Aditz morfologia

ADITZ MORFOLOGIA 4.DBH 3. EBALUAZIOA

11.- aditz moduak

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

ADITZ MOTAK

1.- NOR ETA NORK 2.- ADITZ JOKATUAK ETA JOKATUGABEAK 3.- ADIZKI PERIFRASTIKOAK ETA SINTETIKOAK

ADIZKI MOTA BEREIZTEKO, AURREKO HIRU HORIEI ERREPARATUKO DIEGU .

ZER?

Aditzak osagarri zuzenik onartzen ez duenean.

Aditzari ZER galdetzerik badago, aditza iragankorra da;osagarri zuzena du.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

IRAGANGAITZA

IRAGANKORRA

ADITZ MOTAK

1.- NOR ETA NORK 2.- ADITZ JOKATUAK ETA JOKATUGABEAK 3.- ADIZKI PERIFRASTIKOAK ETA SINTETIKOAK

ADIZKI MOTA BEREIZTEKO, AURREKO HIRU HORIEI ERREPARATUKO DIEGU .

ADIZKI JOKATUAK ETA EZ JOKATUAKJOKATUA: etorri ginen, ikusiko dut, esaten zigun...JOKATUGABEA: etortzea, egiteko, eginda, ikusirik...· Zertan bereizten dira adizki jokatuak eta jokatugabeak? Adizki jokatuak pertsona eta aldia markatzen dute: jokatugabeek, ordea, ez.

ADITZ MOTAK

1.- NOR ETA NORK 2.- ADITZ JOKATUAK ETA JOKATUGABEAK 3.- ADIZKI PERIFRASTIKOAK ETA SINTETIKOAK

ADIZKI MOTA BEREIZTEKO, AURREKO HIRU HORIEI ERREPARATUKO DIEGU .

ADIZKI PERIFRASIKOAK ETA SINTETIKOAK (TRINKOAK)Aurreko adizki JOKATUAK bi multzo nagusitan sailka ditzakegu: adizki perifrastikoak eta adizki trinkoak.PERIFRASTKOAK: etorri naiz, esan didate, gaineratu du...SINTETIKOA: nator, dakizu, zetorren..., Adibideotan ikus daitekeenez, aditz trinkoak hitz bakar batez daude osaturik; adizki perifrastikoak, ordea, bi hitz edo gehiagokoak dira

11.- aditz moduak

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

aspektua

etor [0]

aditz trinkoen puntukaritasuna

etorri [+buru]

etortzen [-buru]

perifrastikoen puntukaritasuna

etorriko[+gert]

LABURBILDUZ

laburpena

ASPEKTUGABEA = ETOR

BURUTUA [+PERF] = ETORRI

EZ-BURUTUA [-PERF] = ETORTZEN

GERTAKIZUNA [GERT] = ETORRIKO

PUNTUKARIA [+PUNT] = NATOR, irakurtzen ARI naiz.

11.- aditz moduak

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

Euskal aditz-aldiak indikatiboan

hona euskal indikatiboan ditugun aditz-aldiak.3.1 Orainaldi burutua: "kalean egon nalz", "Etxera ekarri dut"3.2 Orainaldi burutugabea (Ohikotasuna)"Egunero etortzen naiz", 3.3 Orainaldi burutugabe puntuala. "Idazten ari naiz" "Irakasleari galdetzen ari natzaio" 3.4 Orainaldiko etorkizuna. "Pelikula gero ikusiko dut" "Bihar mendira joango gara"3.5 Lehenaldi burutua. "Mendira joan nintzen"3.6 Lehenaldi burutugabea (Ohikotasuna). "Egunero ikusten nuen" 3.7 Lehenaldi burutugabe puntuala. "Orduantxe ari nintzen irakurtzen". 3.8 Lehenaldiko etorkizuna. "Honezkero etorriko zen" "Ikusiko ez zenuen, ba!"

11.- aditz moduak

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

Orainaldia= Naiz, dut, zaio, diot, nago, daukat...Lehenaldia= Nintzen, nuen, zitzaion, nion, nengoen, neukan...Alegiazkoa= Banintz, banu, nintzateke, nuke, nengoke... Aldiaren morfemak Tartekaturik Atzean AdibideakOrainaldia -a- nAtorLehenaldia -i(n)-; -e(n)- -n nENtorreNHipotetikoa -i(n)-; -e(n)- banintz

11.- aditz moduak

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

PERTSONA I

Aditzaren barruan hiru pertsona ager daitezke: NOR / NORI / NORK

NOR: DA - Giltza galdu DA.NOR-NORI: ZAIO - Giltza galdu ZAIO. NOR-NORK: DU - Giltza galdu DU. NOR-NORI-NORK: DIO - Giltza galdu DIO.

PERTSONA MORFEMAKhasieran

NOR eta NORK

ni N- Naiz, Nago, Nintzen...Hi H- Haiz, Hago, Hintzen...Hura D- (orain.) Da, Dago, Dator... Z- (irag-.) Zen, Zegoen, Zetorren... L- (aleg.) baLitz, baLego, baLetor...Gu G- Gara, Goaz, Ginen...Zu Z- Zara, Zinen, Zeunden... Zuek Z- -te zarete, zineten... Haiek D- (orain.) Dira, Daude, Doaz... Z- (irag-.) Ziren, zeuden, zihoazen... L- (aleg.) baLira, Lirateke, baLeude

Erdian: NORI

Niri -T(da) zalT, diDAzu, diDAteHiri -K / -n (a / na) diK, diN, diDAk, niAnHari -Ø zai0, di0t, niOn...Guri -GU ZaiGU, diGU, ziGUn...Zuri -ZU zaiZU, diZU, ziZUten...Zuei -ZUE zaiZUE, diZUE, niZUEn...Haiei -E zaiE, dizkiE, niEn...

Amaieran: NORK

Nik -T(da) duT, dioT, zintuDAn...Hik -K / -n (a / na) duK, duN, didaK, niAn...Hark -Ø duØ, dioØ, dituØ...Guk -GU duGU, dioGU, zintuGUn...Zuk -ZU duZU, dioZU, ninduZUn...Zuek -ZUE duZUE, dioZUE, nauZUEHaiek -TE duTE, dioTE, nauTE...

11.- aditz moduak

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

Modua Markak Adbideak

Indikatiboa Daki, dabil, ikusi gaituzu...Baldintzazkoa ba-// -(te)ke Baneki // nuke; bagina // litzaizkiguke Subjuntiboa -N Dezagun, zaitezen, genezan... Ahalera -(te)ke- Dezaket, zaitzaket, nezakeen... Agintera ezazu, zaitez, bitez...

11.- aditz moduak

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

PLURALGILEA EDO NUMEROA

11.- aditz moduak

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

ADITZ ERROA ETA ADITZOINA

Adizki trinkoa Aditz erroa AditzaNaTOR, nenTORren -TOR- eTORrriGaBlLtza, genBlLtzan -B1L- iBILiDaRAMAgu, geneRAMAtzan -RAMA- eRAMAN

Erosi Eros (aditzoina)Apurtu Apur (aditzoina)Ekarri Ekar (aditzoina)

1.- ADITZ-MOTAK

2.- ASPEKTUA

10.- aditz laguntzaileak

3.- EUSKAL ADITZ ALDIAK INDIKATIBOAN

9.- generoa

ADITZA

8.- ADITZ ERROA ETA ADITZ OINA

AURKIBIDEA

4.- ALDIA

5.- PERTSONA

7.- PLURALGILEA EDO NUMEROA

6.- MODUAREN MARKAK EDO MORFEMAK

ADITZ LAGUNTZAILEAK

NORK motakoak(NOR-NORK eta NOR-NORI-NORK)

NOR motakoak(NOR eta NOR-NORI)

Indikatiboa Baldintza

IZAN *EDUN

Subjuntiboa Ahalera Agintera

*EDIN *EZAN