WPROWADZENIE DO RENESANDU

temat:

Wprowadzenie do renesansu

Po tej lekcji

1. Znasz pochodzenie i nazwę epoki. 2. Omawiasz czas trwania epoki. 3. Znasz genezę renesansu. 4. Poprawnie posługujesz się terminami: humanizm, reformacja, antropocentryzm. 5. Umiesz scharakteryzować nowy ideał człowieka. 6. Wiesz, który kraj jest kolebką renesansu.

WYPISZCIE W ZESZYCIE JAK NAJWIĘCEJ SKOJARZEŃ DO POPRZEDNICH EPOK

ŚREDNIOWIECZE

STAROŻYTNOŚĆ

NARODZINY RENESANSU

Zachowały się tam inspirujące pozostałości po rzymskim antyku i budziło to tęsknotę za dawną potęgą.

Tendencje wskazujące na narodziny nowej epoki pojawiły się we Włoszech.

NAZWA EPOKI

Termin renesans (fr. renaissance) dosłownie znaczy "odrodzenie". Renesans i Odrodzenie to dwie nazwy epoki znaczące to samo i używane wymiennie.

Odnowienie myśli antycznej, powrót do starożytnych wzorców w duchu nauki chrześcijańskiej.

Nazwa ta podkreśla podstawową odmienność tej epoki od średniowiecza. Świadomie określenia odrodzenie użył włoski malarz i architekt Giorgio Vasari w znaczeniu nie tyle odrodzenia antyku, ile doskonalenia sztuki przewyższającej nawet starożytne wzorce.

10

W renesansie sięgnięto do dzieł antycznych zgodnie z postulatem ad fontes (‘do źródeł’). Tym samym odrodziły się studia nad łaciną, greką, hebrajskim. Nie był to tylko zwrot ku przeszłości i bezwzględne jej uwielbienie, lecz także twórcze przetworzenie antycznej myśli – podejmowano dyskusje o dziełach, przejmowano wartości głoszone przez dawnych mistrzów.

Termin ten (rinascita) utworzył Vasari; z początkiem wieku XV humaniści włoscy mówili o wskrzeszeniu literatury i sztuki dzięki odnowieniu związków ze starożytnością, ale właściwie związki te nigdy nie zostały zerwane. W wieku XIX Burckhardt i Michelet nadali temu słowu o wiele obszerniejszy sens niż humaniści. Dla nich oznaczało ono zerwanie z religijnym i wstecznym duchem średniowiecza, zwycięstwo rozumu, rehabilitację ducha pogańskiego z równoczesnym „odkrycia człowieka i świata”. Dzisiaj nie podzielamy tego zbyt radykalnego i stronniczego poglądu. […] Aby określić fazę historyczną (1320–1620), kiedy kultura europejska znacznie przewyższyła poziom osiągnięty przez kulturę starożytną i inne równoległe kultury, należałoby […] nazwać go epoką „awansu Zachodu”.

przeczytaj

Jean Delumeau, Cywilizacja Odrodzenia, tłum. Eligia Bąkowska, Warszawa 1987, s. 24.

RAMY CZASOWE I WAŻNE WYDARZENIA

Daty graniczne renesansu nie są ściśle określone. Okres ten przypada różnie w zależności od regionu.

We Włoszech – od XIV w. do połowy XVI w. W Europie północnej – od końca XV w. po koniec XVI w. Renesans – ramy czasowe w Polsce: początek XVI w. po lata 30. XVII w.

Początek renesansu umownie wyznaczają m.in. takie wydarzenia: (to jednocześnie koniec średniowiecza!) upadek Konstantynopola, wynalazek druku, odkrycie Ameryki. Koniec renesansu następuje wraz z soborem trydenckim.

1453

1455

1492

1548

A teraz mały przerywnik muzyczny

utwór z musicalu, który bardzo lubię, a pasuje tematycznie

Ważne terminy, idee, hasła

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit

ANTROPOCENTRYZM

HUMANIZM

następna strona

Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce

Terencjusz

Człowiek renesansu

Ideałem człowieka renesansu byli uczeni i artyści, którzy nie skupiali się tylko na jednej dziedzinie, ale byli wszechstronni. Posiadali różne umiejętności, mieli rozległą wiedzę, którą wykorzystywali w różnych dziedzinach.

następna strona

Przedstawicielami swojej epoki byli m.in. Włosi:Leonardo da Vinci – konstruktor, wynalazca, malarz, poeta, muzyk, matematyk, Michał Anioł – włoski rzeźbiarz, malarz, architekt, poeta.

teocentryzm (gr. theos - bóg)

antropocentryzm(gr. anthropos - człowiek)

Pogląd głoszący, że Bóg stanowi centrum wszechświata. Wszystkie działania były podejmowane z myślą o Bogu i zbawieniu. Konsekwencją takiego myślenia była konieczność podporządkowania władcom, których władza – zgodnie z przekonaniem – pochodziła od Boga.

Centrum zainteresowań, rozważań i badań stanowi człowiek. Świat jest postrzegany poprzez człowieka.

VS

powrót

Sytuacja historyczna u progu renesansu

Kryzys papiestwa – w początkach XIV w. bunt biedoty miejskiej w Rzymie spowodował przeniesienie siedziby papieży do Awinionu we Francji; nastąpił okres uzależnienia papiestwa od Francji, a po powrocie do Rzymu we Francji wybrano drugiego, oprócz rzymskiego, francuskiego papieża. Doszło do tzw. wielkiej schizmy.

Wielka schizma zachodnia - to okres trwający od do . Po śmierci Grzegorza XI doszło do wyboru dwóch papieży: Urbana VI (przebywającego w Rzymie) i Klemensa VII (który przebywał w Awinionie). Schizma została zakończona podczas soboru w Konstancji, gdy na papieża wybrano Marcina V. Schizma bardzo mocno podważyła autorytet papieski.

1378

1417

Papiestwo schyłku średniowiecza to papiestwo słynące z luksusu i rosnącego nepotyzmu. Kuriozalne w tym kontekście jest, że np. papież Innocenty VIII (1484-1492) chwalił się publicznie swoimi synami i córkami. Z roku na rok stosunek do papiestwa i jego moralności pogarszał się, dając kolejne argumenty do dyskusji ludziom, którzy w niedalekiej przyszłości, jednym gestem mieli podważyć cały dotychczasowy porządek.

Reformacja

przyczyny:

skutki

upadek autorytetu papieża, nakładanie kolejnych podatków, obsadzanie stanowisk kościelnych członkami rodziny (nepotyzm), bezkarność kleru, rywalizacja Kościoła z władzą, odpuszczanie grzechów za opłatą, upadek moralny.

rozbicie wyznaniowej jedności Europy, rozwój piśmiennictwa w językach narodowych.

cel:

odnowienie Kościoła – reforma jego organizacji, doktryny oraz obyczajowości

luteranizm

Twórca: Marcin Luter

w 1517 r. ogłosił swoje tezy o odpustach - wyraził w nich swój negatywny stosunek do tej praktyki kościelej (sprzedawanie odpustów);

Założenia: warunkiem zbawienia jest akt ufności (wiara), a nie dobre uczynki wszystkie prawdy wiary znajdują się w Biblii, głównie w Ewangeliach – można je samodzielnie komentować; Kościół to zgromadzenie wiernych skupione wokół wiary w Słowo Boże, a nie instytucja uhierarchizowana; uznawane sakramenty: chrzest i komunia; zniesienie celibatu, zakonów, kultu świętych, kultu relikwii i obrazów; zyskał popularność w Niemczech, Skandynawii.

Kalwinizm

Twórca: Jan Kalwin

Założenia

odrzucenie realnej obecności Chrystusa w sakramencie komunii;predestynacja (przeznaczenie) człowieka do zbawienia lub potępienia; źródłem prawd wiary jest Biblia – samodzielny komentarz nie jest dopuszczalny; popularny w Szwajcarii, Niderlandach, Francji (hugenoci).

anglikanizm

Założyciel: Henryk VIII Tudor

Anglikanizm uformował się w okresie reformacji XVI w., w toku której podległy papieżowi Kościół Anglii, stał się odrębną od Rzymu wspólnotą chrześcijańską, i zyskał charakter Kościoła państwowego.

ZAŁOŻENIA:źródłem prawd wiary jest Biblia; symboliczna obecność Jezusa w komunii; władca Anglii jest jednocześnie głową Kościoła; zniesiono celibat; utrzymano strukturę podobną do katolickiej - połączenie protestantyzmu z katolicyzmem.

Brak męskiego potomka w małżeństwie z Katarzyną Aragońską skłonił monarchę do wystąpienie u papieża o unieważnienie małżeństwa. Prośba spotkała się z odmową Biskupa Rzymu, reperkusją czego było zerwanie przez Henryka VIII kontaktów dyplomatycznych i kościelnych ze Stolicą Apostolską

protestanci odrzucali te dogmaty Kościoła katolickiego, które uznali za wynik tradycji

tylko wiara (łac. sola fide)

Doktryna protetantyzmu opiera się na przekonaniu, że...

podkreślali rolę indywidualnej lektury Biblii - zapoczątkowało to przekłady na języki narodowe

tylko łaska (sola gratia)

tylko pismo (sola Scriptura)

w odróżnieniu od katolików odprawiali liturgię w językach ojczystych

Dobrej nauki!

Na podstawie materiałów ze strony wydawnictwa Nowa Era, podręczników wydawnictw Nowa Era, Wsip (Nowe zrozumieć tekst), portalu epodreczniki.pl