Tradycje i zwyczaje polskie

Tradycje i zwyczaje polskieDobrze znane i te zapomniane...

Co to jest tradycja?

Według Słownika języka polskiego PWN Tradycja to ogół obyczajów, norm, poglądów, zachowań itp. właściwych jakiejś grupie społecznej, przekazywanych z pokolenia na pokolenie; też: ciągłość tych obyczajów, norm, poglądów lub zachowań.

Rodzaje tradycji

• RODZINNA
• np. urodziny
• przepisy
• pamiątki

TRADYCJA

Rodzaje tradycji

RODZINNA

• np. urodziny
• przepisy
• pamiątki

NARODOWA

• obchodzenie świąt państwowych
• wywieszanie flag

TRADYCJA

Rodzaje tradycji

RODZINNA

• np. urodziny
• przepisy
• pamiątki

NARODOWA

• obchodzenie świąt państwowych
• wywieszanie flag

TRADYCJA

LUDOWA

• dożynki
• andrzejki

Rodzaje tradycji

RODZINNA

• np. urodziny
• przepisy
• pamiątki

NARODOWA

• obchodzenie świąt państwowych
• wywieszanie flag

TRADYCJA

SZKOLNA

• pasowanie
• studniówka

LUDOWA

• dożynki
• andrzejki

RELIGIJNA -święcenie potraw - Droga krzyżowa po ulicach miast

Rodzaje tradycji

RODZINNA

• np. urodziny
• przepisy
• pamiątki

NARODOWA

• obchodzenie świąt państwowych
• wywieszanie flag

TRADYCJA

SZKOLNA

• pasowanie
• studniówka

LUDOWA

• dożynki
• andrzejki

Najbardziej znane tradycje w Polsce

6 stycznia - święto Trzech KróliDlaczego piszemy K+M+B i datę na drzwiach?

To jedna z największych rodzinnych, plenerowych imprez. Nieodzownym elementem każdego Orszaku jest wspólne, głośne, radosne kolędowanie tysięcy ludzi, którzy idą za Trzema Królami ubranymi w piękne, barwne stroje oraz ich rycerzami, wojownikami i dwórkami.

Kacper, Melchior i Baltazar

Każdy może się przyłączyć do Orszaku Trzech Króli, stając się nie tylko biernym widzem, ale aktywnym uczestnikiem wydarzenia. Tego dnia każdy chce mieć na głowie papierową koronę, która przez lata stała się atrybutem święta.

Przejście Orszaku Trzech Króli jest ogromną atrakcją dla Mieszkańców i turystów.

Orszak po raz pierwszy wyruszył ulicami Warszawy w 2009 roku. Cztery lata później było to już 24 miejscowości, w 2013 dołączyła również zagranica. 8. edycja w 2016 r. odbyła się w 420 miejscowościach, na 3 kontynentach, w 16 innych krajach, m.in. w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Włoszech, USA, Ukrainie, Rumunii, Rwandzie i Ekwadorze! Od 2011 roku dzień 6 stycznia jest w Polsce dniem wolnym od pracy.

Mieszkańcy wszystkich miejscowości, w których odbywa się Orszak Trzech Króli mogą wygrać dla swojego orszaku WIELBŁĄDA! Egzotyczny aktor bierze udział w jasełkach 6 stycznia. Wizytę wielbłąda wygra miejscowość, na którą zostanie najwięcej oddanych głosów.

Co oznaczają litery K+ M + B, które zapisuje się na drzwiach?

1. Niech Chrystus błogosławi temu

domowi.

1. To imiona trzech Króli: Kacper,

Melchior i Baltazar. c) Te litery nie mają żadnego znaczenia.

Co oznaczają litery K+ M + B, które zapisuje się na drzwiach?

1. Niech Chrystus błogosławi temu domowi

Mirra to:

1. Waluta żydowska używana

w Betlejem. b) Gatunek kwiatu, który rozkwitł na cześć narodzin Jezusa. c) Pachnąca żywica otrzymywana z kolczastego drzewu lub krzewu.

Mirra to: c) Pachnąca żywica otrzymywana z kolczastego drzewu lub krzewu.

Imiona Kacper, Melchior i Baltazar pochodzą z:

1. Biblii
2. Tradycji średniowiecznej
3. Czasów współczesnych

Imiona Kacper, Melchior i Baltazar pochodzą z: b)Tradycji średniowiecznej

Czy dawniej były święta miłości i zakochanych?

W Polsce święto to pojawiło się w latach 90-tych:

1. Dziewiętnastego wieku.
2. Dwudziestego wieku.
3. Dwudziestego pierwszego

wieku.

W Polsce święto to pojawiło się w latach 90-tych: b) Dwudziestego wieku.

Święty Walenty był:

1. cesarzem
2. lekarzem
3. żołnierzem

Święty Walenty był: b) lekarzem

W Polsce biskup Walenty początkowo był patronem:

1. miłości
2. małżeństwa
3. chorób nerwowych

W Polsce biskup Walenty początkowo był patronem: c) chorób nerwowych

Słowiańskim odpowiednikiem święta zakochanych był/ była:

1. Noc Kupały
2. Poniedziałek Wielkanocny
3. Dzień Kobiet

Słowiańskim odpowiednikiem święta zakochanych był/ była:

1. Noc Kupały

Pierwszy dzień wiosny

Topienie Marzanny

Czym jest marzanna i którego dnia roku ją topimy?

Czym jest marzanna i którego dnia roku ją topimy? To nazwa kukły, którą od dawien dawna palono lub topiono, aby przywołać wiosnę i odpędzić zło.

Jak należy wykonać marzannę?

Jak należy wykonać marzannę? Wykonuje się ją ze słomy lub gałęzi i szmatek, owija białym płótnem symbolizującym sukienkę, a całość zdobią wstążki, kwiaty i korale.

Dlaczego palimy i topimy kukły?

Dlaczego palimy i topimy kukły? Marzanna jest symbolem zimy, tak więc jej zniszczenie ma odgonić zimę, a przywołać wiosnę. Kiedyś wierzono, że topienie marzanny może przyspieszyć wybudzenie się przyrody ze snu zimowego.

Rozwiąż rebusy.

SŁOŃCE

KWIATKI

WIOSNA

BOCIAN

A teraz rymowanka, którą recytuje się żegnając Marzannę. Potrafisz uzupełnić?

Marzanno, Marzanno, ty ………… panno! Zrób miejsce wiośnie, Uciekaj, gdzie pieprz……………! Marzanno, Marzanno, ty zimowa panno! Pięknie cię ..., Bo ……………… witamy!

Dzień Wagarowicza

Wyszukaj w diagramie rzeczy i osoby związane ze szkołą

Wyszukaj w diagramie rzeczy i osoby związane ze szkołą

Szkoła w ukryciu Odszukaj w poniższych zdaniach wyrazy związane ze szkołą.

Moja ciocia kiedyś do szkoły poszła w kapciach!

Moja ciocia kiedyś do szkoły poszła w kapciach!

Dziś do poduszek prawdziwych piór nikt już nie wkłada.

Dziś do poduszek prawdziwych piór nikt już nie wkłada.

Zamek Książ kiedyś pełnił funkcje zamku obronnego.

Zamek Książ kiedyś pełnił funkcje zamku obronnego.

Jaki piękny widok: las, a za nim góry!

Jaki piękny widok: las, a za nim góry!

Książę Mieszko łapczywie pochłonął pieczeń z dzika.

Książę Mieszko łapczywie pochłonął pieczeń z dzika.

Komu potrzebny jest odpis aktu chrztu?

Komu potrzebny jest odpis aktu chrztu?

Po deszczu mokre dachy domów cudownie mieniły się w słońcu.

Po deszczu mokre dachy domów cudownie mieniły się w słońcu.

Co oznacza nazwa prima aprilis?

1 kwietnia - prima aprilis

Prima aprilis to dzień, z którym związane są tradycje robienia żartów, celowego wprowadzania w błąd członków rodziny, znajomych.

Co to są za święta i dlaczego tak się nazywają?

Jajko wielkanocne

Pisanki, kraszanki, rysowanki, oklejanki miały sens symboliczny. Uważano, że malowanie jaj jest jednym z warunków istnienia świata. Ich zdobieniem się tylko kobiety.

Jak można ozdobić jajka na Wielkanoc?

W Polsce tradycja zdobienia jaj sięga czasów średniowiecznych. W Opolu odnaleziono znaleziska pisanek z X wieku. Każdy region wypracował własne niepowtarzalne techniki i wzory zdobienia. Najprostsze wykonywane jajka były to tzw. byczki, czyli jajka barwione na jeden kolor, bez żadnych wzorów. Jajka ozdabiano sitowiem i kolorową włóczką, można też było używać wycinanek z kolorowego papieru.

Rozpoznasz, które to oklejanki, które rysowanki?

Malowanki

Wycinanki

Owijanki

Byczki

Kraszanki

Lany poniedziałek śmigus - dyngus

Jak jest wiosną? W każdym kwiatku ukryty jest przysłówek (słowo odpowiadające na pytanie „jak”?). Odszyfruj te słowa, wiedząc, że litera w środku kwiatka rozpoczyna wyraz.

POWOLI

NIEŚMIAŁO

CIEPŁO

ZIELONO

SŁONECZNIE

RADOŚNIE

KOLOROWO

Zgadnij o czym mowa?

Wielkanocna zupa, w niej kiełbaska pływa. Jest tam też jajeczko, żółte jak słoneczko.

Zgadnij o czym mowa?

Wielkanocna zupa, w niej kiełbaska pływa. Jest tam też jajeczko, żółte jak słoneczko.

Żurek

Zgadnij o czym mowa?

Jak się nazywa skorupka od jajek, co na Wielkanoc się świetnie nadaje?

Zgadnij o czym mowa?

Jak się nazywa skorupka od jajek, co na Wielkanoc się świetnie nadaje?

Wydmuszka

Zgadnij o czym mowa?

Co to za gałązka, co kotków ma bez liku i chociaż nie zamruczy – miła jest w dotyku?

Zgadnij o czym mowa?

Co to za gałązka, co kotków ma bez liku i chociaż nie zamruczy – miła jest w dotyku?

Bazie

Sobótka – noc świętojańska

Połącz chłopców i dziewczynki w pary. Która dziewczynka podoba się Wojtkowi, Michałowi i Maćkowi?

Michał

Wojtek

Maciek

Zosia

Basia

Hania

Dożynki. Matki Boskiej Zielnej (15 sierpnia)

Orszak dożynkowy

Wybierz tylko to, co jest związane ze Świętem Plonów, czyli dożynkami.

29 listopada - andrzejki

„Nalejcie wosku na wodęujrzycie swoją przygodę. Słuchałam od swej macierze, że która mówi pacierze, w wigiliją Jędrzeja Świętego ujrzy oblubieńca swego.”

Data Andrzejek wypada zwykle na początku Adwentu, który to przypada w pierwszą niedzielę między 27 listopada a 3 grudnia. Według dawnych wierzeń ta noc miała moc magiczną, uchylającą wrota do nieznanej przyszłości.

• Najważniejszym i najbardziej znanym zwyczajem andrzejek są wróżby, które niegdyś traktowano bardzo poważnie, a dziś jest to już tylko forma zabawy.

• Oto kilka z nich:

Wróżby andrzejkowe

• ustawianie kolejno butów zgromadzonych dziewcząt od ściany do progu drzwi — ta, której but jako pierwszy dotarł do progu jako pierwsza miała wyjść za mąż.

• wylewanie wosku na zimną wodę przez klucz — na podstawie kształtu zastygłego wosku lub rzucanego przez niego cienia wróżono o przyszłym ukochanym, jego cechach wyglądu, zawodu itp.

• wróżba z kartkami — uczestnicy spisują imiona dziewcząt na jednej kartce, a imiona chłopców na drugiej, po czym kartki są odwracane i przekłuwane od góry — imię, które zostanie przekłute oznacza imię przyszłej wybranki / wybranka.

• Rzucanie obierków z jabłek – obierki rzucamy za siebie, litera w jaką się ułożą będzie pierwszą w nazwisku przyszłego męża.

A na koniec kilka przysłów…

Z rozsypanki wyrazowej ułóż przysłowie:

• Gdy, ze śniegiem, Andrzej, przybieży, święty, dni, na polu, leży., sto, śnieg

A na koniec kilka przysłów…

• Gdy święty Andrzej ze śniegiem przybieży, sto dni śnieg na polu leży.

• Wróży, szybkie, i, szczęście, Andrzej, zamęście., Święty

Święty Andrzej wróży szczęście i szybkie zamęście.

• w Andrzeja, w grudniu, drogi ,Gdy, błota, deszcz, w grudniu, lub, drogi, słota, bez.

• Gdy w Andrzeja deszcz lub słota w grudniu drogi bez błota.

Niegdyś wróżby andrzejkowe były przeznaczone dla:

1. starszych kobiet
2. niezamężnych kobiet
3. wszystkich kobiet

Niegdyś wróżby andrzejkowe były przeznaczone dla: b) niezamężnych kobiet

Patronką kawalerów jest:

1. św. Kornelia
2. św. Kunegunda
3. św. Katarzyna

Patronką kawalerów jest: c) św. Katarzyna

Wróżby andrzejkowe prawdopodobnie wywodzą się z:

1. wierzeń celtyckich i starogermańskich
2. legend arturiańskich
3. mitologii rzymskiej

Wróżby andrzejkowe prawdopodobnie wywodzą się z:

1. wierzeń celtyckich i starogermańskich

Kim nie był św. Andrzej?

1. Apostołem
2. Uczniem Mojżesza
3. Bratem św. Piotra

Kim nie był św. Andrzej? b) Uczniem Mojżesza

Które zdanie jest prawdziwe?

1. W Polsce wróżby andrzejkowe pojawiły się dopiero

na początku XX wieku. b) Wróżby andrzejkowe były zakazane w krajach katolickich. c) Najhuczniej zwyczaj andrzejkowy obchodzi się w Szkocji, której św. Andrzej patronuje.

Które zdanie jest prawdziwe? c) Najhuczniej zwyczaj andrzejkowy obchodzi się w Szkocji, której św. Andrzej patronuje.

1 listopada – Wszystkich Świętych

Garść faktów

• W Polsce tradycja Dnia Zadusznego zaczęła się tworzyć już w XII wieku, a z końcem XV wieku była znana w całym kraju.

• Jeszcze w XIX w. we wschodniej Polsce odprawiano obrzędy ku czci zmarłych zwane. Wierzono, że jadło i napoje mogą pokrzepić dusze, więc w przeddzień święta przygotowywano różne potrawy, które ustawiano na stołach jako poczęstunek dla dusz zmarłych. Wieszano też czysty ręcznik, obok stawiano mydło i wodę, by dusze mogły się obmyć. Na noc zostawiano otwarte drzwi, żeby duchy mogły bez przeszkód przekroczyć progi swoich dawnych domostw. W tym dniu niektóre czynności były zakazane np. wylewanie wody po myciu naczyń przez okno, by nie oblać zabłąkanej tam duszy, a także palenie w piecu, bowiem tą drogą dusze dostawały się niekiedy do domu.

• Dziś inaczej obchodzimy Święto Zmarłych. Ofiary z jadła i napojów zastąpiły na mogiłach chryznatemy i znicze oraz tzw. "wypominki", czyli przywoływanie zmarłych z imienia i nazwiska.

Wiersz - zagadka

Pierwszy ………………., chłodem lekko wieje, jednak nasze myśli ciepło ……………….. grzeje. Ta pamięć, to ………… na grobach palone, kwiaty i ……………….., w tym miejscu złożone. Najważniejsze jednak, w tym dniu nie …………, lecz pamięć o ………………., która w nas zostaje.

Najmilsze święta w roku !

Co jest wyjątkowego w polskiej Wigilii Bożego Narodzenia?

Co wieszamy na choince i dlaczego?

Skąd się wzięły bombki?

Dlaczego nosimy w portfelu łuski karpia?

Szopki krakowskie

• https://www.youtube.com/watch?v=4swCI3d5e_4

Nie słychać jej w Wielkanoc, ni w czasie wakacyjnym. Zaśpiewasz ją przy szopce i stole wigilijnym.

KOLĘDA

Dzielimy się nim w Wigilię, gdy pierwsza gwiazdka zaświeci. Łamią się nim dziadkowie, rodzice oraz dzieci.

OPŁATEK

Słodkowodna to ryba, z dużą łuską na grzbiecie. W galarecie lub po grecku w dzień Wigilii ją zjecie.

KARP

W gospodarstwie na wsi domkiem jest dla koni, lecz kiedyś, w noc cudowną, Jezusika schronił

STAJENKA

W Wigilię nie należało wszczynać kłótni i wyrządzać sobie przykrości. Należało przebaczać sobie urazy i mieć dla każdego dobre słowo.

W Wigilię nie należało wszczynać kłótni i wyrządzać sobie przykrości. Należało przebaczać sobie urazy i mieć dla każdego dobre słowo.

Na wsiach wierzono, że jeśli ktoś nie pójdzie na pasterkę, w następnym roku nie zasiądzie już z rodziną do stołu wigilijnego.

Na wsiach wierzono, że jeśli ktoś nie pójdzie na pasterkę, w następnym roku nie zasiądzie już z rodziną do stołu wigilijnego.

Kiedyś wierzono dzieciom w Wigilię delikatne kary cielesne, wierząc, że przez to będą przez cały rok grzeczne i posłuszne.

Kiedyś wierzono dzieciom w Wigilię delikatne kary cielesne, wierząc, że przez to będą przez cały rok grzeczne i posłuszne.

Kiedyś wierzono dzieciom w Wigilię delikatne kary cielesne, wierząc, że przez to będą przez cały rok grzeczne i posłuszne.

Zalecało się, by w Wigilię nie pożyczać niczego sąsiadom, aby dostatek i wszelkie dobra nie opuszczały domu.

Zalecało się, by w Wigilię nie pożyczać niczego sąsiadom, aby dostatek i wszelkie dobra nie opuszczały domu.

Czy znasz obrzędy i zwyczaje Polaków?

1. Odwiedzają domostwa, śpiewają kolędy.

1. Odwiedzają domostwa, śpiewają kolędy.

Kolędnicy

2. Szóstego grudnia zostawia prezenty w bucie.

2. Szóstego grudnia zostawia prezenty w bucie.

3. Dzielimy się nim przy wigilijnym stole.

3. Dzielimy się nim przy wigilijnym stole.

4. Wieczór, w czasie którego wróżą sobie chłopcy.

4. Wieczór, w czasie którego wróżą sobie chłopcy.

5. Uroczystość związana z zakończeniem żniw.

5. Uroczystość związana z zakończeniem żniw.

6. Malujemy je przed Wielkanocą.

6. Malujemy je przed Wielkanocą.

7. Okres hucznych zabaw.

7. Okres hucznych zabaw.

8. Dzień psot i płatania figli.

8. Dzień psot i płatania figli.

9. Zwyczaj oblewania wodą dziewczyn w drugi dzień Świąt Wielkanocnych.

9. Zwyczaj oblewania wodą dziewczyn w drugi dzień Świąt Wielkanocnych.

10. Puszczano je na wodę w noc świętojańską.

10. Puszczano je na wodę w noc świętojańską.

11. Święcona przed Wielkanocą ma moc magiczną, chroni przed ogniem, powodzią, chorobami i śmiercią.

11. Święcona przed Wielkanocą ma moc magiczną, chroni przed ogniem, powodzią, chorobami i śmiercią.