latarnik cykl lekcji

LEKCJA 1

Henryk Sienkiewicz

"Latarnik"

Losy Skawińskiego

by Karolina Strógarek

GENEZA

"GAZETA POLSKA"1881

Przeczytaj tekst źródłowy umieszczony pod słowem geneza.

O genezie, czyli okolicznościach powstania utworu, autor wspominał w przypisie do tekstu, podkreślając, że opowiedziana historia oparta jest na autentycznych zdarzeniach z życia polskiego emigranta o nazwisku Siellawa. Stracił on pracę latarnika, ponieważ zaczytał się w powieści Zygmunta Kaczkowskiego „Murdelio” i zapomniał zapalić latarnię morską.

Henryk Sienkiewicz w latach 1876-1877 podróżował po Stanach Zjednoczonych. Wyruszył razem z wielką polską aktorką Heleną Modrzejewską oraz z innymi przyjaciółmi do Kalifornii, gdzie próbowali wspólnie prowadzić farmę. W tamtych czasach podobna podróż była czymś niezwykłym. Wrażenia z blisko dwuletniej wyprawy zawarł w „Listach z podróży do Ameryki” oraz nowelach. Jedną z nich jest właśnie „Latarnik”.

Tułaczka Skawińskiego

Kliknij i przeanalizuj losy latarnika

mapa wykonana przez Beatę Gwizdałę

Doświadczenie zawodowe

Znajomość języków ocbych

Służba wojskowa

kopacz złota w Australii

poszukiwacz diamentów w Afryce

język angielski

udział w wojnie scesyjnej w Stanach Zjednoczonych

język francuski

strzelec rządowy w Indiach Wschodnich

1861-1865

właściciel farmy w Kalifornii

udział w Wiośnie Ludów, w powstaniu na Węgrzech i walkach we Francji

handlarz w Brazylii

właściciel warsztatu kowalskiego w Helenie w Arkansas

Zainteresowania

1848-1849

majtkiem pokładowym na statku kursującym miedzy Bahią i Bordeaux

Skawiński

udział w Hiszpańskiej wojnie domowej

sytuacja polityczna w Europie

ur. około 1800 rokulat: około 70 stan cywilny: wolny adres: latarnia w Aspinwall, niedaleko Panamy narodowość: Polak

czytanie Heralda

harpunnik na wielorybniku

1833-1840

producent cygar w Hawanie na Kubie

udział w Powstaniu Listopadowym

1830-1831

Na podstawie zgromadzonych informacji (tekst źródłowy, mapa tułaczki i CV latarnika) wypisz podobieństwa i różnice między Siellawą a Skawińskim. Wnioski przepisz do zeszytu.

Na podstawie zgromadzonych informacji wykonaj myślograficzną notatkę dotyczącą Skawińskiego i jego losów.

rysnotka Moniki Iwanowskiej

Napisz, co ma wspólnego Skawiński z Odyseuszem i Syzyfem?

LEKCJA 2

Henryk Sienkiewicz

"Latarnik"

Opis przeżyć wewnętrznych Skawińskiego podczas lektury "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza

by Karolina Strógarek

W JAKI SPOSÓB LATARNIK WSZEDŁ W POSIADANIE "PAN TADEUSZA"?

jakie uczucia towarzyszyły skawińskiemu podczas lektury "Pana Tadeusza"?

START

zadanie 1

"Rozciekawiony starzec przeciął płótno i ujrzał książki: wziął jedną do ręki, spojrzał i położył na powrót, przy czym ręce poczęły mu drżeć mocno. Przysłonił oczy, jakby im nie wierząc; zdawało mu się, że śni — książka była polska."

złość, irytacja

smutek, rozpacz

niedowierzanie, zaskoczenie

dobra odpowiedź!

NEXT

zadanie 2

"Gdy stary wyciągnął znowu po nią rękę, słyszał wśród ciszy bicie własnego serca. Spojrzał: były to wiersze. Na wierzchu stał wypisany wielkimi literami tytuł, pod spodem zaś imię autora. Imię to nie było Skawińskiemu obce; wiedział, że należy ono do wielkiego poety, którego nawet i utwory czytywał po trzydziestym roku w Paryżu."

ekscytacja

obojetność

rozdrażnienie

DOBRA ODPOWIEDŹ!

NEXT

zadanie 3

"Nagle wśród tego spokoju natury rozległ się drżący głos starego, który czytał głośno, by się samemu lepiej rozumieć: Litwo, ojczyzno moja, ty jesteś jak zdrowie! Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie…"

smutek, rozzłoszczenie, narastająca gwałtowna złość, wzruszenie, przejęcie

ożywienie, rozzłoszczenie, narastająca gwałtowna złość, uniesienie, przejęcie

ożywienie, rozgorączkowanie, narastające gwałtowne wzruszenie, uniesienie, przejęcie

dobra odpowiedź!

NEXT

zadanie 4

Skawińskiemu zabrakło głosu. Litery poczęły mu skakać do oczu; w piersi coś urwało się i szło na kształt fali od serca wyżej i wyżej, tłumiąc głos, ściskając za gardło…

żal, smutek, przygnebienie

zdenerwowanie, uniesienie

wzruszenie, uniesienie, przejęcie

dobra odpowiedź!

NEXT

zadanie 5

Chwila jeszcze, opanował się i czytał dalej: Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy Nowogrodzki ochraniasz z jego wiernym ludem!

poirytowanie

smutek, żal

opanowanie, spokój

dobra odpowiedź!

NEXT

zadanie 6

Wezbrana fala przerwała tamę woli. Stary ryknął i rzucił się na ziemię; jego mleczne włosy zmieszały się z piaskiem nadmorskim.

utrata panowania nad wzruszeniem

gniew, złość

pomieszanie zmysłów

dobra odpowiedź!

NEXT

zadanie 7

We łkaniu, jakie nim wstrząsało, nie było bólu, ale tylko nagle rozbudzona niezmierna miłość, przy której wszystko jest niczym…

nagle rozbudzona ogromna radość

nagle rozbudzona ogromna nostalgia

nagłe zdenerwowanie

dobra odpowiedź!

NEXT

zadanie 8

On po prostu tym wielkim płaczem przepraszał tę ukochaną, oddaloną za to, że się już tak zestarzał, tak zżył z samotną skałą i tak zapamiętał, iż się w nim i tęsknota poczynała zacierać.

zachwyt

zaangażowanie

zawstydzenie

dobra odpowiedź!

NEXT

zadanie 9

Starzec oparł głowę o skałę i przymknął oczy. A wówczas „Ta, co jasnej broni Częstochowy” zabrała jego duszę i przeniosła „do tych pól malowanych zbożem rozmaitym”.

przeniesienie się myślami do czasów młodości

przeniesienie się myślami do czasów tułaczki poświecie

planowanie przyszłości

dobra odpowiedź!

NEXT

Przenalizuj jeszcze raz emocje Skawińskiego podczas czytania "Pana Tadeusza" i zredaguj krótki opis przeżyć wewnetrznych bohatera.

LEKCJA 3

Henryk Sienkiewicz

"Latarnik"

Samotność z wyboru

by Karolina Strógarek

SAMOTNOŚĆ

Sienkiewicz szczegółowo opisuje przeżycia i stan psychiczny Skawińskiego, który po trudach swojej tułaczki podejmuje pracę w latarni morskiej znajdującej się na maleńkiej wyspie położonej niedaleko portu Aspinwall. W ten sposób, w ciszy i spokoju pragnął przygotować się na spotkanie ze śmiercią. Początkowo odwiedzał często niewielkie miasteczko, lecz po jakimś czasie pogrążył się w swojej szczęsliwej, jakby się wydawało, samotności. Znajdował w niej ukojenie. Bohater Sienkiewicza sam wybiera samotność, by wreszcie odpocząć od wiecznej tułaczki i ukoić tęsnotę za ojczyzną.

SAMOTNOŚĆ

„Jego wieża chroniła go przed wszelkim złem. Opuszczał ją też tylko czasami w niedzielę z rana. [...] Wracał jednak natychmiast po mszy na wyspę i wracał szczęśliwy, bo zawsze jeszcze nie dowierzał stałemu lądowi”.

„Cały świat teraz zaczynał się dla starca i kończył się na jego wysepce. Zżył się już z myślą, że nie opuści wieży do śmierci, i po prostu zapomniał, że jest jeszcze coś poza nią”.

„Wpatrywał się w dal morską i oczy jego nie mogły się nigdy nasycić obrazami, które przed sobą widział”.

„Potem jednak widocznie zdziczał. Przestał bywać w mieście, czytywać gazety i schodzić na polityczne rozprawy Johnsa. Upływały całe tygodnie w ten sposób, że nikt jego nie widział ani on nikogo.[...] Widocznie stary zobojętniał dla świata”.

"Zatonął, ukołysał się, zapamiętał – i w tym ograniczeniu własnego, odrębnego bytu, w tym pół czuwaniu, pół śnie znalazł spokój tak wielki, że prawie podobny do półśmierci”.

„Stary zżył się z wieżą, z latarnią, z urwiskiem, z ławicami piasku i samotnością”.

Na podstawie przytoczonych cytatów z noweli przeanalizuj etapy oswajania samotności przez Skawińskiego i podaj powody, dla których Skawiński pragnął pozostać w latarni do końca swoich dni. Wnioski zapisz w zeszycie.

LATARNIA JAKO SYMBOL SAMOTNOŚCI

AZYL

OAZA SPOKOJU

DOM

MIEJSCE ODOSOBNIENIA

RAJ , W KTÓRYM MOŻNA ODZYSKAĆ SPOKÓJ

Jak sądzisz, czym była latarnia dla Skawińskiego, a czym jest dla marynarzy?

by Paniodpolskiego3

LEKCJA 4

Henryk Sienkiewicz

"Latarnik"

Cechy gatunkowe noweli

by Karolina Strógarek

Cechy gatunkowe noweli na przykładzie "Latarnika" H. Sienkiewicza

RODZAJ LITERACKI: EPIKA

OBECNOŚĆ NARRATORA TRZECIOOSOBOWEGO, WSZECHWIEDZĄCEGO, OBIEKTYWNEGO

OBECNOŚĆ MOTYWU GŁÓWNEGO - LATARNI

JEDEN WĄTEK - LOSY SKAWIŃSKIEGO

REALISTYCZNE CZAS I MIEJSCE WYDARZEŃ

PUNKT KULMINACYJNY

JEDEN BOHATER

BUDOWA NOWELI

wg Renatus26

Ułóż puzzle, a następnie wykonaj myślograficzną notatkę dotyczącą cech gatunkowych noweli.

Dziękuję za lekcję!