Kimika organikoa

CH4

4LOTURA

FORMULAZIO ORGANIKOA

- C -

Karbonoaren Kimika

AURKIBIDEA

Alkenoak

Alkanoak

Hasteko...

Alkinoak

Lotura bikoitzak eta hirukoitzak nahastuta

Adarrak/erradikalak

Zikloak eta bentzenoa

Konposatu oxigenatuak

Alkoholak

10

12

11

Eterrak

Zetonak

Aldehidoak

Esterrak

13

Azidoak

14

Hasteko... arau orokorrak!

Formulatzeko ordena

Introduction here

Adarra/erradikala_KarbonoKopurua_LoturaAtzizkia_FuntzioAtzizkia

Karbono kopurua

Aurrizkia

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

met- et- prop- but- pent- hex- hept- okt- nona- deka-

Karbonoa beti lau lotura

Erradikaletara bueltatu

Alkoholetara bueltatu

Karbonoak nola zenbakitu

Funtzioa gertuen daukan karbonotik hasi behar gara zenbakitzen

Lotura gertuen daukan karbonotik hasi behar gara zenbakitzen

Lotura bat baino gehiago --> aukera guztietatik, zenbakirik txikiena lortzen den aukerarekin geratuko gara:

Loturak: 24

24 < 35

Loturak: 35

Erradikala gertuen daukan karbonotik hasi behar gara zenbakitzen

• Karbonoen arteko lotura guztiak bakunak dira

• -ano atzizkia da euren marka

ALKANOAK

pent-

5 karbono

Pentanoa

Lotura bakunak

-ano

Etanoa

Nonanoa

Propanoa

• Karbonoen arteko lotura bat GUTXIENEZ bikoitza da.

• -eno atzizkia da euren marka

• Adierazi behar da zein karbonotan dagoen/dauden lotura bikoitza(k)

ALKENOAK

Bakarrik lotura bikoitz bat

Lotura bikoitz bat baino gehiago

Pent-1-enoa

Hexa-1,3,5-trienoa

Hex-3-enoa

Penta-1,3-dienoa

Nona-2-enoa

Hepta-2,4-dienoa

• Karbonoen arteko lotura bat GUTXIENEZ hirukoitza da.

• -ino atzizkia da euren marka

• Adierazi behar da zein karbonotan dagoen/dauden lotura hirukoitza(k)

ALKINOAK

Bakarrik lotura hirukoitz bat

Lotura hirukoitz bat baino gehiago

But-1-inoa

Propinoa

Hepta-1,4-diinoa

Hex-3-inoa

LOTURA BIKOITZAK ETA HIRUKOITZAK KONPOSATU BEREAN

Karbonoak zenbakitzeko:--> Loturak dituzten karbonoek, posible diren zenbakirik baxuenak izango dituzte. --> Lotura bikoitza eta hirukoitza posizio berean egotekotan bi muturretatik, bikoitzak izango du lehentasuna eta beraz, lotura hori daukan karbonoa zenbakirik baxuena izatea lortu behar da. --> Lehenengo aipatzen dira lotura bikoitzak (-en) eta gero hirukoitzak (-ino)

Hex-3-en-1-inoa

Okta-2,4-dien-6-inoa

Kate nagusia ezartzeko

ERRADIKALAK

Lotura bakunak: Karbono gehiago dituenaLotura bikoitzak/hirukoitzak egotekotan, kate nagusiaren barne BETI

Karbono kopurua + -il atzizkia

Kate nagusia

GOGORATU ORDENA!!!

INFO

3-metilhexanoa

Kate nagusia

Kate nagusia

4-propilokta-1,4-dienoa

3-metilhexa-1,4-dienoa

Halogenoak (bere izeneko erradikalak)

F, Cl, Br, I --> Fluor, kloro, bromo, iodo

3-klorohexa-1,4-dienoa

1,1-dibromo-4-metilhex-2-enoa

3,4-dikloropent-1-inoa

ZIKLOAK ETA BENTZENOA

Ziklopropanoa

Ziklopentanoa

Ziklobutanoa

Zikloheptanoa

Ziklohexanoa

BENTZENOA

1,2-dimetilbentzenoaorto-dimetilbentzenoa o-metiltoluenoa

1,4-dimetilbentzenoapara-dimetilbentzenoa p-metiltoluenoa

1,3-dimetilbentzenoameta-dimetilbentzenoa m-metiltoluenoa

Toluenoa

1-butil-2,3-dimetilbentzenoa

Funtzioak: kate nagusian BETI

KONPOSATU OXIGENATUAK

-ola atzizkia erantsi

Katearen muturretan eta erdian egon daitezke

-OH

ALKOHOLAK

Lehentasuna daukana funtzioa da:--> Lehenengo karbonoa funtzioa gertuen daukana

Etanola

Hex-4-en-2-ola

2-metilpentano-1,4-diola

GOGORATU ORDENA!!!

INFO

10

ETERRAK -O-

BI KATEREN ERDIAN

Bi kateak erradikal bezala, alfabetikoki ordenatu eta eterra hitza gehitu

Bi modu izendatzeko

Kate nagusia aukeratu eta izendatu (loturak eta karbono kopurua). Bestea izendatzen dugu -oxi erantziz (karbono kpurua+oxi) eta ordenatu: ....-oxi+katenagusia

Dimetileterra/Metoximetanoa

Etilmetileterra/Metoxietanoa

11

-ala atzizkia erantsi

ALDEHIDOAK -CHO /

BAKARRIK KATEAREN MUTURRETAN

Hex-4-inala

Butanodiala

Butanala

2-metilbutanala

2-metilpentanodiala

2-kloro-4-metilpentanala

12

-ona atzizkia erantsi

ZETONAK -CO- /

BAKARRIK KATEAREN ERDITIK

Propanona

3-metilhexano-2,5-diona

Butanona

Ziklohexanona

Hexan-2-ona

13

-ilo -ato atzizkiak

ESTERRAK -COO- /

KATEAREN ERDITIK. SALBUESPENA: metanoatoa

Oxigenoari lotuta dagoen kateari -ilo atzizkiaKarbonoari lotuta dagoen kateari -ato atzizkia

Propilo metanoatoa

Propilo etanoatoa

Etilo butanoatoa

14

Azido -oikoa

AZIDOAK -COOH /

BAKARRIK KATEAREN MUTURRETAN

Azido butanodioikoa

Azido propanoikoa

Azido 2-metilpent-3-enoikoa

Azido 3-metilpent-4-enoikoa