Η πολιτισμική Αναγέννηση

Πολιτισμική Αναγέννηση

11ος αι. π.Χ – 8ος αι. π.Χ.

Αλφάβητο

• Η Γραμμική Β εξαφανίζεται μαζί με τα μυκηναϊκά κέντρα.
• Το β` μισό του 8ου αι. π.Χ. εμφανίζεται μια νέα γραφή: το Αλφάβητο.
• Το ελληνικό Αλφάβητο προέρχεται από το φοινικικό με πολλές προσαρμογές και παραλλαγές.
• Το Φοινικικό Αλφάβητο είχε μόνο σύμφωνα (στη δική τους γλώσσα αυτό ήταν εφικτό).
• Οι ´Ελληνες πρόσθεσαν φωνήεντα, προσάρμοσαν το αλφάβητο στη δική τους γλώσσα και δημιούργησαν το δικό τους αλφάβητο.

Αλφάβητο

Οι συνέπειες της δημιουργίας του αλφαβήτου ήταν πολύ σημαντικές:

• Η γραφή έγινε κτήμα περισσότερων ανθρώπων, όχι μόνο των γραφέων.
• Περισσότεροι άνθρωποι διαβάζουν, γράφουν, συμμετέχουν στον πολιτισμό.
• Από το ελληνικό αλφάβητο γεννήθηκε το λατινικό.

Αλφάβητο

Συγκεντρωτικός πίνακας με τα γράμματα του πρωτοσιναϊτικού, του φοινικικού και του ελληνικού αλφαβήτου.http://www.greek-language.gr/

Αλφάβητο

Το φοινικικό αλφάβητο (1η στήλη) και τα σχήματα των ελληνικών γραμμάτων σε μερικά αρχαία ελληνικά αλφάβητα.http://www.greek-language.gr/

Οινοχόη του Διπύλου: η παλαιότερη ελληνική επιγραφή αλφαβητικής γραφής. Το αγγείο χρονολογείται στα 740 π.Χ. Αρχίζοντας αριστερά από την λαβή φέρει την εξής επιγραφή:(ΗΟΣΝΥΝΟΡΧΕΣΤΟΝΠΑΝΤΟΝΑΤΑΛΟΤΑΤΑΠΑΙΖΕΙΤΟΤΟΔΕΚΛΜΙΝ - ὃς νῦν | ὀρχη|στῶν πάν|των ἀτα|λώτατα | παίζει τῶ τόδε ...), που σημαίνει σήμερα, ότι «την κανάτα αυτή θα την πάρει ο χορευτής που θα χορέψει πιο χαριτωμένα». Είναι ιστορικής σημασίας διότι καινοτομεί ως προς τα γράμματα. Το Χ πρωτοεμφανίζεται στο ελληνικό αλφάβητο, μαζί με το Φ και Ψ που είναι άγνωστα στο φοινικικό αλφάβητο. Το Η και το Ω αποδίδονται ως Ε και Ο.

By Durutomo - Durutomo, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9798748

Για να δηλώσουν τα φωνήεντα οι Έλληνες χρησιμοποίησαν σύμφωνα του σημιτικού αλφαβήτου που δεν υπήρχαν στην Ελληνική. Έτσι, το σύμφωνο alef, που δήλωνε απλά το άνοιγμα του στόματος, έγινε ένα φωνήεν (α) με το όνομα άλφα. Η απλή δάσυνση h δήλωσε τον ήχο του φωνήεντος é (e), που είναι ταυτόχρονα ε και η στην παλιά μορφή του αττικού αλφαβήτου (πριν από το 403 π.Χ.). Το σύμφωνο γιώδ (j) έγινε απλά το φωνήεν ι. Το λαρυγγικό σύμφωνο ayn χρησίμευσε για το (ο), μακρό και βραχύ, χωρίς αρχικά να υπάρχει διάκριση μεταξύ τους. Έπειτα ξεχώρισαν το (ο) μακρό υπογραμμίζοντας το, δημιουργώντας έτσι το ωμέγα. Αυτό το πρώτο αλφάβητο δεν περιελάμβανε και δεν θα συμπεριλάβει μέχρι τον 9ο μ.Χ. αι. παρά μόνο μια σειρά από γράμματα, τα κεφαλαία. Πηγή: Α. Σιγάλας, Ιστορία της ελληνικής γραφής, Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ, 1934 http://www.greek-language.gr/

Γεωμετρική Τέχνη

• Η Τέχνη που δημιουργήθηκε από τον 11ο έως τον 8ο αι. π.Χ. ονομάζεται γεωμετρική, από τα γεωμετρικά κοσμήματα στα αγγεία.
• Γεωμετρικές είναι ακόμα και οι μορφές των ανθρώπων και των ζώων τόσο στα αγγεία οσο και στα χάλκινα ειδώλια.
• Η γεωμετρική Τέχνη δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Αρχικά εμφανίζονται γραμμές και σπείρες, μετά κύκλοι και ημικύκλια, στη συνέχεια τρίγωνα, ρόμβοι και μαίανδροι και τέλος μορφές ζώων και παραστάσεις.

Γεωμετρική Τέχνη

Σκύφος: Το αγγείο είναι διακοσμημένο με ομόκεντρους κύκλους και αβακωτό κόσμημα.Μουσείο Κεραμεικού. http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/geom/geom.agg.1.htm

Γεωμετρική Τέχνη

Αττικός γεωμετρικός κρατήρας. Από το Δίπυλο, Κεραμεικός. Του ''Ζωγράφου του Hirschfeld''. 750-735 π.Χ. http://www.namuseum.gr/

Γεωμετρική Τέχνη

Αττική υστερογεωμετρική πυξίδα με τέσσερα άλογα στο πώμα. Από τον Κεραμεικό. 750-735 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. http://www.namuseum.gr/

Γεωμετρική Τέχνη

Στο σώμα του αγγείου, δεξιά και αριστερά από το κεντρικό αβακωτό πλαίσιο εικονίζονται δύο πουλιά. Σκύφος, Ύψος 9,4 εκ. 750-740 π.Χ., από την Εύβοια ή τη Νάξο, NY met, 74.51.588 http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/geom/Ysteri_geometriki-skyphos.htm

Γεωμετρική Τέχνη

Αυτή την εποχή ανεγείρονται μεγάλοι ναοί για τη λατρεία των θεών .Οι τοίχοι αποτελούνται από λίθους στο κάτω μέρος, πλίνθους ψηλότερα και έχουν στέγες από πηλό και κλαδιά. Μερικοί ναοί, όπως το Ηραίο της Σάμου, είναι μεγάλοι και μακρόστενοι με μία κεντρική σειρά από κολόνες. Σιγά-σιγά ορισμένα ιερά (Δελφοί, Δωδώνη, Ολυμπία) αρχίζουν να αποκτούν πανελλήνιο χαρακτήρα.

Γεωμετρική Τέχνη

Χάλκινος τρίποδας από την Ολυμπία, τέλος του 9ου αι. π.Χ. Ολυμπία, Αρχαιολογικό Μουσείο http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/art/page_009.html

Γεωμετρική Τέχνη

Οι απλές κυματιστές γραμμές και οι σπείρες που ζωγραφίζονταν με το χέρι πάνω στα αγγεία της μυκηναϊκής εποχής μετατρέπονται σε ομόκεντρους κύκλους και ημικύκλια ζωγραφισμένα με μεγάλη ακρίβεια με τη βοήθεια του διαβήτη. Σταδιακά τρίγωνα, ρόμβοι, μαίανδροι, κλιμακωτά σχέδια και άλλα απλώνονται σε ολόκληρη την επιφάνεια των αγγείων, σχηματίζοντας ένα πυκνό δίχτυ. Αργότερα, σειρές ομοιόμορφων ζώων, καθώς και παραστάσεις σχετικές με το θάνατο μαζί με γεωμετρικά κοσμήματα διακοσμούν τα μεγαλύτερα αγγεία που χρησιμοποιούνταν σαν σήματα τάφων. Προς το τέλος της εποχής εμφανίζονται δειλά-δειλά και μυθολογικά θέματα.

Γεωμετρική Τέχνη

Χάλκινη οκτώσχημη πόρπη από τη Μακεδονία. 8ος -7ος αι. π.Χ. Οι οκτώσχημες πόρπες ήταν συνήθη αναθήματα σε ιερά ή κτερίσματα τάφων στην Μακεδονία, Ήπειρο, Κεντρική Ελλάδα και Πελοπόννησο. http://www.namuseum.gr/