EMİNE GÜNER

EMEVİLERABBASİLER

EMİNE GÜNER

• Emeviler Devleti’nin kurucusu Muaviye’dir. Kendisi Ümeyyeoğulları’ndan olduğu için devlete bu isim verilmiştir.
• Halifelik bu dönemde babadan oğula geçtiği için Saltanat haline dönüşmüştür.

• Yezit (680 – 683)
• Muaviye’nin ölümüyle yerine oğlu Yezit geçti. Hz. Ali’nin oğlu Hz. Hüseyin onun halifeliğini tanımayarak karşı çıktı. Yezit , Hz. Hüseyin’in üzerine ordu göndererek Kerbela mevkiinde şehit edilmesine neden oldu. (681) Yezit döneminde Ukbe B. Nafi komutasındaki Emevi orduları Kuzey Afrika’nın fethini tamamlayarak Atlas Okyanusuna ulaşmışlardır.

• Muaviye (661 – 680) İslam Devleti’nin merkezi Kufe’den Şam’a taşınmıştır. Muaviye zamanında iç düzen sağlandıktan sonra fetihlere yeniden başlanmıştır. Müslümanlar iki defa İstanbulu kuşatmalarına rağmen ele geçirememişlerdir. Doğuda Maveraünnehr’in büyük bir kısmı fethedilerek Horasan vilayeti kurulmuştur.

• Velit (705-715)
• Maveraünehir ve Türkistan’ın Fethedilmesi:
• Hz. Ömer ve Hz. Osman zamanında İran ve Horasan’ı fetheden İslam orduları Ceyhun‘a kadar ilerlemişlerdi.Böylece Türklerle komşu olan Araplar, Abdülmelik ve oğlu zamanında bölgedeki faaliyetleri arttırdılar. Kuteybe b. Müslim Maveraünnehr’in fethine memur edildi.Beykent‘i 706’da ele geçirdikten sonra Buhara ve Semerkant alındı (709). Böylece Maveraünnehr müslümanların eline geçti. Kuteybe’nin ölümüyle seferlere devam edilmişsede bir süre sonra Türkler kaybettikleri yerleri geri almışlardır.

• İspanya’nın Fethi (711):
• Tarık b. Ziyat komutasındaki İslam orduları İspanya’ya geçerek Vizigotlar’la karşılaşmış Kadiks Savaşı’nda (711) onları bozguna uğratarak Vizigot Krallığı’na son vermişlerdir. Bundan sonra Endülüs adının verildiği İspanya toprakları Emeviler tarafından gönderilen valilerce yönetilmeye başlanmıştır.
• Puvatya Savaşı (732):
• İspanya valiliğine getirilen Abdurrahman El- Gafiki 732’de Fransa’ya girerek Bordo’yu ele geçirdi. İlerleyişini sürdürüp Puvatya’ya saldırdı fakat bu savaşı kaybederek geri çekildi. – Puvatya, İslam ordularının Batı Avrupa içlerinde ulaştıkları son yer olmuştur. Artık İslam orduları Fransa’dan çekilerek İspanya’ya dönmeye ve bundan sonrada devamlı gerilemeye başlamışlardır.

Emeviler’in Yıkılış Sebebleri: – Emeviler’in ırkçı politika izleyerek devlet idaresinde kendi ailesinden olanlara yüksek mevkiler vermeleri, – Mevaliye (Arap olmayan) eşit ve adil davranmamaları (İslamı kabul etmelerine rağmen onlardan cizye toplamaları), – Peygamber(SAV) ailesine düşmanca davranmaları – Abbasiler’in Emeviler’e karşı gizli yıkıcı faaliyette bulunmaları. – Harici ve Şiiler’in çalışmaları Bütün bu olumsuzluklardan sonra Ebu Müslim El-Horosani ayaklanarak Emeviler’le mücadeleye girişmiş, onları mağlup ederek Abbasi Devletinin kurulmasını sağlamıştır (750).

• ENDÜLÜS EMEVİ DEVLETİ (756-1031) Abbasilerin katliamından kaçan Abdurrahman tarafından İspanya’da (Endülüs) kurulmuştur. Başkent Kurtuba’daki medreselerde her milletten öğrenci eğitim görmüştür.
• Teavif-i Müluk: Endülüs Emevilerinin yıkılmasıyla toprakları üzerinde kurulan küçük devletler en önemlisi (Beni Ahmer Devleti)
• BENİ AHMER DEVLETİ (1232-1492) Endülüs Emevi Devletinin yıkılmasıyla kurulan devletlerin en önemlisidir. Başkenti Gırnata olmasından dolayı Gırnata İslam Devleti de denilmiştir. İspanya Birliğinin sağlanmasıyla İspanyollar tarafından yıkılmıştır.

ABBASİLER

ABBASİLER (750 -1258) Emevi Devleti yıkıldıktan sonra Hz. Abbas’ın soyundan gelen Ebu’l-Abbas, Kufe’de halife oldu (750). Böylece Abbasi Devleti kurulmuş oluyordu. Halife Mansur zamanında Bağdat şehri kurularak hilafetin yeni merkezi olmuştur.

Harun Reşid (786 – 809) O’nun zamanı Abbasiler’in en parlak devridir. Bu dönemde Anadolu’ya seferler düzenlenmiş, Bizans devleti bozguna uğratılmış, bilim, kültür ve sanatta büyük gelişmeler gerçekleştirilmiştir. Harun Reşid zamanında Bermeki vezir ailesi yönetimde etkili olmuştur. – Şarlman ile ilişkiler geliştirilmiştir. – Binbir gece masalları onun zamanında yazılmıştır. Harun Reşid’in ölümünden sonra iç karışıklık ve isyanlar başlamış, fakat bunların hepsi kısa zamanda bastırılmıştır. Harun Reşid’in oğlu Me’mun ve ondan sonraki halife Mutasım zamanında Türklere çok önem verilmiştir. Onun zamanında Türkler için “Samarra” ordugâh şehri kurulmuştur. Ayrıca bazı Türk kabileleri “Avasım” adı verilen Bizans sınır şehirlerine yerleştirilmiştir.

TALAS SAVAŞI 751

NEDENLERİ: Çinliler ve Arapların Orta Asya'yı denetim altına almak istemeleri. Çinliler, Orta Asya'yı denetimleri altına almak amacıyla 747 yılında Türkistan'a sefer düzenledi. Abbasiler, Karluk, Yağma ve Çiğil Türkleri'nin yardımı ile 571 yılında Talas'da Müslümanlar Çinlileri yendi. Sonuçları : 1. Orta Asya Çinlileşmekten kurtuldu 2. Türkler, İslamiyet'i kabul etmeye başladı. 3. Kağıt, matbaa, barut, pusula gibi Çinlilerin geliştirdiği aletler, Müslümanlar tarafından öğrenilmeye başlandı

• Dağılma ve Yıkılışı
• 9.yy’ın ortalarından itibaren Abbasiler zayıflamaya başlamış, topraklarında Tevâif-i Müluk adı verilen bir çok devlet kurulmuştur. Tulunoğulları, Akşitler, Fatimiler (Mısır’da) Tahiroğulları, Saffariler, Büveyhoğulları (İran’da) İdrisiler, Ağlebiler (Kuzey Afrika’da) Samanoğulları (Horasan’da) Selçuklular 1055 yılında Abbasileri himayeleri altına almışlardır.
• Abbasiler 1258’de Moğol komutanı Hülagü Han tarafından yıkılmıştır.
• – Abbasiler zamanında Eski Yunan, Hint ve İran eserleri Arapçaya türcüme edilerek kültürel gelişme sağlanmıştır. – Mutezile (akılcılık) mezhebi birara Abbasilerin resmi mezhebi olmuştur.

Not: Abbasi devletinin zayıflamaya başlamasıyla halifeler, Emirü’l-Ümera adı verilen valiliklere Türk komutanlarını getirmişler ve onlara geniş yetkiler vermişlerdir. Bu durum Abbasi devletinin parçalanmasında etkili olmuştur.

• – Başkentleri Bağdat’tır.
• – Emeviler gibi Irkçılık yapmadılar, uzun yaşadılar.
• – Emeviler gibi büyük fetihlerle değil, bilimsel faaliyetlerle tanınırlar.
• – Bağdat kültür merkezi olmuş Yunan ve Hellen eserleri Arapça’ya çevrilmiştir.
• – En parlak dönemlerini Harun Reşid zamanında yaşadılar. Bizans’a karşı Avasım eyaletini kurdu. (Adana, Tarsus, Malatya)
• – Mutasım, Türk askerler için Samerra şehrini kurdu
• . – Abbasiler zayıflayınca Devletin kontrolü Türkler’e geçti.
• – Abbasi halifesi 1055’te Büyük Selçuklu Devleti koruyuculuğu altına girdi. (Tuğrul Bey)
• – Moğollar 1258’de yıktı. (Hülagu Han)
• – İlk Abbasi Halifesi Ebul Abbas Abdulah oldu.
• *** Talas Savaşı Sonucunda; – Türk-Arap ilişkileri düzeldi
• . – İslam dini Türkler arasında hızla yayılmaya başladı. (İlk Müslüman olan Türk Boyları: Karluk, Yağma ve Çiğil Türkleridir.)
• – Çinlilerin Orta Asyada’ki egemenlikleri sona erdi.

EMEVİLER VE ABBASİLER ARASINDAKİ FARKLAR

• Emevi Devleti Arap miliyetçiliği politikası izledi. İslamın özüne aykırı bir şekilde Arap olmayan müslümanları aşağılayıp mevali dediler. Abbasiler ise Arap olmayanlara da hoşgörü ile davrandılar.
• - Emeviler devlet yönetininde sadece Emevi soyundan gelenlere önemli görevler verirken, Abbasiler İranlı ve Türk memur ve askerlere önemi görevler verdiler.
• - Emeviler döneminde Türkler müslüman olmazken Abbasiler döneminde büyük kitleler halinde müslüman oldular. -Emevilerin başkenti Şam, Abbasilerin Bağdat’tır. -Emeviler kısa yaşadı, Abbasiler uzun yaşadı
• - Emevilerin güçlü orduları vardı. Abbasilerin yoktu.
• -Abbasiler döneminde bilim ve sanat daha gelişmişken, Emeviler dönemin de o kadar gelişme görülmemiştir. -Emeviler döneminde merkezi otorite Abbasilere göre daha güçlüdür.
• . - Emevi halifeleri Emiru’l-Mü’minin, Abbasi halifeleri ise İmamu’l-Müslimin unvanını kullandılar.
• - Emeviler tam bir Arap devletidir. Abbasiler tam bir İslam devletidir. -Abbasiler deniz kuvvetlerine önem vermezken, Emeviler döneminde güçlü bir donanma vardı.

HOŞÇAKALIN

EVDE KALIN SAĞLIKLI KALIN