Sztuka średniowiecza

Sztuka średniowiecza

cechy, nurty, symbolika

Katarzyna Polak

Cechy sztuki średniowiecznej

- sakralność- anonimowość- wizualizacja - dydaktyzm - alegoryczność - funkcjonalność - dwujęzyczność

Twórca średniowieczny

poświęcenie i skromność to dwie najważniejsze cechy twórców, nie szukali innej nagrody niż ta w niebie, nie pragnęli sławy, tworzyli dzieła, by sławić Boga, nie siebie, artysta pokorny i szczęśliwy ze swej anonimowości (uczestnictwo w dziele gloryfikowania wiary)

Style architektoniczne

Style architektoniczne

romański gotycki

Style architektoniczne

romański gotycki

XI

XIII

XIV

XV

IX

XII

Styl romański

Styl romański

- masywność - prostota form - grube mury - małe i wąskie okna - wieże i przybudówki półokrągłe jako urozmaicenie bryły budynku - pólkoliste łuki - sklepienia kolebkowe ("połowa walca")

Styl romański

Styl romański

Styl gotycki

Styl gotycki

- lekkość, strzelistość budowli - duże,ostrołukowe okna zdobione witrażami - wysokie filary - wieloskrzydłowe ołtarze we wnętrzach kościołów - kategoria blasku, światła jako piękna - linie budowli skierowane ku górze

Styl gotycki

Styl gotycki

Biblia pauperum

(z łac. Biblia ubogich) rękopisy zawierające „obrazkowy” skrót wykładu scen ze Starego i Nowego Testamentu. Był to swego rodzaju „krótki kurs” teologii. Powszechny pogląd głosi, że stworzona została dla analfabetów. Jednak trzeba wziąć pod uwagę wielki nakład pracy, którego wymagał jeden egzemplarz, staranne wykonanie księgi oraz to, że jej zrozumienie wymagało wcześniejszej znajomości Pisma Świętego. Stąd badacze przypuszczają, że Biblia Pauperum służyła raczej doświadczeniom kontemplacyjnym osób, które posiadały już wiedzę teologiczną. Poza tym Biblie ubogich nie były tak tanie, jak sugeruje nazwa.

gatunki literatury średniowiecznej Czytaj więcej na https://www.bryk.pl/wypracowania/jezyk-polski/sredniowiecze/5053-sztuka-sredniowiecza-charakterystyka-i-dziela.html#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=other

Kronika - dotyczą dziejów jakiegoś narodu np. "Kronika Galla Anonima" Chanson de gest - opiewają bohaterskie czyny wybitnych postaci, np. "Pieśń o Rolandzie" Hagiografia - opowiadają żywoty świętych, np. "Legenda o świętym Aleksym" Misterium - przedstawia żywoty świętych lub opowieści Biblijne Moralitet - ukazywały walkę dobra ze złem za pomocą alegorii Apokryf - niespotykane w Piśmie Świętym historie z życia Jezusa i świętej rodziny

Malarstwo

Malarstwo w średniowieczu skupiało się na Bogu. Obrazy przedstawiały sceny biblijne, postacie świętych lub sąd ostateczny. Średniowieczne malarstwo wyróżniało się prostotą, brakiem perspektywy, niesygnowaniem dzieł. Powszechne było również pisanie ikon lub tworzenie malowideł ściennych.

Malarstwo

Średniowieczne malarstwo było w całości religijne, a chrześcijanie, w przeciwieństwie do Greków, wstydzili się nagości i uważali ją za coś niestosownego. Stąd też przez setki lat Jezus, Matka Boska i wszyscy święci byli starannie ubierani.

Alegoria - język sztuki

Sztuka jako substytut lektury dla niepiśmiennych, lekcja dla ludu. Operowanie alegorią – mającą zawsze jedno konkretne odczytanie, np. kolory symbolizowały zawsze określone wartości: - czerwień – kolor cesarski, królewski, władza, miłość - błękit – kolor Dziewicy Maryi, nieba duchowości - żółty – kolor oszustwa, - zieleń – kolor zwodniczej i niebezpiecznej młodości, - złoto – kolor najwyższej wartości, dominujący nad innymi - biel – dziewictwo, niewinność, - czerń – grzech, zło, niewiara

Alegoria - język sztuki

Sztuka użytkowa

Sztuka użytkwa rozwijała się w cieniu kościołów i katedr, służyła kościołowi, malowano portrety świętych i obrazy umieszczane później nad ołtarzami, sceny religijne, kościelne freski, biblie i psałterze ozdabiano iluminacjami. Rzeźbiono nagrobki i posągi, kamienne fasady katedr, maszkarony, rzeźby drewniane do wnętrz. Tworzono ogromne witraże wypełniające okna gotyckie. Sztuka miała cel głównie użytkowy (utylitarny).

Sztuka użytkowa

Muzyka

silne powiązanie z religią przewaga jednogłosowości surowość i ascetyzm śpiew a'capella oparcie na skalach modalnych

Muzyka

Cechy chorału gregoriańskiego: • jednogłosowość - monodia (monos - jeden; ode - dźwięk) • śpiewany przez mężczyzn (oprócz zakonów żeńskich) • teksty w języku łacińskim • brak podziału taktowego • rytmikę wyznaczał tekst

Muzyka

przykład śpiewu jednogłosowego - chorał gregoriański

Muzyka świecka

muzyka ludowa - zapewne istniała, lecz zachowane informacje na jej temat są bardzo skąpe muzyka dworska - dzielona na dwa rodzaje: dającą radość możnym, uświetniającą ceremoniał dworski oraz pieśni trubadurów muzyka miejska - muzyka popularna zwłaszcza wśród młodych mieszczan (żaków i wagantów), wędrujących od miasta do miasta i biorących udział w przedstawieniach. Podobnie jak trubadurzy, byli zarówno twórcami, jak i wykonawcami swych utworów. Ważne były również wygrywające melodie wieżowe kuranty oraz hejnały, jak np. zachowane do dziś Hejnał Mariacki i Toruński.

Średniowieczne dziwactwa, czyli o co tu właściwie chodzi?

Dziękuję za uwagę :)

Katarzyna Polak