Jan Kochanowski ,,Fraszki"

Jan Kochanowski

Fraszki

wydane po raz pierwszy w 1584

Definicja fraszki

Fraszka (wł. frasca – gałązka, drobiazg, bagatela, błahostka) – krótki utwór liryczny, zazwyczaj rymowany lub wierszowany, o różnorodnej tematyce, często humorystycznej lub ironicznej (satyrycznej). Często kończy się wyraźną puentą. Fraszka wywodzi się ze starożytności, swoimi korzeniami sięga do epigramatu, którego twórcą był Symonides z Keos.

Fraszki ze szkoły podstawowej

,,Na dom w Czarnolesie"

,,Na zdrowie"

Tematyka fraszek: - wartości w życiu człowieka - zdrowie - rodzina - przyroda - antymaterializm, życie szlachcica ziemianina

,,Na lipę"

Interpretacje fraszek

Na dom w Czarnolesie

Na zdrowie

Na lipę

Tekst składa się z pochwał na cześć zdrowia, określanego jako: „szlachetne”, „lepsze” i „droższe”. Poeta wymienia jego zalety.

Uosobiona lipa (będąca podmiotem lirycznym) zaprasza, by spocząć w swoim cieniu, to zabieg antropomorfizacji.

To utwór o charakterze religijnym i widocznych akcentach autobiograficznych. Odnosi się do dworu Kochanowskiego w Czarnolesie, w którym mieszkał w ostatnim okresie swojego życia.

,,O żywocie ludzkim"

- niepewny swojego losu - zajmuje się w życiu błahostkami - podlega sile wyższej - podmiot liryczny mówi w imieniu zbiorowości ,,nam", ,,nas"

człowiek

los

- motyw theatrum mundi - teatru świata - motyw vanitas

temat

Fraszka refleksyjna, podejmująca problem ulotności ludzkiego życia.

Fraszki piętnujące ludzkie wady

Słowa klucze: obłuda, fałsz, pobożność, religijność na pokaz

Na nabożną

Słowa klucze: obłuda, fałsz, hipokryzja, duchowieństwo, fraszka dialogowa, materializm

O kaznodziei

Słowa klucze: młodość, starość, prawo natury, człowiek i przyroda, analogia między naturą i życiem ludzkim

Na młodość

Raki (Przeczytaj fraszkę od lewej do prawej strony, a potem odwrotnie. )

Czy kobiety są uczciwe, czy też nie? A może są zarówno dobre, jak i fałszywe?

kobieta

Połączenie opisu wad i zalet płci pięknej w jednym wierszu = w jednym człowieku także mogą mieścić się przeciwne cechy.

koncept

- materializm/bezinteresowność - uczciwośc/fałsz - szczerość w uczuciach/wyrachowanie - podmiot liryczny wypowiada się o kobietach i kieruje swoją wypowiedź do mężczyzn, czyli ich adoratorów

wady i zalety

Do fraszek

Autotematyczny - to określenie utworu dotyczącego pisania, twórzenia, cech artysty, np. wiersz o pisaniu wiersza, fraszka o fraszkach.

autotematyzm

Apostrofa do fraszek, przewrotna charakterystyka własnej twórczości, jako prostej, jednak zawierającej głębsze przesłanie.

fraszki

Jak odbiorca powinien czytać fraszki? Czy są to poważne, złożone utwory, czy raczej ,,literackie zabawy" bez głębszego przesłania?

czytelnik

Do gór i lasów

Słowa klucze: człowiek i przyroda, współistnienie, refleksja

góry i lasy

Słowa klucze: młodość, starość, podróże, refleksja, doświadczenie

człowiek

Słowa klucze: podsumowanie życia, rozrachunek z własnym doświadczeniem, autobiografizm, zmiana, carpe diem, czerpanie z życia, pogodzenie z losem, dojrzały podmiot mówiący.

rozrachunek