądź też wykorzystywany w sposób odmienny od tradycyjnej techniki gry, w celu osiągnięcia nietypowej barwy dźwięku.

Wysłuchaj (hehe) : 4'33 (1952)

Jest to utwór muzyczny na dowolny instrument, skomponowany wyłącznie z samych pauz. Przez cały czas trwania utworu nie zostaje zagrany ani jeden dźwięk ze strony wykonawcy. Utwór ten często opisywany jest jako cztery i pół minuty ciszy, co odpowiada przybliżonemu czasowi trwania kompozycji. Cage w 4'33 odkrył ciszę dla świata muzyki, co zostało ocenione jako rewolucja estetyczna o epokowym znaczeniu.

John Cage (1912-1992) – amerykański kompozytor muzyki współczesnej. Badał granice muzyki i stworzył pierwszą kompozycję, w której wykorzystane zostały nagrane dźwięki niemuzyczne.

najważniejsi przedstawiciele

arnolg schoenberg

Claude debussy

(1874-1951) - austriacki kompozytor, który zasłynął głównie jako twórca rewolucyjnej techniki kompozytorskiej nazywanej dodekafonią. eksperymentował z odchodzeniem od tonalności dur-moll -zastąpił tradycyjną tonalność. Zamiast 7-dźwiękowych skal durowych i molowych zaproponował zastosowanie 12-dźwiękowej serii.

(1862-1918) - francuski kompozytor. "ojciec muzyki XX w .", który dążył do swobody ekspresji muzycznej (impresjonizm), uchwycenia wrażeń, jakie w muzyku budzą dźwięki i szepty przyrody oraz inne brzmienia otaczającego go świata, jak plusk kropel deszczu czy atmosfera zabawy.

Clair de lune - Światło księżyca (1890)

Verklärte Nacht - Przemieniona noc (1899)

NAJWAŻNIEJSI PRZEDSTAWICIELE

Igor Strawiński

karol szymanowski

Bogusław Schaeffer

Symfonia na taśmie to utwór skomponowany na materiale elektronicznym, z minimalnym dodatkiem żywego dźwięku. Był to pierwszy taki krok w dziejach muzyki elektronicznej, dlatego Schaeffer nazywany jest ojcem nowej muzyki polskiej.

Jego przesycona emocjami muzyka stanowi pomost łączący spuściznę Fryderyka Chopina z polską muzyką współczesną, Balet Harnasie jest jakby mitologicznym uogólnieniem góralszczyzny. To trudna w odbiorze pantomima, którą trudno sklasyfikować.

Dokonał pojednania muzyki współczesnej z różnymi tradycjami muzycznymi przeszłości w nurcie stylistycznym nazywanym neoklasycyzmem.Balet- Święto wiosny był uwielbieniem brutalnego, barbarzyńskiego rytmu, pierwotnego i rytualnego. Dziki, energiczny taniec nie miał wiele wspólnego z delikatną formą dotychczasowego kanonu baletowego.

Muzyka współczesna jest muzyką naszych czasów, powstaje na naszych oczach, pozwalając nam być świadkiem nowych odkryć, nurtów i rozwiązań.

Czy uważasz, że utwory muzyki awangardowej są powszchenie znane? Gdzie można je wykorzystać?Czy przeznaczone są dla każdego odbiorcy? Zapisz swoje wnioski, przemyślenia w zeszycie :)

dziękuję