Słowotwórstwo

Temat:

SŁOWOTWÓRSTWO

Tworzenie i budowa wyrazów

CO BĘDZIE DZIŚ NA LEKCJI?

Budowa wyrazu podstawowego

Wyraz podstwowy i pochdny

Co to słowotwórstwo?

Budowa wyrazu pochodnego

Graficzna notatka

Oboczność

Pograjmy

Rodzaje formantów

Klikając w poszczególne podpunkty, przeniesiesz się na konkretną stronę!

Sprawdź, czy już wiesz!

Czas na zabawę!!

Naciśnij na cyferki od 1 do 4- przeniesiesz się do zadań multimedialnych

SŁOWOTWÓRSTWO

słowotwórstwo to dział gramatyki opisujący budowę wyrazów tworzonych od innych wyrazów oraz sposoby ich tworzenia

WYRAZ PODSTAWOWY I POCHODNY

Wyrazy utworzone od innych słów to WYRAZY POCHODNE. Wyrazy, od których utworzono wyrazy pochodne to WYRAZY PODSTAWOWE

BUDOWA WYRAZU PODSTAWOWEGO

WYRAZ PODSTAWOWY składa się z tematu słowotwórczego i końcówki, np. jaskółka - temat: jaskółk, końcówka: a JAK NAJŁATWIEJ ZNALEŹĆ TEMAT i KOŃCÓWKĘ? Rozpiszcie sobie wyraz w poszczególnych przypadkach. Zobaczcie, która część wyrazu powtarza się (tu: jest to "jaskółk). Będzie to temat słowotwórczy. Natomiast część, która się zmienia w wyrazie - to końcówka (tu: jest to "a")

OBOCZNOŚĆ

OBOCZNOŚĆI - w trakcie odmiany przez przypaki pewne głoski w wyrazach się zmienią, np. M. Droga, ale C. Drodze - widzimy tu oboczność g:dz, w słowie las, np. w M. Las, ale w Msc. o Lesie - widzimy tu oboczności: a:e, s:si

Kliknijcie w zdjęcie na tym slajdzie, a przeniesiecie się do filmu, który wytłumaczy Wam oboczności :)

BUDOWA WYRAZU POCHODNEGO

Wyraz pochodny składa się z TEMATU SŁOWOTWÓCZEGO (to część przeniesieona z wyrazu podstawowego) oraz FORMANTU (to część, któa różni wyraz pochodny od podstawowego)

Odsłuchajcie nagrania -

GRAFICZNA NOTATKA

Mam nadzieję, że ta graficzna notatka pomoże Wam lepiej zrozumieć budowę wyrazu podstawowego i złożonego! :)

Ilustracja - pani Irmina Żarska

RODZAJE FORMANTÓW

PRZEDROSTEK

FORMANT ZEROWY

WROSTEK

PRZYROSTEK

wrostki – występują między podstawami słowotwórczymi: łam- i- główka mocz- y- gęba żyw- o- płot gaz- o- mierz kąt- o- mierz grot- o- łaz wiatr- o- łap par- o- statek mebl- o- ścianka

występują przed podstawą słowotwórczą: w- pisać wy- chodzić pod- pisać pod- chodzić na- pisać do- chodzić za- pisać s- chodzić roz- pisać nad- chodzić

przyrostki – występują po podstawie słowotwórczej: pis- arz chod- nik pis- any chod- ak pis- mak chodz- enie pis- ak chodz- ony pis- mo chodz’- ik

formanty zerowe – nic nie dodajemy i w dodatku skracamy wyraz podstawowy: (wyraz podstawowy) -> (wyraz pochodny) – ø dźwigać -> dźwig ø napisać – napis podmuchać – podmuch żółty – żółć słuchać – słuch rysować – rysa zakupić – zakup

Dziękuję!