01_lurra_P_laburpena

lURRA

GURE PLANETA

1 -GAIA

aurkibidea

lurra unibertsoan

lurraren irudikapena

lurraren egitura eta osaera

lurraren atmosfera

hidrosferaren osagaiak

litosferaren aniztasuna

01

LURRA UNIBERTSOAN

Unibertsoa

Zeru gorputzen sailkapena

Argizagi handiak:-Izarrak -Planetak -Sateliteak

Argizagi txikiak: -Kometak -Asteroideak -meteoritoak

LUrra eta bizitza

· Lurra da ezagutzen ditugun planeten artean bizia duen bakarra: ur eremu handiak +atmosferan oxigeno kantitate handiak· Unibertsoaren sorrera eta bilakaerari buruzko hainbat teoria zientifiko daude, zabalduena "Big Bang" deritzoguna. · Gure planeta, LURRA izenekoa ESNE BIDEA galaxian dago, 200.000 miloi izar daude, eta horien artean hurbilena: EGUZKIA · EGUZKI SISTEMAN: Eguzkia+ bere orbitan daudenak (planetak, sateliteak, asteroideak, kometak...)

LEER MÁS

LEER MÁS

lurraren mugimenduak

+info

Egunak eta gauak izatea, urtaroak eta mareak, Lurrak eta Ilargiak Eguzkiaren inguruan egindako mugimenduen arabera gertatzen dira:ERROTAZIO MUGIMENDUA TRANSLAZIO MUGIMENDUA

ERROTAZIO MUGIMENDUA

Lurraren bere "ardatzari" buelta ematen dio eta ia 24 ordu behar ditu buelta osoa egiteko.-Ondorioa: gaua eta eguna dugu

+info

TRANSLAZIO MUGIMENDUA

+info

Lurrak Eguzkiaren inguruan egiten duen mugimendua da.-Orbita eliptikoa egiten du eta 365 egun, 5 ordu, 48 min eta 45 segundutan. Tarte horri: URTEA deritzogu -Ondorioa: Urtaroak : NEGUA, UDA, UDABERRIA ETA UDAZKENA -Udako eta Neguko solstizioak eta Udaberriko eta Udazkeneko ekinozioak

ILARGIA, LURRAREN SATELITEA

Ilargiaren MUGIMENDUA: -29 egun behar ditu Lurrari buelta osoa emateko (hilabeteak) Ilargiaren FASEAK: -Ilargi berria -Ilgora -Ilargi betea -Ilbehera Ilargiaren ERAGINA: -Izaki bizidun guztietan -Itsas mareetan , satelitearen masak duen grabitate erakarpena dela eta

+info

02

LURRAREN IRUDIKAPENA

Gizakiok hainbat sistema sortu ditugu gainazalean orientatzeko eta eremuen kokapen zehatza jakiteko

Errotazio mugimenduari esker orientatu ahal gara, lau puntu kardinalen bidez:-Ekialdea -Mendebaldea -Iparra -Hegoa

Lurraren berezko forma geoide bat bada ere, grafikoki esfera bat bezala irudikatzen dugu.

+info

LURRAREN FORMA

paraleloak eta meridianoak

-Lurra laukitan banatzen duten irudimenezko lerroak dira.

+Info

PARALELOAK

MERIDIANOAK

-Ekuadorea da 0º paraleloa: munduko zirkulorik handiena.-Ipar eta Hego hemisferoak bereizten ditu. -Beste paralelo garrantzitsu: Kantzer tropikoa (Iparraldean) eta Kaprikornio tropikoa (Hegoaldean).

-2 Poloetatik pasatzen diren lerroak.-Meridiano guztiek luzeera berbera dute. -0º meridianoa: Greenwicheko meridianoak, mendebaldea eta ekialdea bereizten dituena.

longitudea eta latitudea

LATITUDEA

LONGITUDEA

• Leku jakin batetik 0º meridianora edo Greenwich meridianora dagoen distantzia.
• Ekialdekoa edo Mendebaldekoa izan daiteke
• Gehienez 90º izango ditu

• Leku jakin batetik 0º paralelora edo Ekuador paralelora dagoen distantzia.
• Iparrraldekoa edo Hegoaldekoa izan daiteke
• Gehienez 180º izango ditu

ordu sistema

INFO

Errotazio mugimendu konstateak 24 ordu irauten du. Beraz meridiano berean bizitzen direnek eguzki ordu berdinak dituzte

+info

• 24 ordu zonatan banatu da mundua eta meridianoekin bat egiten dute.
• Greenwich-eko meridianoa 0 ordutzat hartuko da
• Ekialderantz joatean ordu zona bakoitzean aurrekoan baino ordu bat gehiago izango da.
• Mendebalderantz joaterakoan , ordea, ordu bat gutxiago

+info

LURRAREN IRUDIKAPEN GRAFIKOA

• Ikuspegi orokorra izateko eta eremu geografiko baten fenomenoak deskribatzeko eta interpretatzeko MAPAK behar ditugu.
• KARTOGRAFIA mapak aztertzeaz eta egiteaz arduratzen den zientzia da.
• Lurraren forma esferikoa proiektatzeko edota irudikatzeko hainbat tresna daude.

ESKALAK

PROIEKZIOAK

Grafikoa

Zilindrikoak

Zenbakizkoa

Laua

Kromatikoa

Konikoa

03

LURRAREN EGITURA ETA OSAERA

NATURAN AURKI DITZAKEGUN ELEMENTUAK:

HIDROSFERA

likidoak

GEOSFERA

solidoak

ATMOSFERA

gasak

LURRA KANPOKO ESPAZIOTIK BEGIRATUTA

LURRAREN BARNEALDEA

AZALA

ATMOSFERA

MANTUA

HIDROSFERA

NUKLEOA

LITOSFERA

Lurra, espaziotik

GeosferarenKAPAK

04

LURRAREN ATMOSFERA

+info

ATMOSFERAREN OSAERA ETA GERUZAK

BEROTEGI EFEKTUA="Efecto invernadero"

Atmosferan 2 ERRADIAZIO mota ditugu:

Eguzki Erradiazioa

Erradiazio infragorria

05

HIDROSFERAREN OSAGAIAK

Planetako ur guztiak lurrazalaren %71 osatzen du. Ezinbestekoa bizitzarako.

ITSAS URAK

• Ozeanoak
• Itsasoak
• Itsaslasterrak

ur kontinentalak

HIDROSFERAren banaketa

• Ibaiak
• Aintzirak
• Glaziarrak

06

LITOSFERAREN ANIZTASUNA

%29

Kontinenteak:

• Asia
• Afrika
• Amerika
• Ozeania
• Antartika
• Europa

Lurrazalaren

Kontinenteen sorrera

plaka tektonikoen teoria

Altitude Handiko mesetak3000m-tik gora

Mesetak

Zabaldiak

Meseten edo mendien arteko hondoratutakeremuak

Itsas mailatik 150 m-tik beheraEremu zabalak Forma laua

Mendiak

Itsas mailatik650m-ra Eremu laua

Erliebeko forma goratuenak1000-3500m koak dira gehienak

Erliebe kontinentala

goi ordokiak

Ibarrak

golkoak

Penintsulak

Lurmuturren kontrakoa

uhartea

Itsas urez inguratutako lur zatiak, leku batetik izan ezik.

Kostaldeko erliebea

Itsas urez guztiz inguraturik dagoen lur zatia

Itsas sartuneak ibar sakon eta estu batean

Itsasoan sartzen diren lur zatiak

Itsasadarra

Lurmuturrak

Itsas erliebeak

Plataforma kontinentalak

Kontinente ezpondak

Ordoki abisalak

Dortsal ozeanikoak

Ozeanoetako fosak

LET'S PLAY!

KAHOOT

JOLAS INTERAKTIBOA

KAHOOT

QUIZZIZ

Erliebe formak

Lurraren kapak

Test orokorra

Erliebe formak

Mila esker!